Хьурттал Муса

Хьурттал Муса

Халкьуннал бусалдарайн бувну, Лакку билаятрайсса ВацIилу тIисса кIану хъанай бур хъунмасса даражалул зиярат.

Хьурттал шяравусса бугьарасса инсантал дакIнин бутлай бур, цала буттал буттахъал бусалалин бувну, ца заманнай хъинну захIматсса, къурагъсса шин диркIун дур. Хъунмасса хIал хьуну бур гъараллу къалачIлай, щинал кIунтI бакъа, лагмарасса гьарзат кьаркьуну най.

Му захIматсса гъидайдихьулул кьини ВацIилуйн увкIун ур кIичча акъасса, аьжаивсса Муса тIисса адимина. Мунал цалчин цахьрасса аьсав щуну ца кIанттайн щин дачин дурну дур. Яла гай дачин дурсса щинай чаклин ивссуну ур. Ца чансса тинмайсса кьунттуйн лавхъун Мусал чак бувну бур, яла тIиртIуну цала каругу дурну дур дуаь. Ца чансса хIаллава ссавгу лухIи ларгун, гужсса гьарал ларчIун дур. Яла Мусал ларсун чIатIаракI риртуну дур, га чIатIаракI дарцIусса кIанттай Хьурив цала минагу дирхьуну дур. Муса яхъанай ивкIсса кIанттай хъунмасса барачатгу бивкIун бур. ЛивчIсса цала оьрмугу бувтун бур Хьурив. Муса увкIссар тIий бур Ахъушиял Къуппа тIисса шяравату. ОьрчIсса чIумала Мусал ниттихь бусайсса бивкIун бур гьарца хьунмур. Ганал увкусса куццуй шайссагу бивкIун бур. Муса цувагу гъаттарал хIухчуну зий ивкIун ур. Мусал хьунтIимур, инсантурал бакIрачIан бучIантIимур бусайсса бивкIун бур – ххарисса бикIу, пашмансса бикIу. Инсантурангу га къаччан хьуну ур. Мунияту мунан Къуппату гьан багьну бур. Гичча му увкIссар тIий бур Хьурив.

Муса увччуну ур шиккува Хьурттал хIатталлив. ЦIанакулгу Хьурив инсантурал ябувну дур Мусал гунгумигу, чIатIаракIгу. ХIакьинусса кьининин ливчIун бур Мусал аьсав щуну ливчусса щаращи ва чак бувсса кьун.

Мусаяту лахьлай диндалул элму Хьуривгу хьуну бур дин ххирасса арамтал, хIажитал: Минай-хIажи, Бугъра-хIажи, Сали-хIажи, Аьвду-хIажи, ХIамзат-хIажи ва цаймигу.

Минай-хIажи чIивиний уххансса кIану бакъа лавгун ур хIатталлив уттуишин Мусал зияратрайн (Мусал къатравун). Шанан ивкIсса чIумал ганан ккарккун дур макI. Ца кIяласса чIири бусса къужа ганачIан увкIун, увкуну бур: «Ява оьрчI, ина ва къатлуву утту маишара хьхьувай, чани хьуну, баргъ бивну мукьах бучIиссар шивун уххан! Инава хъуна хьувкун диндалухунгу агьанссара, хIажливгу гьанссара», - куну бур.

Га цахьва къужлул увкусса гьарца зат Минай-хIажинал бакIрачIан бувкIун бур. Минай-хIажи ивкIуну 100 шин хьуну дур, увччунугу ур Мусал зияратрая арх акъа.

Мусал зиярат бувну бур 1635 шинал июнь зурул 7-нний Уцуми ханнал арснал. Муния бусласисса чичру дур къатлул хьулул ялув аьраб мазрай чирчуну.

АЬЙШАТ ХIАЖИЕВА

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Хъинмунил гьану

Имам Муслимлул луттираву бур укунсса хIадис: «МухIаммад Идавсил ﷺ увкуна: "Аллагь Тааьла МарцIмари, марцIмур дакъа кьамулгу къадуваймари».   Кьуръандалуву Аллагьнал ﷻ халкьуннайн амру бувссар идавстурайхчIин: «Зу дукияра марцIмур, тIуллугу хъинсса дуллали»...


ХIакьсса мяърипат

ЦIанасса социал сетирдал заманнай сакин хьуну бур аьжаивсса масала: жула дакIнил энергия кьатIурдай дурган дурну, цайминнайх дарчIуну, кулпатран так увхсса, ссахчIав гъира бакъасса инсан личIлай ур. Мукунсса тагьарданул кулпатраву тIааьндакъашивуртту чIяру дуллай дур, лас ва щар кунная ку арх...


ТалихI ссаву буссар?

Циняв муния гъалгъа тIун бикIай, циняв муничIан кIункIу тIий бур, амма инсаннахь инава луглагимур бувчIин бува учирча, балжисса жаваб дулунма нажагьгу къалякъай.   Пикри бувара, инсан ур ца ххирасса ххазиналух луглай, амма му чув лабивтун буссарив, цукунсса буссарив къакIулну. Му хьхьичIунай...


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.     Бисмиллягьи-ррахIмани-ррахIим.   МарцIну вичIи дишара, я диндалул уссурвал, Жула Сайид Идавсил сиярдалул бусаннин. Арулдагу лухччигу, арулдагу ссавругу Цахлуну ляхъан дурсса ХIабибуллагь...


Къатлуву барачат

Бур ца-цавай къатри, личIину авадансса ва хъуслил бувцIусса бакъахьурчагу, гиву бигьану ссихI ласун шайсса, дакI дигьа лагайсса. Гивун буххайхту кIул шай: шиву рахIатшиву, барачат, гъелишиву дур. Мукунма, хьунабакьай цаймигу – ххирасса хъус-кьайлул бувцIусса, марцIшиврул пар-пар тIисса, амма...