Яла бигьамур цадакьа

Яла бигьамур цадакьа

Яла бигьамур цадакьа
Сси мабизав, бизан мабав,
Дуньяллий халкь хъамалли.
Ци хьурчагу – щукру бува,
БакI зузи ба, пишгу уча.

Оьмар Хаям

Ислам – цIимилул ва хъиншиврул динни. Бусурман бакъаминнал Исламран кьиматгу бищайссар бусурманнал тIабиаьтрах, тIуллах бурувгун. Муниятур бусурмансса инсаннал багьу-бизу бикIан аьркинсса эбрат-мисал ласунсса даражалийсса. Цуксса чIивисса буварчагу, хъинбала бувманан Заннаяту чири ва мархIамат биянтIиссар. Хъинну бигьасса, амма чири хъунмасса даву хъанай бур пиш учаву.

Пиш учаврил халкьуннал дянивсса арарду кIукIлу бувайссар, дусшиву, ччаву кьянкьа шайссар. Арардавусса диялдакъашивурду пиш учаврину дазайссар, янил ляп учиннин сси бивзун ивкIсса инсан аххана увайссар, ялунссаннун – му чири бусса, суннатсса тIулну ккаллиссар. ЧIявуну пиш учайманайн вихшала гьарзассар, мунал чулухунмай халкь бигьану хъин бикIайссар. Пишлищал оьрму бутангу бигьассар. Медициналул аьлимтурал тасттикь бувну бур пиш учаврил инсаннал иммунитет цIакь бувайшиву, стресс ликкайшиву. Пиш тIисса инсан ккавкманал няраву сукку шайсса бур асаршиннардах жаваб дуллалисса нейронну, пиш сававну депрессиялувун агьманангума бигьашиву шайсса дур.

Бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ халкьуннащал ихтилат куклуну, пиш куну бувайсса бивкIшиву. Аьбдуллагь ибн ХIарислул t увкуну бур: «Ттун къаккавкссар Идавс ﷺ куна чIявуну пиш тIутIисса инсан. Диндалул уссил лажиндаравун пиш учаву ганал цадакьалун ккалли бувайва». Имам Тирмизил луттиравусса хIадисраву чивчуну бур: «Вила диндалул уссихь пиш учаву – цадакьари». Джарир ибн Аьбдуллагьлул бувсун бур Идавс ﷺ тачIав цахва пиш къаувкуну къаургайва куну. ЦачIанма мискинтал бувкIукун, гайннан дулунсса зад дакъахьурча, Идавсил ﷺ хъинсса махъ, пиш увкуну, халкьуннал дакIру чанна лахъан дувайва тIар.

«Зуща хъуслих халкь машан ласун (хъин бикIан буван) къахьунтIиссар, пиш учаврих ва хъинсса хасиятрах кунма», тIий буссар хIадисраву. (ал-ХIаким) Ялув чивчумунива жунма бувчIлай бур мудан пурш лавхъун, ябакI бувтун занан къабучIишиву. Иш багьувкун кьянкьашиву ккаккан дуварчагу, пиш учингу хъама битлан къабучIиссар.

КЬУРБАН МАХIМУДОВ

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


Къулагъас дувантIиссар тарбиялух

Жунма кIулсса куццуй, ЦIуминалийсса ЦIуссалакрал шяраву буллай бур хъунмасса РувхIанийсса центр ва мадраса. Ванин дирзун дур машгьурсса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул цIа. ХIакьину ва даврий каялувшиву дуллай ур ЦIуссалакрал райондалул имам Аьбдуллагь МухIаммадов. Ванал жухь бувсунни мадраса...


Арулва махъ

Хъунасса аьлимчу, дурккучу Абу-Лайслул увкуссар: «Цума инсаннал лавхьхьурив арулва махъ, му инсан икIантIиссар Аллагьналгу ﷻ малаиктуралгу хьхьичI даража лавайну, ва Аллагьнал ﷻ мунал бунагьру багъишла битантIиссар, гай бунагьру хьхьиривусса хьаманияр чIявусса бухьурчагума.   Вай...


Сафар барз

Сафар барз – бусурманнал календарьданул кIилчинмур барзри, му байбишайссар мухIаррам зурул хъирив. «Сафар» тIисса мукъул мяънагу – «хъахъи лагаву» ягу «бачIва шаву» тIиссар. Литературалул чулуха ва махъ аьрабрая таржума буллай бур «щютI тIисса...


Неъматрал кьимат

Ца билаятрай къурагъсса шин хьуну, щин чан хьуну диркIун дур. Гиккусса ца мискинсса адиминан пикри хьуну бур, щин дукканхьуви тIий, аьрщараву къуй дуккан. Дуклай чансса куртI шайхту лявкъуну бур ссаллив бувцIусса хъунмасса буттукьа.   Га тIивтIусса адимина хIайран хьуну ливчIун ур гиву думур...


Эбадат ва мяърипат

ХIакьсса бусурманчунал загьир дувайссар цала диндалун лайкьсса инсаншиву. Диндалул, имандалул хIасул дуллалиссар жула тIуллу дарцIусса ттарцIруну хъанахъисса хасиятгу. Эбадатрайну цIакь хьусса хасиятрал хIасул дувайссар инсаннал оьрмулул тагьар, мукунсса инсан мяърипат, инсап, адав дусса...