Шанма суал

Шанма суал

Шанма суал

МухIаммад Идавс ﷺ халкьуннайн Исламрал ххуллийн оьвтIий айивхьусса чIумалва Маккаливсса мушриктурал мунан чIявусса ккаккан бувссар, Исламрайн къарши бувккун. МухIаммад ﷺ Заннал идавсну ккалли уван цукунчIав къаччай, цащава шайсса зараллу буллай бивкIссар.

Ца чIумал миннан пикри хьуссар Идавс ﷺ «ашкара» уван. Му даву тапшур дурссар цаватува кIия вакил личIи увну – Назар бин ХIарис ва Оькбат бин Абу Муит. Ми гьан бувссар Мадиналивсса жугьутIнал кашиштурачIан, МухIаммадлуя e, ганал тIул-тIабиаьтрая, Идавсил ﷺ ихтилатрая бувсун, кьимат бищияра учин. Агьамсса бигар бакIрайн лавсъсса вакилтал ссапарданийн бувккун, Мадиналив лавгссар. Кашиштурал МухIаммадлуя ﷺ бусайхту увкуссар: «Зу буру Заннаясса луттирал ххуллийх нанисса халкь, мунияту жу зучIан бувкIру жула дянив увккун, цува идавсра тIисса инсаннал кьимат кIул хьуншиврул». «Зу танахьхьун шанма суал булара, жаваб дулурча, му мяйжаннугу идавсри.

Дулун къабюхъарча, му хIарамзадари, яла мунан зунма ччимур бувара», – увкуссар жугьутIнал, – «Цалчинмур суал: цIуххияра цIан-чаннаву ххуллийн бувксса жагьилтурая, миннал кьаст-мурадрая. Мяйжаннугу миннал хавар махIатталсса буссар. КIилчин цIуххияра машрикьлия магъриблин бияннинсса билаятрал паччахIну ивкIманая. Шамулчингу цIуххияра «РухI» цури, му цIа щийн учайссар». Ахирданий кашиштурал насихIат бувну бур, вай шанма суалданун жавабру МухIаммадлун ﷺ кIулну духьурча, чара бакъа мунайн вих хьуну, мунал ххуллу бувгьуну, Идавсшиву тасттикь бувну бачияра увкуну. Назар ва Оькьбат Маккалив зана хьуну, цалва гьалмахтурахь бувсун бур кашиштурал увкумур. Мушриктал ИдавсичIан ﷺ бувкIун, буллуну бур шанмагу суал. «Гьунтти бухьхьияра, на дулунна жаваб», – увкуну бур Идавсил e. Мунияр махъ ИдавсичIан Аллагьнаяту ﷺ илгьам къабукIлай 15 гьантта хьуссар. Маккаллал мушриктал ххари хьуссар, Идавсища ﷺ цалва суаллахьхьун жавабру дулун бюхълай бакъанутIий: «МухIаммадлул увкуссия жаваб гьунтти дулунна куну, амма ацIния ххюва гьантта лавгунни, жавабмур уттигу дакъар», – тIий. Идавсгу ﷺ пашманну ивкIссар. Цаппара хIаллава Аллагьнаяту аятру лавсун увкIссар Жабраил малаик.

Му вахIюлуву тIий бивкIссар: «ТачIав маучав “На чара бакъа дуванна”, “Иншааллагь” къаувкуну». Яла Жабраиллул бувсъссар жугьутIнал буллусса суаллансса жавабру бусса аятру. Цалчинмур суалданун жаваб диркIссар нуххуву яхъанай бивкIсса жагьилтурая («асхIабулкагьф») бусласисса аятраву: «Зунттавусса нуххуву ялапар хъанай бивкIминнаясса хавар Заннал аьламатирттава яла махIатталмур ххай урав?» («Кагьф» суралул 9-мур аят). КIилчинмур суалданун жаваб дуллуссар Зулкьарнайн тIисса паччахIная буслалисса аятрал: «Цаппара вих бакъами вихь цIухлай бур Зулкьарнайннуя. Баян бува инава мунаяту бусантIишиву. Аллагьнал ﷺ мунан аьрщарай дуллуссар хъуннасса цIакьшиву ва цала ишру бачин буллансса ххуллурдаясса элму-кIулши. Миннул кумаграйн мунал цала кьудрат дунияллийх ппив дурну, цала мурадирттайн иянсса ххуллу лавсъссар» («Кагьф» суралул 83-85-мий аятру).

Шамулчинсса суалданун жавабну хьуссар рухIирал хIакъиравусса бувчIин баву дусса аят: «ЖугьутIнал тIимур бувну вил миллат цIухлай бур РухIирал мяъналуя. Уча миннахь: “РухI – ттул Заннал амрулийнур. Так Заннан кIулссар му цирив. Зун мунил хIакъираву кIулши чанссар. Аллагьнан ﷺ кIулмунил дазу-зума дакъассар”». («аль-Исраъ» суралул 85-мур аят). Вай жавабру дулайхту, Маккаливсса мушриктуран учинмур къаливчIссар. Амма МухIаммадлул ﷺ идавсишиву кьамул къадурссар, цала дакIхъуншиврул цIаний.

МУСА ИБРАГЬИМОВ

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


Пикрирдал бакIщаращи

ДакI ва пикрирду аьркин бакъамуния дуруччиншиврул, буруччин аьркинссар чурххал базурду: яру, вичIив, маз, кару, ччанну.   ДакIнивун щугълурду буххайссар мукьва ххуллувух. Цалчинмур – нафсирал гьавасру. Масала, кIирисса кьини зума дургьусса инсаннан дяркъусса щин ккаккарча, му чIумал...


ЩяйтIан бахIаймур

Бюхттулсса Аллагь тIий ур (мяъна): «Я Идавс, Кьуръан буклай айишиннин чIа уча Аллагьнахь, инава щяйтIаннуя уручча куну: «Аьузу би-Ллагьи мина-шшайтIани-р-раджим» увкуну, цилгу мяъна хъанахъисса – «на Аллагьнахь ﷻ чIа тIий ура щяйтIаннул оьсса тIуллая уручча тIий нава,...


Аьдатрайсса Исламрал ххуллур цанмагу, чингу мюнпатмур

Цалчинмур ЦIувкIратусса ХIажикьурбаннул ва Лайлил душ Эльмира (Ххадижат) Нуруттинова республикалий машгьурну бур Исламрал журналист ва динийсса жяматийсса ишккакку хIисаврай. Исламрал хъаннил мероприятияртту дачин дувангу чIярумур чIумал ванийн вихшала дувай. Дагъусттаннал Муфтиятрал просвещениялул...


СсахI бичаву

Хъус марцI дуван хъуслий закат ялув бувсса кунма, чурх марцI буван, зумалувусса диялдакъашивуртту кIучI дуван, зума АллагьначIа ﷻ кьамулну лякъин, зумаритавал ссахIгу ялув бувссар. Инсаннал дургьусса зума лухччи-ссавнил дянив дарцIуну дикIайссар, ссахI букканнин ссавруннайн...


Ккурандалул юбилей

Уттигъанну МахIачкъала-ливсса «Центр» тIисса ресторандалуву «Лакрансса диндалул кумаг» группалул 5 шинал юбилей кIицI лаглагисса мероприятие хьунни. Ва группа хасну лакрал миллатрансса хъиншиврул, хъинбалдарал ххуллийсса давуртту дуллан хIасул бувну бур ЧиркIайннал...