Аькьлукар ва халиф

Аькьлукар ва халиф

Халиф Гьарун Рашидлул заманнай ивкIун ур Багьлюль тIисса салихIсса аькьлукар. Халиф чIун-чIумуй ганащал хьунаавкьуну ихтилат бувайсса бивкIун бур. Гьаруннул хъярч бувсса чIумалгу Багьлюллул хъинну аькьилсса жавабру дулайсса диркIун дур.

 

Ца кьини халифнал Багьлюль цачIана учIан увну, ганахьхьун ца чIила дуллуну дур:

– Да Багьлюль, ма ва чIила ласича, вияра ахIмакьсса инсан хьунаавкьукун, ганан дула.

Ларсун чIилагу, пашман хьусса Багьлюль лавгун ур цала ххуллийх.

Ларгун дур тамансса чIун. Халифнан га иш хъама бивтун бур.

Цаппара хIаллава Гьарун Рашид хъинну къашавай хьуну, духтуртурал баян бувну бур хъин шаврийнсса умуд бакъашиву. Халиф къашавай ушиву кIул хьусса Багьлюль ганах урган увкIун ур. Ссаламгу буллуну цIувххуну бур:

– Цукун ура, бусурманнал паччахI?

– На хIадур хъанай ура хъинну лахъисса ссапар бахIин! – увкуну бур халифнал.

– Ххулухъин. Чун най ура? – цIувххуну бур аькьлукарнал.

– Цамур оьрмулувун, ахиратравун.

Багьлюллул цIувххуну бур:

– Тива зана та хьунна?

– Ина махIатталсса инсан ура. Тива махъунмайсса ххуллу бакъассар! – куну бур Гьаруннул.

– Туну зана къаикIанна тIий урав? – ялагу цIувххуну бур аькьлукарнал.

– Тива зана хьусса цIучIав акъассархха!

– Туну ина тивун вила аьскар гьан бував инава учIайхту хьунаакьинсса? Вищал цу ачинтIиссар? Ина ци хIадуршин дав?

– Багьлюль! Ина ци тIиссара? Тивун ттущал цучIав къаучIантIиссар. Циняв дачIрасса каруннащалли лагайсса!

– Вагь. Мукун лахъисса, захIматсса аьрххилий вил чIарав цучIав къаацIантIиссарив? ХIа-дуршингу къадував? Туну ва вила чIила махъуннай ласи. Вияр ахIмакьсса цучIав ттун хьуна къаавкьунни. Ина кутIасса ссапар бавхIусса чIумалгума мудан хъуннасса хIадуршин дувайва, хьхьичIун аьскар гьан байва. ХьхьичI нукартал, хъирив аьрал бачайва. Аммарив, яла лахъимур ва къумамур, зана къаикIанмур ххуллийн ина цукунчIавсса хIадуршин дурну дакъар! Агь, вил алши бакъашиву!

Вай махъру бавукун Гьарун Рашидлул увкуну бур:

– Агь Багьлюль! Жу бикIайссияв ина ахIмакьра тIий. Амма тти кIул хьунни вияр аькьилсса цучIав акъашиву.

 

АхIмад МухIаммадов

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулия

Идавс ﷺ дунияллийн увкун, мунал ниттин Аминатлун ккарккун дур муная нанисса нур, лагмамур чаннагу дурну марцI дуккан дуллалисса.   Ца ппурттуву чIавасса МухIаммад ﷺ оьрчIащал тIуркIу тIий уна, муначIан увкIун малаик Жабраил, тIитIин бувну Идавсил ﷺ хъазам, мунал къюкI мусил тIясраву зам-зам...


25-ва тикрал бува

Маэшат гьарта хьуншиврул ишла бувайсса багьантту цIухлалими чан къашай. Миннувату яла агьаммур, гьанумур цила чIумал ххювагу чак бавури, циняр шартIру, рукнурду, адабругу щаллу дурну, хъирив дуккайсса азкардугу дурккуну.   Мукунма, маэшат гьарза хьуншиврул хъинссар зухIа-чак баву, шанан утту...


ХIакьсса мяърипат

ЦIанасса социал сетирдал заманнай сакин хьуну бур аьжаивсса масала: жула дакIнил энергия кьатIурдай дурган дурну, цайминнайх дарчIуну, кулпатран так увхсса, ссахчIав гъира бакъасса инсан личIлай ур. Мукунсса тагьарданул кулпатраву тIааьндакъашивуртту чIяру дуллай дур, лас ва щар кунная ку арх...


Ссятрал мутталий дурсса эбадатраяр ххирасса махъру

Дунияллийсса оьрму Аллагьу Тааьланал жунма буллуну бур Цала рязишиву тIалав дуллай, цIимилийн умуд бивхьуну яхъананшиврул. Аллагьнал, жува ххирану, мурадру щаллу бавугу бигьа бувну бур. Цала ИдавсийхчIин ﷺ Заннал жунма баян бувну бур цумирив хъунмасса чири хьуншиврул дувайсса бигьасса эбадатру....


Мавлудрал барз

Рабиуль-авваль – бусурманнал календарьданул шамулчинмур барзри. Ва ккаллиссар яла агьаммий зурдардивасса цану. Жунма кIулсса куццуй, Рабиуль-авваль барз барачат хьуссар Аллагьнал ﷻ махъа-махъсса Илчи ﷺ, жуна ххирасса МухIаммад Идавс ﷺ дунияллийн уккаврийну. Идавс ﷺ халкьуннан рахIмуну,...