Хьурттал Муса

Хьурттал Муса

Халкьуннал бусалдарайн бувну, Лакку билаятрайсса ВацIилу тIисса кIану хъанай бур хъунмасса даражалул зиярат.

Хьурттал шяравусса бугьарасса инсантал дакIнин бутлай бур, цала буттал буттахъал бусалалин бувну, ца заманнай хъинну захIматсса, къурагъсса шин диркIун дур. Хъунмасса хIал хьуну бур гъараллу къалачIлай, щинал кIунтI бакъа, лагмарасса гьарзат кьаркьуну най.

Му захIматсса гъидайдихьулул кьини ВацIилуйн увкIун ур кIичча акъасса, аьжаивсса Муса тIисса адимина. Мунал цалчин цахьрасса аьсав щуну ца кIанттайн щин дачин дурну дур. Яла гай дачин дурсса щинай чаклин ивссуну ур. Ца чансса тинмайсса кьунттуйн лавхъун Мусал чак бувну бур, яла тIиртIуну цала каругу дурну дур дуаь. Ца чансса хIаллава ссавгу лухIи ларгун, гужсса гьарал ларчIун дур. Яла Мусал ларсун чIатIаракI риртуну дур, га чIатIаракI дарцIусса кIанттай Хьурив цала минагу дирхьуну дур. Муса яхъанай ивкIсса кIанттай хъунмасса барачатгу бивкIун бур. ЛивчIсса цала оьрмугу бувтун бур Хьурив. Муса увкIссар тIий бур Ахъушиял Къуппа тIисса шяравату. ОьрчIсса чIумала Мусал ниттихь бусайсса бивкIун бур гьарца хьунмур. Ганал увкусса куццуй шайссагу бивкIун бур. Муса цувагу гъаттарал хIухчуну зий ивкIун ур. Мусал хьунтIимур, инсантурал бакIрачIан бучIантIимур бусайсса бивкIун бур – ххарисса бикIу, пашмансса бикIу. Инсантурангу га къаччан хьуну ур. Мунияту мунан Къуппату гьан багьну бур. Гичча му увкIссар тIий бур Хьурив.

Муса увччуну ур шиккува Хьурттал хIатталлив. ЦIанакулгу Хьурив инсантурал ябувну дур Мусал гунгумигу, чIатIаракIгу. ХIакьинусса кьининин ливчIун бур Мусал аьсав щуну ливчусса щаращи ва чак бувсса кьун.

Мусаяту лахьлай диндалул элму Хьуривгу хьуну бур дин ххирасса арамтал, хIажитал: Минай-хIажи, Бугъра-хIажи, Сали-хIажи, Аьвду-хIажи, ХIамзат-хIажи ва цаймигу.

Минай-хIажи чIивиний уххансса кIану бакъа лавгун ур хIатталлив уттуишин Мусал зияратрайн (Мусал къатравун). Шанан ивкIсса чIумал ганан ккарккун дур макI. Ца кIяласса чIири бусса къужа ганачIан увкIун, увкуну бур: «Ява оьрчI, ина ва къатлуву утту маишара хьхьувай, чани хьуну, баргъ бивну мукьах бучIиссар шивун уххан! Инава хъуна хьувкун диндалухунгу агьанссара, хIажливгу гьанссара», - куну бур.

Га цахьва къужлул увкусса гьарца зат Минай-хIажинал бакIрачIан бувкIун бур. Минай-хIажи ивкIуну 100 шин хьуну дур, увччунугу ур Мусал зияратрая арх акъа.

Мусал зиярат бувну бур 1635 шинал июнь зурул 7-нний Уцуми ханнал арснал. Муния бусласисса чичру дур къатлул хьулул ялув аьраб мазрай чирчуну.

АЬЙШАТ ХIАЖИЕВА

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Мубараксса барз

Рамазан зурул даража Рамазан зурул хьхьичIра-хьхьичIсса хьхьу дуркIукун, Алжаннул хьулурду тIивтIуну, му барз гьаннин къалакьайссар. Дуржагьрал хьулурду лавкьуну, му барз гьаннин къатIитIайссар. ЩяйтIантал байщун бувайссар, иблислуй къатIа бишайссар. ЛивтIумий ххари шайссар, уттавамий рахIат...


Нуххуву дурсса дуаь

Ибну Оьмардул бувсун бур цанма МухIаммад Идавсия ﷺ бавсса хIадис (бусала): – Ца чIумал зуяр ччяни ялапар хъанай бивкIсса шама инсан аьрххилийн бувккун бур. Най бивну бур ца нуххучIан. Хьхьу дутан пикри хьуну, гивун бувххун бур. Му чIумал гужсса гъарал ларчIун, ххяллуя хъунмасса кьун багьну,...


Ссавур дуван кумаг баймур

Идавсил ﷺ жунна ккаккан дурну дур ссавур дуван кумаг байсса азкар-дуаьртту: «КIюрххил чаклил хъирив ацIра дуаь дурккуманая Аллагь ﷻ рязи хьунтIиссар, Аллагьнал ﷻ му инсан уруччинтIиссар, миннувасса ххюра дунияллийсса оьрмулухассар, гайми ххюра ахиратраяссар.   «ХIасбия-Ллагьу...


Цаппара хъуни бунагьру

Нитти-буттан аькьува дулаву Нитти-буттан зарал буван, къаччан бикIан буван я мазрайну, я канийну цукунчIав къабучIиссар. ХIатта, ми чапурну буну, цува бусурманну ухьурчагу, миннай рахIму-цIими, хIурмат буван, хъун буван, хъинмала буван, ябуван оьрчIай ялувссар. Нитти-буттан аькьува дулайсса...


Дахху-ласулиясса хIадисру

Исламраву дуссар оьрмулул гьарца иширан ккаккан дурсса низамру. Дуссар низам дахху-ласулулгу. МухIаммад Идавсил ﷺ жунма тамансса насихIатру бувну бур, хъус машан ласаврия ва даххаврия аькьилну бувсун, аьдилшиврий, тIайлашиврий, щялмахърая личIлулну бикIаврий хъунмур чIурчIав дурну.   Жу...