Хьурттал Муса

Хьурттал Муса

Халкьуннал бусалдарайн бувну, Лакку билаятрайсса ВацIилу тIисса кIану хъанай бур хъунмасса даражалул зиярат.

Хьурттал шяравусса бугьарасса инсантал дакIнин бутлай бур, цала буттал буттахъал бусалалин бувну, ца заманнай хъинну захIматсса, къурагъсса шин диркIун дур. Хъунмасса хIал хьуну бур гъараллу къалачIлай, щинал кIунтI бакъа, лагмарасса гьарзат кьаркьуну най.

Му захIматсса гъидайдихьулул кьини ВацIилуйн увкIун ур кIичча акъасса, аьжаивсса Муса тIисса адимина. Мунал цалчин цахьрасса аьсав щуну ца кIанттайн щин дачин дурну дур. Яла гай дачин дурсса щинай чаклин ивссуну ур. Ца чансса тинмайсса кьунттуйн лавхъун Мусал чак бувну бур, яла тIиртIуну цала каругу дурну дур дуаь. Ца чансса хIаллава ссавгу лухIи ларгун, гужсса гьарал ларчIун дур. Яла Мусал ларсун чIатIаракI риртуну дур, га чIатIаракI дарцIусса кIанттай Хьурив цала минагу дирхьуну дур. Муса яхъанай ивкIсса кIанттай хъунмасса барачатгу бивкIун бур. ЛивчIсса цала оьрмугу бувтун бур Хьурив. Муса увкIссар тIий бур Ахъушиял Къуппа тIисса шяравату. ОьрчIсса чIумала Мусал ниттихь бусайсса бивкIун бур гьарца хьунмур. Ганал увкусса куццуй шайссагу бивкIун бур. Муса цувагу гъаттарал хIухчуну зий ивкIун ур. Мусал хьунтIимур, инсантурал бакIрачIан бучIантIимур бусайсса бивкIун бур – ххарисса бикIу, пашмансса бикIу. Инсантурангу га къаччан хьуну ур. Мунияту мунан Къуппату гьан багьну бур. Гичча му увкIссар тIий бур Хьурив.

Муса увччуну ур шиккува Хьурттал хIатталлив. ЦIанакулгу Хьурив инсантурал ябувну дур Мусал гунгумигу, чIатIаракIгу. ХIакьинусса кьининин ливчIун бур Мусал аьсав щуну ливчусса щаращи ва чак бувсса кьун.

Мусаяту лахьлай диндалул элму Хьуривгу хьуну бур дин ххирасса арамтал, хIажитал: Минай-хIажи, Бугъра-хIажи, Сали-хIажи, Аьвду-хIажи, ХIамзат-хIажи ва цаймигу.

Минай-хIажи чIивиний уххансса кIану бакъа лавгун ур хIатталлив уттуишин Мусал зияратрайн (Мусал къатравун). Шанан ивкIсса чIумал ганан ккарккун дур макI. Ца кIяласса чIири бусса къужа ганачIан увкIун, увкуну бур: «Ява оьрчI, ина ва къатлуву утту маишара хьхьувай, чани хьуну, баргъ бивну мукьах бучIиссар шивун уххан! Инава хъуна хьувкун диндалухунгу агьанссара, хIажливгу гьанссара», - куну бур.

Га цахьва къужлул увкусса гьарца зат Минай-хIажинал бакIрачIан бувкIун бур. Минай-хIажи ивкIуну 100 шин хьуну дур, увччунугу ур Мусал зияратрая арх акъа.

Мусал зиярат бувну бур 1635 шинал июнь зурул 7-нний Уцуми ханнал арснал. Муния бусласисса чичру дур къатлул хьулул ялув аьраб мазрай чирчуну.

АЬЙШАТ ХIАЖИЕВА

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...


Рабиуль-Авваль зурул мажлис

Рабиуль-Авваль зуруй МухIаммад Идавс ﷺ хъун уллай мавлудру дувайсса аьдат дур бусурманнал дянив. Мукунсса мажлис хьунни августрал 24-нний Гъази-Гъумук. Ванил сиптачиталну бувккунни Лакрал райондалул имам ХIабиб Баталов ва райондалул администрация.   Мажлис бувуна паркраву, байбивхьуна...


Идавс ﷺ увсса къатта

Маккалул Бану Гьашим тIисса махIлалий буссар гьарцама бусурманчунал дакIниву ляличIисса кIану бугьлагьисса къатта. ХIакьину шикку библиотека бур, аммарив ца заманай ва кIанай бивкIссар щала дунияллул тарихрайн асар биян бувсса инсан – МухIаммад Идавс ﷺ ниттил увсса къатри. Идавсил ﷺ тухум...


Дуккаву бигьа хьуншиврул

Дайдирхьунни цIусса дуккаврил шин. Жунма кIулсса куццуй, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI ларгун, Занная кумаг чIа увкуну дуллалисса давриву лябуккугу, барачатшивугу дикIайшиву. Дуккаву ккалли дуван бучIир ца яла захIматмур даврин. Мунин бувну, ва макьалалуву цачIун дурну дуссар дук-лакисса чIумал дурккуну...