Аькьлукар ва халиф

Аькьлукар ва халиф

Халиф Гьарун Рашидлул заманнай ивкIун ур Багьлюль тIисса салихIсса аькьлукар. Халиф чIун-чIумуй ганащал хьунаавкьуну ихтилат бувайсса бивкIун бур. Гьаруннул хъярч бувсса чIумалгу Багьлюллул хъинну аькьилсса жавабру дулайсса диркIун дур.

 

Ца кьини халифнал Багьлюль цачIана учIан увну, ганахьхьун ца чIила дуллуну дур:

– Да Багьлюль, ма ва чIила ласича, вияра ахIмакьсса инсан хьунаавкьукун, ганан дула.

Ларсун чIилагу, пашман хьусса Багьлюль лавгун ур цала ххуллийх.

Ларгун дур тамансса чIун. Халифнан га иш хъама бивтун бур.

Цаппара хIаллава Гьарун Рашид хъинну къашавай хьуну, духтуртурал баян бувну бур хъин шаврийнсса умуд бакъашиву. Халиф къашавай ушиву кIул хьусса Багьлюль ганах урган увкIун ур. Ссаламгу буллуну цIувххуну бур:

– Цукун ура, бусурманнал паччахI?

– На хIадур хъанай ура хъинну лахъисса ссапар бахIин! – увкуну бур халифнал.

– Ххулухъин. Чун най ура? – цIувххуну бур аькьлукарнал.

– Цамур оьрмулувун, ахиратравун.

Багьлюллул цIувххуну бур:

– Тива зана та хьунна?

– Ина махIатталсса инсан ура. Тива махъунмайсса ххуллу бакъассар! – куну бур Гьаруннул.

– Туну зана къаикIанна тIий урав? – ялагу цIувххуну бур аькьлукарнал.

– Тива зана хьусса цIучIав акъассархха!

– Туну ина тивун вила аьскар гьан бував инава учIайхту хьунаакьинсса? Вищал цу ачинтIиссар? Ина ци хIадуршин дав?

– Багьлюль! Ина ци тIиссара? Тивун ттущал цучIав къаучIантIиссар. Циняв дачIрасса каруннащалли лагайсса!

– Вагь. Мукун лахъисса, захIматсса аьрххилий вил чIарав цучIав къаацIантIиссарив? ХIа-дуршингу къадував? Туну ва вила чIила махъуннай ласи. Вияр ахIмакьсса цучIав ттун хьуна къаавкьунни. Ина кутIасса ссапар бавхIусса чIумалгума мудан хъуннасса хIадуршин дувайва, хьхьичIун аьскар гьан байва. ХьхьичI нукартал, хъирив аьрал бачайва. Аммарив, яла лахъимур ва къумамур, зана къаикIанмур ххуллийн ина цукунчIавсса хIадуршин дурну дакъар! Агь, вил алши бакъашиву!

Вай махъру бавукун Гьарун Рашидлул увкуну бур:

– Агь Багьлюль! Жу бикIайссияв ина ахIмакьра тIий. Амма тти кIул хьунни вияр аькьилсса цучIав акъашиву.

 

АхIмад МухIаммадов

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


ДакIурдийн сси бутаймур

Дунияллул, оьрмулул иширттахух, давурттахух лавгсса жунма чIявучин хIисав къашай Аллагьная ﷻ арх буллаллисса, жула дакIру вивату канакисса хасиятру. Мукунминнувасса ххюнния шикку чичинну.   Дукра чIяру даву Лякьазарашиву – инсаннал биялалул заэвшивур. Лякьа дурччусса чIумал дакI...


Идавсин ﷺ ххирамий

Жуна кIулну ухьурча лахъисса оьрму бувтсса, чанну къашавай хъанай ивкIсса, хъус-маэшат гьарзасса, цанма ччисса куццуй ялапар хъанай ивкIсса инсан, жува бикIару мунай дакI мяш хъанай. Амма мукунсса инсаннал тIуллу, аьмаллу ххуйсса бивкIун бакъахьурча, му бувтсса оьрмулия цукунчIавсса хайр...


Суал-жаваб

Жува кIюрххил чаклил кIилчинмур ракааьтраву дуккару «КьунутI» («Магьдина») тIисса дуаь. Жяматращал чак буллай унува имамнал му къадуккирча ци буван аьркинссар? Имамнал кIюрххил чакливу «КьунутI» къадуккирча, мунал хъирив чак буллалиманахь ихтияр дуссар цаллалу...


Имам Гъазалил насихIатру

Исламрал тарихраву ца яла машгьурма аьлимчу ивкIссар имам МухIаммад Абу ХIамид аль-Гъазали. Ганан ХIужжатуль-Ислам – «Исламрал ХIучча» тIисса ялунцIа дирзун диркIссар. Имамнал луттирду азарда шинал мутталий бусурманнал умматран чаннайн буккансса чаннацIукуну хъанай бур. Шикку...


Буллугъшиврул душмантал

Аваданшиву ягу мискиншиву ца дуциндалий кIул дуван, царай цинцилттай дишин шайсса задру дакъар. Ца инсаннал мискиншиврун ккалли дувансса тагьар цаманан аваданшивуну чIалан дикIай. Мукунма, цаннан аваданшивуну чIалачIимур, цаманал мискиншивуну хIисав дуван бюхъай.   ДакIниву хIакьсса иман...