ОьрчIах къулагъас чан мадував
ОьрчIах къулагъас чан мадував
ОьрчIан ххуйсса тарбия къадуллусса, адав-хIурмат лахьхьин къабувсса нитти-буттал оьрмулуву ххарисса, тяхъасса гьантри чансса бикIайссар. Ва дунияллийсса инсаннал талихI ягу талихI бакъашиву дархIуну дуссар цала оьрчIру мяърипатрай тарбия буван бюхъаврищал. Жунма ххуйну кIулли мяърипат дусса оьрчIру бусса къатлуву паракьатшиву дикIайшиву, ва мукунма, цанма ччимур буллай хъуни хьусса оьрчIру бусса кулпатраву так кьурчIишиву дикIантIишиву. Му бакъассагу, цала оьрчIан динисламрая архсса тарбия дуллусса нитти-буттан ахиратравугу талихIрайн буккаврил щак буссар.
Мунин бувну, гьарца аькьлу бусса бусурманчувнан аьркинссар цала оьрчIру тIайласса, Аллагьнал ﷻ ккаккан бувсса хха бувгьуну бачин буван хIарачат буван, бяйкьусса ххуллийх лагаврия буруччин. Аькьилсса инсаннан бувчIин аьркинссар диндалулмурI ххуллу хъиншиву, му захIматсса бухьурчагу. Мукунма, бувчIин аьркинссар щяйтIаннул ххуллул мурдалшиву ва барачат бакъашиву. Жула наслу-авлад мяърипат дусса хьуну ччарча, байбишин аьркинссар кулпат буван ччан бивкIукун щарсса дурчIаврия, цанчирча му бикIантIий бунутIий оьрчIал нину. Щарсса дуцин аьркинссар ххуйсса кулпатравасса ва дин дусса. Идавсил ﷺ увкуссар: «Кулпат буван ччиманал къулагъас дувайссар мукьра лишандалух: аваданшиву, наслу, ккаккан ххуйшиву ва дин. Зу личIи бувара дин думур…» (Аль-Бухари, Муслим).
Дин душиврущал мяърипат ва ккаккан ххуйшивугу духьурча, хъиннува хъинссар. Душнил нитти-бутталгу цала душ щар булун хIарачат бувача Аллагьнайн ﷻ вихсса, дин-чак дувайсса инсаннан. Мукун буварча, миннал оьрчIру мяърипат дусса хьунссар тIисса умуд бур. Мюрщину бунува оьрчIан лахьхьин буван аьркинссар багьайсса куццуй янна лаххан, душваран бакIрай карщи дахIин. Инсан чIивину унува тарбия къауварча, хъуна шайхту аххана уван захIматссар. Ряхра шинавун бивсса оьрчI-душнин чан-чанну тIий Кьуръан буккин, чак буван лахьхьин буллай байбишайссар. Ми мадрасарттавун занази бувайссар, ххуйсса инсантурая буслан аьркинссар, миннан ххуйми ххира хьуншиврул. Инсаннащал хьуна авкьукун ссалам булун, мизитравун занан, чак жамятрай буллан лахьхьин бувайссар. ОьрчIал хъинсса тIул дуварча, муная цIа дурну ягу ци-дунугу бахшишран дуллуну хъинссар. Оьккисса тIул дуварчарив, цалчин винна хIисав къархьусса куннасса чIалачIин дуван аьркинссар, хаснува цува оьрчIгу цала тIулдакъашиву кIучI дуван хIарачат буллай ухьурча. КIилчингу мукуннасса тIул дуварча, гацIана гьужум буллан къабучIиссар. Ппу икIан аьркинссар мукъул заллуну, оьрчIал цала дурсса тIулданун кьимат бищун итан аьркинссар. Цуксса гужну сси бизарчагу, вин уку-тукун хьуннав куну, оьрчIайн нааьна дуллан къабучIиссар, цанчирча, му чIумал малаиктурал «амин» учирча, оьрчIайн бала биян бюхъайссар.
Дарсирдая шавай увкIукун оьрчI тIуркIу буван итан аьркинссар. Мудан дарсру лахьлахьи уварча, мунан дуккаву бизар хьуну, ялттутува ккалай, цичIав вив къаласунтIиссар. ОьрчIан лахьхьин буван аьркинссар нитти-буттан, учительтуран, цаярва хъуниминнан хIурмат буллан. Чакливу, чаклин иссавриву, зума дугьавриву пикрибакъашиву дуллай ухьурча, ми гьарзад багьайкун дуван аьркиншиву бувIчин бувайссар. Ссавурданий насихIат буллай оьрчIру байщун бувайссар аьркин дакъасса хасиятирттая, къалиян учаврия, хIан хIачIаврия ва м. ц. Мукъуйну кумаг хъанай бакъахьрча, ка лаян дувангу бучIиссар, амма гуж къабувну, чурххал базурдан зарал къахьунну. ОьрчIан лахьхьин буван аьркинссар буллусса махъ бацIан буван, щялмахъ къабусаван. ОьрчIру тарбия баву – чарий дуллалисса накьич куннассар. Мюрщину бунува оьрчIахь кутIану бусайссар Аллагьнайн ﷻ ва Идавсин ﷺ иман дишаврия, Хъуни хъанахъиссаксса миннан лахьхьин дувайссар Аллагьнал ﷻ сифатру ва цаймигу гьарца бусурманчувнан кIулну бикIан аьркинсса масалартту.
ОьрчIал дакI марцIсса чIапIи куннассар, муний жува чивчумур гьарзад мунил вив ласайссар. Идавсил ﷺ увкуссар: «Циняв оьрчIру ва дунияллийн буккайссар бусурманталну. Нитти-бутталли минная жугьутI, христиан ягу мушриктал бувайсса» (Аль-Бухари, Муслим). Аллагьнал ﷻ кумаг баннав жула оьрчIру исламрал ккаккан бувсса куццуй хъуни буван, аьркинсса бакъасса инсантурал биялалухун багьну экстремизмрал ххуллийх къагьаншиврул. Амин.
МУХIАММАД САЛИХIОВ
