Хьурттал Муса

Хьурттал Муса

Халкьуннал бусалдарайн бувну, Лакку билаятрайсса ВацIилу тIисса кIану хъанай бур хъунмасса даражалул зиярат.

Хьурттал шяравусса бугьарасса инсантал дакIнин бутлай бур, цала буттал буттахъал бусалалин бувну, ца заманнай хъинну захIматсса, къурагъсса шин диркIун дур. Хъунмасса хIал хьуну бур гъараллу къалачIлай, щинал кIунтI бакъа, лагмарасса гьарзат кьаркьуну най.

Му захIматсса гъидайдихьулул кьини ВацIилуйн увкIун ур кIичча акъасса, аьжаивсса Муса тIисса адимина. Мунал цалчин цахьрасса аьсав щуну ца кIанттайн щин дачин дурну дур. Яла гай дачин дурсса щинай чаклин ивссуну ур. Ца чансса тинмайсса кьунттуйн лавхъун Мусал чак бувну бур, яла тIиртIуну цала каругу дурну дур дуаь. Ца чансса хIаллава ссавгу лухIи ларгун, гужсса гьарал ларчIун дур. Яла Мусал ларсун чIатIаракI риртуну дур, га чIатIаракI дарцIусса кIанттай Хьурив цала минагу дирхьуну дур. Муса яхъанай ивкIсса кIанттай хъунмасса барачатгу бивкIун бур. ЛивчIсса цала оьрмугу бувтун бур Хьурив. Муса увкIссар тIий бур Ахъушиял Къуппа тIисса шяравату. ОьрчIсса чIумала Мусал ниттихь бусайсса бивкIун бур гьарца хьунмур. Ганал увкусса куццуй шайссагу бивкIун бур. Муса цувагу гъаттарал хIухчуну зий ивкIун ур. Мусал хьунтIимур, инсантурал бакIрачIан бучIантIимур бусайсса бивкIун бур – ххарисса бикIу, пашмансса бикIу. Инсантурангу га къаччан хьуну ур. Мунияту мунан Къуппату гьан багьну бур. Гичча му увкIссар тIий бур Хьурив.

Муса увччуну ур шиккува Хьурттал хIатталлив. ЦIанакулгу Хьурив инсантурал ябувну дур Мусал гунгумигу, чIатIаракIгу. ХIакьинусса кьининин ливчIун бур Мусал аьсав щуну ливчусса щаращи ва чак бувсса кьун.

Мусаяту лахьлай диндалул элму Хьуривгу хьуну бур дин ххирасса арамтал, хIажитал: Минай-хIажи, Бугъра-хIажи, Сали-хIажи, Аьвду-хIажи, ХIамзат-хIажи ва цаймигу.

Минай-хIажи чIивиний уххансса кIану бакъа лавгун ур хIатталлив уттуишин Мусал зияратрайн (Мусал къатравун). Шанан ивкIсса чIумал ганан ккарккун дур макI. Ца кIяласса чIири бусса къужа ганачIан увкIун, увкуну бур: «Ява оьрчI, ина ва къатлуву утту маишара хьхьувай, чани хьуну, баргъ бивну мукьах бучIиссар шивун уххан! Инава хъуна хьувкун диндалухунгу агьанссара, хIажливгу гьанссара», - куну бур.

Га цахьва къужлул увкусса гьарца зат Минай-хIажинал бакIрачIан бувкIун бур. Минай-хIажи ивкIуну 100 шин хьуну дур, увччунугу ур Мусал зияратрая арх акъа.

Мусал зиярат бувну бур 1635 шинал июнь зурул 7-нний Уцуми ханнал арснал. Муния бусласисса чичру дур къатлул хьулул ялув аьраб мазрай чирчуну.

АЬЙШАТ ХIАЖИЕВА

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


ЗанначIан гьаз дурсса кару

Цала дянивсса икьралдайн, кIулминнайн, соцсетирдайн чул бишлай аьдат хьусса халкьуннал дянив жунна чIявуну хъама дитай ца агьамсса низам: халкьуннайн букканнин цал Аллагьнайн ﷻ лабизан, дуаь дуван.   Ва укунмасса маслихIат бакъарча, бусурманчунал гьанусса мухIлухIин хъанахъиссар,...


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...


ЛирчIсса зумарду

Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.   Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар....


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...