Аькьлукар ва халиф

Аькьлукар ва халиф

Халиф Гьарун Рашидлул заманнай ивкIун ур Багьлюль тIисса салихIсса аькьлукар. Халиф чIун-чIумуй ганащал хьунаавкьуну ихтилат бувайсса бивкIун бур. Гьаруннул хъярч бувсса чIумалгу Багьлюллул хъинну аькьилсса жавабру дулайсса диркIун дур.

 

Ца кьини халифнал Багьлюль цачIана учIан увну, ганахьхьун ца чIила дуллуну дур:

– Да Багьлюль, ма ва чIила ласича, вияра ахIмакьсса инсан хьунаавкьукун, ганан дула.

Ларсун чIилагу, пашман хьусса Багьлюль лавгун ур цала ххуллийх.

Ларгун дур тамансса чIун. Халифнан га иш хъама бивтун бур.

Цаппара хIаллава Гьарун Рашид хъинну къашавай хьуну, духтуртурал баян бувну бур хъин шаврийнсса умуд бакъашиву. Халиф къашавай ушиву кIул хьусса Багьлюль ганах урган увкIун ур. Ссаламгу буллуну цIувххуну бур:

– Цукун ура, бусурманнал паччахI?

– На хIадур хъанай ура хъинну лахъисса ссапар бахIин! – увкуну бур халифнал.

– Ххулухъин. Чун най ура? – цIувххуну бур аькьлукарнал.

– Цамур оьрмулувун, ахиратравун.

Багьлюллул цIувххуну бур:

– Тива зана та хьунна?

– Ина махIатталсса инсан ура. Тива махъунмайсса ххуллу бакъассар! – куну бур Гьаруннул.

– Туну зана къаикIанна тIий урав? – ялагу цIувххуну бур аькьлукарнал.

– Тива зана хьусса цIучIав акъассархха!

– Туну ина тивун вила аьскар гьан бував инава учIайхту хьунаакьинсса? Вищал цу ачинтIиссар? Ина ци хIадуршин дав?

– Багьлюль! Ина ци тIиссара? Тивун ттущал цучIав къаучIантIиссар. Циняв дачIрасса каруннащалли лагайсса!

– Вагь. Мукун лахъисса, захIматсса аьрххилий вил чIарав цучIав къаацIантIиссарив? ХIа-дуршингу къадував? Туну ва вила чIила махъуннай ласи. Вияр ахIмакьсса цучIав ттун хьуна къаавкьунни. Ина кутIасса ссапар бавхIусса чIумалгума мудан хъуннасса хIадуршин дувайва, хьхьичIун аьскар гьан байва. ХьхьичI нукартал, хъирив аьрал бачайва. Аммарив, яла лахъимур ва къумамур, зана къаикIанмур ххуллийн ина цукунчIавсса хIадуршин дурну дакъар! Агь, вил алши бакъашиву!

Вай махъру бавукун Гьарун Рашидлул увкуну бур:

– Агь Багьлюль! Жу бикIайссияв ина ахIмакьра тIий. Амма тти кIул хьунни вияр аькьилсса цучIав акъашиву.

 

АхIмад МухIаммадов

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


ХIакьсса мяърипат

ЦIанасса социал сетирдал заманнай сакин хьуну бур аьжаивсса масала: жула дакIнил энергия кьатIурдай дурган дурну, цайминнайх дарчIуну, кулпатран так увхсса, ссахчIав гъира бакъасса инсан личIлай ур. Мукунсса тагьарданул кулпатраву тIааьндакъашивуртту чIяру дуллай дур, лас ва щар кунная ку арх...


Къатлуву барачат

Бур ца-цавай къатри, личIину авадансса ва хъуслил бувцIусса бакъахьурчагу, гиву бигьану ссихI ласун шайсса, дакI дигьа лагайсса. Гивун буххайхту кIул шай: шиву рахIатшиву, барачат, гъелишиву дур. Мукунма, хьунабакьай цаймигу – ххирасса хъус-кьайлул бувцIусса, марцIшиврул пар-пар тIисса, амма...


Хъинмунил гьану

Имам Муслимлул луттираву бур укунсса хIадис: «МухIаммад Идавсил ﷺ увкуна: "Аллагь Тааьла МарцIмари, марцIмур дакъа кьамулгу къадуваймари».   Кьуръандалуву Аллагьнал ﷻ халкьуннайн амру бувссар идавстурайхчIин: «Зу дукияра марцIмур, тIуллугу хъинсса дуллали»...


Лелуххул эбрат

Щейх Ибрагьим Адгьам ивкIссар Шакьикь Балхил усттазну. Ца кьини Шакикь цала щейхначIан увкIун, бувсун бур цува хIалтIилухун ачин хIадур хъанай ушиву.   – Жува хьунабакьиннин цаппара барзру гьантIиссар! – увкуну бур ганал. Амма кIива-шанма гьантлува Ибрагьим Адгьамлун ккавккун ур...


Гъази-Гъумучиял щейх Абу Оьбайда

НицIавкIратусса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул «Сабат» ва «Мактубат» тIисса луттирдаву кIицI ларгун дур Сайид Абу Оьбайда бин Сайид Нуруддин аль-ХIусайни аль-Гъумуки ад-Дагъистани тIисса цIа. Шичча мяйжан хъанай бур Абу Оьбайда Гъумучатусса, МухIаммад Идавсил ﷺ душнил...