ЧIун ва иман

ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».

 

Аллагьу Тааьланал чIумуйн, заманалийн хъа бувну бур. ЧIун – инсаннал оьрмулул дуцинни. Аллагьнал ﷻ ляхъан дурсса гьарзадрайн чIумул асар бияйссар: дайдихьулия дайлитIулийн наниссар. Гьарца задрал: рухI дуссаннулгу, дакъассаннулгу цинна ккаккан дурсса дазу, мутта буссар. ХIасан аль-Басринал увкуссар: «Инсан сакин увну уссар гьантрая. Гьантта лавгукун, вил бутIа лагайссар». ХIадисраву увкуну бур: «КIива неъмат буссар чIявуминнал кьимат къабувайсса: оьннасса чIун ва чурххал цIуллушиву».

Гьарца лахIзалул инсан гъан уллалиссар ахирданучIан. Мунияту, ва дунияллийсса яла агьаммур хъус хъанай дур жула чIун. ЧIун наниссаксса жува гъан хъанахъиссару ва дунияллия лавгун ахиратравун буххавричIан. БивкIулия махъ ялун биянтIимунийн мяйжаннугу багьайсса куццуй дакI дарцIуну вихну бивкIсания, хьхьувай шанувагу къабиянссия. Жунма кIулли бивкIу ялун биянтIишиву, амма му лахIзалул буниялашиву вив къаласару. Оьрмугу, бивкIугу Аллагьу Тааьланал ляхъан бувссар. Мунил хIакъираву Кьуръандалуву увкуну бур (мяъна): «…(Аллагь) бивкIу ва оьрму ляхъан бувмари, зул хIал ххал бувну, цуманал давуртту хъинсса шайрив ккаккан» (сура «аль-Мульк», аят 2). Ва аятраву Аллагьнал ﷻ кIицI лавгун бур хьхьичI бивкIу, хъирив оьрму. Ва иширалгу бивкIулул агьамшиврий чIурчIав дуллалиссар. МухIаммад Идавсил ﷺ увкуну бур: «Валлагьи, ва дунияллул хъирив Алжан ва Дужжагь бакъа цамур ликказан бакъассар» («Джамиу-ссагъир»). Алжаннул ва Дужжагьрал дянивсса кIану язи бугьан щищачIав къахьунтIиссар. БивкIулул агьамшиву бувчIаву гьарца инсаннал личIи-личIисса дикIай, имандалул цIакьшиврул даражалийн бувну.

Ялув кIицI лавгсса суралуву Аллагьу Тааьланал чIумул агьамшиврий чIурчIав дуллай хъа бувну бур. Хъиривмур аятраву увкуну бур (мяъна): «ХIакьну, инсан зарал бивмари». Инсантал бур кIива журалий цала чIун харж дувайсса: цавай буссар кайп бан, дукан, хIачIан, тамаша буллан, оьрмулия бюхъаймур ласун хIарачат буллай, цанма Заннал итабавкьусса мутталул кьимат къакIулну. Мукунсса инсан хIайвартраха лавхьхьуссар. Вайми тIурча буссар оьрмулул кьимат кIулсса, дачIра чIун гьан къадиртун, махъва-махъсса гьантта ливчIсса кунма, бивкIу хар-хавар бакъа бучIан бюхъайшиву кIулну. «Аль-Аьср» суралуву гихунмай увкуну бур: «…ХIакьну, инсан зарал бивмари, так иман дирхьуну, хъинсса аьмаллу буллай, куннал ку хъинмунийн ва ссавурданийн тIайла буллай бивкIми личIаннин».

Аллагьнал кумаг баннав!

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


ЛирчIсса зумарду

Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.   Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар....


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...


Лакрал миллатрал мажлис

Март зурул 18-нний Дагъусттаннал Муфтиятрал сипталийну МахIачкъалаливсса «Европа» тIисса залдануву хьунни чIявусса лак гьурттусса зумаритавал мажлис – ифтIар. Зал щапI куну бувцIуну бия, аьдатрайн бувну, мажлис байбивхьуна Мубараксса Кьуръандалул аятирттая, ккалаккиману ия...


ЗанначIан гьаз дурсса кару

Цала дянивсса икьралдайн, кIулминнайн, соцсетирдайн чул бишлай аьдат хьусса халкьуннал дянив жунна чIявуну хъама дитай ца агьамсса низам: халкьуннайн букканнин цал Аллагьнайн ﷻ лабизан, дуаь дуван.   Ва укунмасса маслихIат бакъарча, бусурманчунал гьанусса мухIлухIин хъанахъиссар,...