Яла бигьамур цадакьа

Яла бигьамур цадакьа

Яла бигьамур цадакьа
Сси мабизав, бизан мабав,
Дуньяллий халкь хъамалли.
Ци хьурчагу – щукру бува,
БакI зузи ба, пишгу уча.

Оьмар Хаям

Ислам – цIимилул ва хъиншиврул динни. Бусурман бакъаминнал Исламран кьиматгу бищайссар бусурманнал тIабиаьтрах, тIуллах бурувгун. Муниятур бусурмансса инсаннал багьу-бизу бикIан аьркинсса эбрат-мисал ласунсса даражалийсса. Цуксса чIивисса буварчагу, хъинбала бувманан Заннаяту чири ва мархIамат биянтIиссар. Хъинну бигьасса, амма чири хъунмасса даву хъанай бур пиш учаву.

Пиш учаврил халкьуннал дянивсса арарду кIукIлу бувайссар, дусшиву, ччаву кьянкьа шайссар. Арардавусса диялдакъашивурду пиш учаврину дазайссар, янил ляп учиннин сси бивзун ивкIсса инсан аххана увайссар, ялунссаннун – му чири бусса, суннатсса тIулну ккаллиссар. ЧIявуну пиш учайманайн вихшала гьарзассар, мунал чулухунмай халкь бигьану хъин бикIайссар. Пишлищал оьрму бутангу бигьассар. Медициналул аьлимтурал тасттикь бувну бур пиш учаврил инсаннал иммунитет цIакь бувайшиву, стресс ликкайшиву. Пиш тIисса инсан ккавкманал няраву сукку шайсса бур асаршиннардах жаваб дуллалисса нейронну, пиш сававну депрессиялувун агьманангума бигьашиву шайсса дур.

Бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ халкьуннащал ихтилат куклуну, пиш куну бувайсса бивкIшиву. Аьбдуллагь ибн ХIарислул t увкуну бур: «Ттун къаккавкссар Идавс ﷺ куна чIявуну пиш тIутIисса инсан. Диндалул уссил лажиндаравун пиш учаву ганал цадакьалун ккалли бувайва». Имам Тирмизил луттиравусса хIадисраву чивчуну бур: «Вила диндалул уссихь пиш учаву – цадакьари». Джарир ибн Аьбдуллагьлул бувсун бур Идавс ﷺ тачIав цахва пиш къаувкуну къаургайва куну. ЦачIанма мискинтал бувкIукун, гайннан дулунсса зад дакъахьурча, Идавсил ﷺ хъинсса махъ, пиш увкуну, халкьуннал дакIру чанна лахъан дувайва тIар.

«Зуща хъуслих халкь машан ласун (хъин бикIан буван) къахьунтIиссар, пиш учаврих ва хъинсса хасиятрах кунма», тIий буссар хIадисраву. (ал-ХIаким) Ялув чивчумунива жунма бувчIлай бур мудан пурш лавхъун, ябакI бувтун занан къабучIишиву. Иш багьувкун кьянкьашиву ккаккан дуварчагу, пиш учингу хъама битлан къабучIиссар.

КЬУРБАН МАХIМУДОВ

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Мяърипат ва тарбия

Ххуйсса хасият, тIул-тIабиаьт, адав дуну оьрчI, душ тарбия баву – му хъанахъиссар буттал цалва авладран дуллалисса хъинну кьимат лавайсса зат. Мукунсса тарбия дулаврил гьануну хьун аьркинссар жулва оьрчIру чIивину бунава мий хъуни хъанахъиссаксса минная инсаншиву дусса, хасият ххуйсса халкь...


Бунагьру багъишла битайсса кьини

Зуль-ХIижжалул 9-мур кьини – Аьрафа (Аьрафат) кьинири. Му кьини хIажитал «Аьрафа» тIисса даралуву бикIайссар. Аьрафа кьини азарва «Кьулгьу» («Аль-Ихляс») бувккуну хъинссар. Мукун буккайманал циняв бунагьру багъишла битантIиссар куну бур...


Суал-жаваб

БучIиссарив мизитраву чIирайн ттиликI рирщуну шанан? Мизитраву шанан бучIиссар инсан «джунуб» хьуну (чурх шюшин, гъуслу буван аьркинну) акъахьурча ва гиву чак буллалиминнахун ахчилай, гай къума буллай акъахьурча. Вай шартIру биттур къадуварча, мизитраву шанан къабучIиссар,...


Шанугу - неъмат

Шанашаву – Аллагьу Тааьланал жунма буллусса хъунмасса неъмат хъанай бур. Шанашисса чIумал инсаннал чурх ва къюкI дигьа лаглай дур, инсан игьалаглай ур. Гьарца затираву кунна, шанан утту ишавривугу дуссар цилла адабру:   1) ХъатIан чак бувну махъ аьркин бакъасса гъалгъарду къабуллай,...


Кьурбандалул байран

Кьурбандалул кьини – Исламравусса яла агьаммур байран хъанахъиссар. Аьрабрай ванийн «Эд аль-АдхIа» учайссар. Му хъанахъиссар Зуль-ХIижжа зурул 10-мур кьини. Мунил хъиривсса шанма гьанттагу байрандалул гьантрину ккаллиссар, миннуйн «ташрикьрал» гьантри...