Яла бигьамур цадакьа

Яла бигьамур цадакьа

Яла бигьамур цадакьа
Сси мабизав, бизан мабав,
Дуньяллий халкь хъамалли.
Ци хьурчагу – щукру бува,
БакI зузи ба, пишгу уча.

Оьмар Хаям

Ислам – цIимилул ва хъиншиврул динни. Бусурман бакъаминнал Исламран кьиматгу бищайссар бусурманнал тIабиаьтрах, тIуллах бурувгун. Муниятур бусурмансса инсаннал багьу-бизу бикIан аьркинсса эбрат-мисал ласунсса даражалийсса. Цуксса чIивисса буварчагу, хъинбала бувманан Заннаяту чири ва мархIамат биянтIиссар. Хъинну бигьасса, амма чири хъунмасса даву хъанай бур пиш учаву.

Пиш учаврил халкьуннал дянивсса арарду кIукIлу бувайссар, дусшиву, ччаву кьянкьа шайссар. Арардавусса диялдакъашивурду пиш учаврину дазайссар, янил ляп учиннин сси бивзун ивкIсса инсан аххана увайссар, ялунссаннун – му чири бусса, суннатсса тIулну ккаллиссар. ЧIявуну пиш учайманайн вихшала гьарзассар, мунал чулухунмай халкь бигьану хъин бикIайссар. Пишлищал оьрму бутангу бигьассар. Медициналул аьлимтурал тасттикь бувну бур пиш учаврил инсаннал иммунитет цIакь бувайшиву, стресс ликкайшиву. Пиш тIисса инсан ккавкманал няраву сукку шайсса бур асаршиннардах жаваб дуллалисса нейронну, пиш сававну депрессиялувун агьманангума бигьашиву шайсса дур.

Бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ халкьуннащал ихтилат куклуну, пиш куну бувайсса бивкIшиву. Аьбдуллагь ибн ХIарислул t увкуну бур: «Ттун къаккавкссар Идавс ﷺ куна чIявуну пиш тIутIисса инсан. Диндалул уссил лажиндаравун пиш учаву ганал цадакьалун ккалли бувайва». Имам Тирмизил луттиравусса хIадисраву чивчуну бур: «Вила диндалул уссихь пиш учаву – цадакьари». Джарир ибн Аьбдуллагьлул бувсун бур Идавс ﷺ тачIав цахва пиш къаувкуну къаургайва куну. ЦачIанма мискинтал бувкIукун, гайннан дулунсса зад дакъахьурча, Идавсил ﷺ хъинсса махъ, пиш увкуну, халкьуннал дакIру чанна лахъан дувайва тIар.

«Зуща хъуслих халкь машан ласун (хъин бикIан буван) къахьунтIиссар, пиш учаврих ва хъинсса хасиятрах кунма», тIий буссар хIадисраву. (ал-ХIаким) Ялув чивчумунива жунма бувчIлай бур мудан пурш лавхъун, ябакI бувтун занан къабучIишиву. Иш багьувкун кьянкьашиву ккаккан дуварчагу, пиш учингу хъама битлан къабучIиссар.

КЬУРБАН МАХIМУДОВ

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...


ЗанначIан гьаз дурсса кару

Цала дянивсса икьралдайн, кIулминнайн, соцсетирдайн чул бишлай аьдат хьусса халкьуннал дянив жунна чIявуну хъама дитай ца агьамсса низам: халкьуннайн букканнин цал Аллагьнайн ﷻ лабизан, дуаь дуван.   Ва укунмасса маслихIат бакъарча, бусурманчунал гьанусса мухIлухIин хъанахъиссар,...


Напсилул хасиятру

Напсилул хасиятруЦала напсилух вичIи дирхьуну, оьбаларду буллан махъаллил акъасса инсаннан хасъсса хасиятру дур къуллугърах къанихшиву ва мудан цува цайминнаяр лавайну икIан ччишиву. Мукунсса инсаннан, мудан хьхьичIун личлай, цайми инсантал цала буюрду биттур буллали буллай, цахва мюхтаж буллан...


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...


Лажинлякъул лишан

Инсаннахьхьун ядуван дуллусса задрайн «аманат» учайссар. Ва бур аьрабрава лакку мазравунгу цайми бусурман миллатирттал мазурдивунгу бувкIсса махъ.   Аманат тIисса махъ аьрабрая таржума бувайссар «буллусса махъ бугьаву, дакI тIайлашиву, вихшала» тIисса мяънардай....