Хьурттал Муса

Хьурттал Муса

Халкьуннал бусалдарайн бувну, Лакку билаятрайсса ВацIилу тIисса кIану хъанай бур хъунмасса даражалул зиярат.

Хьурттал шяравусса бугьарасса инсантал дакIнин бутлай бур, цала буттал буттахъал бусалалин бувну, ца заманнай хъинну захIматсса, къурагъсса шин диркIун дур. Хъунмасса хIал хьуну бур гъараллу къалачIлай, щинал кIунтI бакъа, лагмарасса гьарзат кьаркьуну най.

Му захIматсса гъидайдихьулул кьини ВацIилуйн увкIун ур кIичча акъасса, аьжаивсса Муса тIисса адимина. Мунал цалчин цахьрасса аьсав щуну ца кIанттайн щин дачин дурну дур. Яла гай дачин дурсса щинай чаклин ивссуну ур. Ца чансса тинмайсса кьунттуйн лавхъун Мусал чак бувну бур, яла тIиртIуну цала каругу дурну дур дуаь. Ца чансса хIаллава ссавгу лухIи ларгун, гужсса гьарал ларчIун дур. Яла Мусал ларсун чIатIаракI риртуну дур, га чIатIаракI дарцIусса кIанттай Хьурив цала минагу дирхьуну дур. Муса яхъанай ивкIсса кIанттай хъунмасса барачатгу бивкIун бур. ЛивчIсса цала оьрмугу бувтун бур Хьурив. Муса увкIссар тIий бур Ахъушиял Къуппа тIисса шяравату. ОьрчIсса чIумала Мусал ниттихь бусайсса бивкIун бур гьарца хьунмур. Ганал увкусса куццуй шайссагу бивкIун бур. Муса цувагу гъаттарал хIухчуну зий ивкIун ур. Мусал хьунтIимур, инсантурал бакIрачIан бучIантIимур бусайсса бивкIун бур – ххарисса бикIу, пашмансса бикIу. Инсантурангу га къаччан хьуну ур. Мунияту мунан Къуппату гьан багьну бур. Гичча му увкIссар тIий бур Хьурив.

Муса увччуну ур шиккува Хьурттал хIатталлив. ЦIанакулгу Хьурив инсантурал ябувну дур Мусал гунгумигу, чIатIаракIгу. ХIакьинусса кьининин ливчIун бур Мусал аьсав щуну ливчусса щаращи ва чак бувсса кьун.

Мусаяту лахьлай диндалул элму Хьуривгу хьуну бур дин ххирасса арамтал, хIажитал: Минай-хIажи, Бугъра-хIажи, Сали-хIажи, Аьвду-хIажи, ХIамзат-хIажи ва цаймигу.

Минай-хIажи чIивиний уххансса кIану бакъа лавгун ур хIатталлив уттуишин Мусал зияратрайн (Мусал къатравун). Шанан ивкIсса чIумал ганан ккарккун дур макI. Ца кIяласса чIири бусса къужа ганачIан увкIун, увкуну бур: «Ява оьрчI, ина ва къатлуву утту маишара хьхьувай, чани хьуну, баргъ бивну мукьах бучIиссар шивун уххан! Инава хъуна хьувкун диндалухунгу агьанссара, хIажливгу гьанссара», - куну бур.

Га цахьва къужлул увкусса гьарца зат Минай-хIажинал бакIрачIан бувкIун бур. Минай-хIажи ивкIуну 100 шин хьуну дур, увччунугу ур Мусал зияратрая арх акъа.

Мусал зиярат бувну бур 1635 шинал июнь зурул 7-нний Уцуми ханнал арснал. Муния бусласисса чичру дур къатлул хьулул ялув аьраб мазрай чирчуну.

АЬЙШАТ ХIАЖИЕВА

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


Шанма хIакь

Идавсил ﷺ хьхьичIунсса асхIабтал Салман аль-Фариси ва Абу Ад-Дарда цIакьсса дустал бивкIун бур. Гайннал дянив дусшиву, уссушиву дацIан дурну диркIссар МухIаммад Идавсил ﷺ.   Ца кьини Салман увкIун ур Абу Ад-ДардачIан хъамалу. Ганан хIисав хьуну бур хъинну мискинсса къуш ва цихара къулагъас...


Идавсин ﷺ ххирамий

Жуна кIулну ухьурча лахъисса оьрму бувтсса, чанну къашавай хъанай ивкIсса, хъус-маэшат гьарзасса, цанма ччисса куццуй ялапар хъанай ивкIсса инсан, жува бикIару мунай дакI мяш хъанай. Амма мукунсса инсаннал тIуллу, аьмаллу ххуйсса бивкIун бакъахьурча, му бувтсса оьрмулия цукунчIавсса хайр...


Оьрмулуву яла агьаммур

Жунма гьарцаннан кIулну бикIан аьркинссар жува ва дунияллийн циван бувкссарув. ЧIявусса инсантал, хаснува философтал, бикIай луглай оьрмулул мурадрах, амма инсаннал аькьлулул ссуссукьушиврул цIаний, цала дакIнин ччимур оьрмулул мурад бухьунссар тIисса хIукмулийн бучIай.   Миннахь цIуххирча,...


Имам Гъазалил насихIатру

Исламрал тарихраву ца яла машгьурма аьлимчу ивкIссар имам МухIаммад Абу ХIамид аль-Гъазали. Ганан ХIужжатуль-Ислам – «Исламрал ХIучча» тIисса ялунцIа дирзун диркIссар. Имамнал луттирду азарда шинал мутталий бусурманнал умматран чаннайн буккансса чаннацIукуну хъанай бур. Шикку...


«Шанма бутIул ца бутIа»

Кьуръандалувусса ца яла бюхттулмур сура хъанай бур «Аль-Ихлас» («Кьулгьу»). Ва суралул хIакъираву жучIанма бивну бур тамансса Идавсил ﷺ хIадисру.   Шанма бутIул ца бутIа Абу Саид аль-Худрил бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ цалва асхIабтурахь цIувххушиву: «Ца...