Дахху-ласулул шартIру

Дахху-ласулул шартIру

Дахху-ласулул шартIру

Имам Тирмизил бувсъсса хIадисраву увкуну бур: «ТIайлашиву дуруччайсса машачи Кьиямасса кьини идавстуращал, сиддикьинтуращал ва шагьидтуращал икIантIиссар», -куну. ХIалалну цалва кулпат щаллу буванмур лякъаву бусурманчувнал буржну хъанахъиссар. ХIадисраву увкуну бур: «Инсаннал бикIайссар бунагьру, цалва кулпатрай аякьа даврийну бакъа къашюшайсса». Ялагу МухIаммад Идавсил ﷺ увкуссар: «ХIараммур канай инсаннал чурххай хьусса дикIун яла лайкьмур – дуржагьрал цIури», – куну.

Гьарца дахху-ласу дуллалисса бусурманчувнан кIулну бикIан аьркинссар мунил шартIру цирив, хIалал-хIарам цирив, закат цукун хIисав бувайссарив, ва маша баврихун бавхIусса цинявппагу шариаьтрал хIукмурду: ХIарамссар ккаччи, дунгъуз, хIан, наркотикру ва цайми миннуха лархьхьусса, ишла дуван хIарамсса задру дахлан. Дахлахисса задрай диялдакъашивуртту, аьйрду духьурча, гай кьюлтI дуллан къабучIиссар, цуксса чIирисса аьй дунугу бусан, загьир дуван аьркинссар. Ца чIумал МухIаммад Идавс ﷺ ччатI машан ласлай ивкIссар. ЧчатI лувату хъавтсса лявкъуссар. Идавсил ﷺ цIувххуссар ччат баххухь: «Ва цукун атил хьури?», - куну. Ганал бувсъссар ччатI гъарахьхьун биривну атил хьушиву. «Туну ина ва атилмур чул лавайну циван къабишав?», – увкуссар Расулуллагьнал e. МухIаммад бин Сайрин ивкIун ур тта бахлай. Ласул цIувххуну бур: «Ванил ци-дунугу диялдакъашиву дурив?», - куну. «Дур, увкуну бур ганал, ванил лазуни дирчусса зад ссан щилай ссуку дуллан бикIай», - куну.

МухIаммад бин Мункадир тIисса адимина ивкIун ур базаллуву кIива гьухъа бахлай: ца ххюра диргьамран, гамур – ацIра диргьамран. Заллу тинай хьуну унува, ганал къуллугъчинал ххюра диргьамрансса гьухъа ацIуннин бавххуну лявкъуну бур. МухIаммад щаллусса кьини га инсаннах луглай ивкIун ур, лявкъукун увкуну бур: «Ттул къуллугъчинал ххюра диргьамрансса гьухъа вин ацIуннин бавххуну бур», - куну. «На му багьлуй рязину ура», - жаваб дуллуну дур ванал. «Ина рязину ухьунссара, амма на рязину акъара, ттунма хьуну къаччимур вин бувнутIий. Ачу ягу ацIра диргьамрансса гьухъа ласи му зана бувну, ягу на вин ххюра диргьам зана дуванна, акъахьурча, гьухъа махъунмай буллуну, вилла ххюра диргьам ласи!», - куну бур МухIаммадлул.

Гьухъа лавсманалгу гьухъагу цанма бивтун, ххюра диргьам махъуннай ласун рязи хьуну ур. Ва куццуй тIайлану дахху-ласу дувайссар Аллагьная ﷻ нигьа увсъсса, тIайлашиву дусса машачинал. Цинцилттай хIиллакаршиву давугу хIарамссар, му хъунмасса бунагьри, зулмуну ккаллиссар. КъабучIиссар цалла дахлахисса хъуслия хъиннура гужсса цIарду дуллай, ганиву дакъасса сипатру ялув дихьлан. Щялмахъсса хъа баву хъиннува оьккиссар. «Щялмахъсса хъа бувну дарххусса хъуслия барачат къабияйссар», - увкуну бур хIадисраву. Идавсил ﷺ жухьва бувсун бур кIюрххил ччяни бувсса машлуву барачат бикIайшиву. Базаллуву хъус дахлалиманал чIун аьдада гьан къадуваншиврул цахьва цала зикри-салават ккаларча хъинссар, машлувух лавгун чакру махъун бичлан къабучIиссар. Цайминнал маша вилванияр ххуйну най бухьурча, гайннай дакI мяш хъанан ихтияр дакъассар.

Аллагьнал ﷻ чивчусса кьисмат къабувкIун къаличIантIиссар. Ца чIумал Аьли-асхIаблул ца инсаннайн тапшур бувну бивкIссар варани бугьан цува чак бувну учIаннин. Чакгу бувну, варани бувгьуманан дулун кIира диргьамгу канил дургьуну махъунай зана шайхтту, ганан ккавкссар га инсаннал варанигу бусса кIанай кьабивтун, ганийсса хьхьуригу дарцуну ливхъшиву. Аьли-асхIаблул цама инсан гьан увссар кIира диргьамгу дуллуну, базаллува цамур хьхьури машан ласун. Базаллуву ганан лявкъуссар гава инсан дарцусса хьхьури кIира диргьамран дахлай. Ваналгу ганаща хьхьуригу ларсун зана хьуссар. Бувсъссар Аьли-асхIаблухь хьхьури щища ларсъссарив. Аьли-асхIаблулгу увкуссар: «Цалла ссавур дакъашиврул цIаний хIалалну лякъин шайсса кIира диргьам хIарамсса ххуллий ляркъунни». Багьа ялавай бува тIисса ухьурча, винма зарал къахьунну кьюкьин даву суннатссар, ласайманангу кьюкьин дува учаву суннатссар. Амма ласласиманан къабучIиссар ялун агьну хъиннура кьюкьин дува тIий ацIан. Вищара зад машан ларсма пашман хьуну махъуннай зана дува тIий учIарча, зана давугу хъинссар.

Мукун дувайманан Аллагьнал ﷻ Кьиямасса кьини бунагьирттал аьфву бувантIиссар. Жулва мазгьабрайн бувну, дахлахиманалгу ласласиманалгу чара бакъа «на даххав», «на ласав» учин аьркинссар. ХьхьичI дахлахиманал тIий ухьурча, ганал учинссар: «На вин ва зад даххав ваксса багьлун», - куну. Ласласиманал «на ласав» учаву гьассар. Мукунма, ласласима хьхьичI тIий ухьурча, «На вища ва зад машан ласав ваксса багьлун» учин аьркинссар, дахлахиманал «на даххав» учаву гьассар. Вай махъру къаучирча, шариаьтрайн бувну маша бувссаннун хIисав бакъассар. Аммарив, ххира дакъасса, багьа лагьсса зад ласласисса чIумал вай махъру къаучирчагу бучIиссар. Аллагьнал ﷻ кумаг буваннав дахху-ласулуву тIайлашиву дуруччин! Амин!

ШАРИП МУХIАММАДОВ

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Дахху-ласулиясса хIадисру

Исламраву дуссар оьрмулул гьарца иширан ккаккан дурсса низамру. Дуссар низам дахху-ласулулгу. МухIаммад Идавсил ﷺ жунма тамансса насихIатру бувну бур, хъус машан ласаврия ва даххаврия аькьилну бувсун, аьдилшиврий, тIайлашиврий, щялмахърая личIлулну бикIаврий хъунмур чIурчIав дурну.   Жу...


Мубараксса барз

Рамазан зурул даража Рамазан зурул хьхьичIра-хьхьичIсса хьхьу дуркIукун, Алжаннул хьулурду тIивтIуну, му барз гьаннин къалакьайссар. Дуржагьрал хьулурду лавкьуну, му барз гьаннин къатIитIайссар. ЩяйтIантал байщун бувайссар, иблислуй къатIа бишайссар. ЛивтIумий ххари шайссар, уттавамий рахIат...


Аькьлукарнал насихIатру

Ттизаманнул Сириянал диндалул аьлимчу АхIмад Шарифлул бувсун бур укунсса бусала.   Ца инсаннал цIувххуну бур аькьлукарнахь: «Инсантураву яла махIатталмур цумур хасиятри?» Аькьлукарнал жаваб дуллуну дур: Инсантуран оьрчIшиву бизар хьуну, анаварну хъуни хьун ччан бикIай, амма...


Цаппара хъуни бунагьру

Нитти-буттан аькьува дулаву Нитти-буттан зарал буван, къаччан бикIан буван я мазрайну, я канийну цукунчIав къабучIиссар. ХIатта, ми чапурну буну, цува бусурманну ухьурчагу, миннай рахIму-цIими, хIурмат буван, хъун буван, хъинмала буван, ябуван оьрчIай ялувссар. Нитти-буттан аькьува дулайсса...


Бувккума багъишла итайссар

Кьуръан буккаву – эбадатирттава ца яла ххирамур ва чири гьарзамурди. Кьуръан мудан ккалай хъинссар – дяхтта ва хьхьувай, сапарданий ва ичIува, мизитраву ва даврий. Жулва салихIсса буттахъалгу мукун буккайсса бивкIссар. Миннал хIарачат бувайсса бивкIссар Аллагьнал Лу бюхъайкун чIявуну...