Аьй лихханмур

Аьй лихханмур

Аьй лихханмур

ОьрчIру утту бишингу бувну, дада лавгун бур гайннахь бувккусса лугу лавсун.

МахIатталсса хIукумат дусса дур та Иордания! – пикри буллай бивкIун бур Аьшура. – Шагьрурдугу бур, варантту бусса къундалул чуллугу. ЯтIул хьхьирилгу аьжаившиву.

– Ина хIакьину вила мазрал хъирив бавцIурав? – цакуну цIувххуну бур Мусал цала ссихь.

– Агьа, цичIав оьккисса къаучин хIарачат буллай, гьарманащал яхшихашрай буссияв, – дакIнин бутлан бивкIун бур Аьшура.

– ХIарачат буллалу, – кьянкьасса чIуний увкуну бур Мусал, цува хъунама ушиву ккаккан буван ччай, – нагу хIакьину оьккисса цичIав къаучав.

– Бутта увкIунни! – ххари хьуну бур нузал чIу бавсса Аьшура.

Муса тIанк куну лавай ивзун, буттал хьхьичIун увккун ур:

– Ас-саламу аьлайкум, буттай! Цукун ура, увхрав даврий? ХIакьину ина жухь цукунсса хIадис буссанна?

– Вааьлайкум ас-салам, ххирами! Утту бихьияра, цIана на зухь буссанна ца хIадис, – жаваб дуллуну дур буттал пишгу куну. – ВичIи дишара. МухIаммад Идавсил ﷺ увкуссар: «Инава чув ухьурчагу, Аллагьная ﷻ нигьа увсун икIу. Оьккисса тIул хьурча, ганил хъирив хъинсса тIул дува, ххуймунил оьккимур лиххан даншиврул. Халкьуннангу так хъинсса хасият ккаккан дува».

ОьрчIру царпара хIаллай пикрирдавун лавгун пахъ багьну бур.

– Аллагьная ﷻ нигьа бусаву – му жухьва бува увкумур буллай, мабара укумур къабуллай бикIавурив? – цIувххуну бур Аьшурал.

– ТIайлассар, му Аллагьнайн ﷻ мютIи шавур! – тасттикь бувну бур буттал.

– Оьккисса тIул дувайхту ххуйсса дуллан циван аьркинссар? Мунил мяъна цир? – цIувххуну бур оьрчIал.

– ЦIана бувчIин банна. Пикри бувара, ца оьрчIал духIин дакъасса тIул дунни: щялмахъ бувсунни, нитти-буттал увкумур къабунни…

– Му учIиакъу ухьунссия!.. – ливчуну бур Мусаща.

– Бюхъайссар га ххуйсса оьрчI икIангу, бувагу хатIа къабайсса инсан къаикIайссархха. Гьарцаманаща личин бюхъайссар Аллагьнал ﷻ ва халкьуннал хьхьичI нач хьунсса тIул. Бусияра, цири бан аьркинсса га оьрчIал?

– ТIулдакъашивуртту къадуллай ивкIссания!.. – куну бур Аьшурал.

– Къадуван аьркина, бяст бакъар. Аммарив ганаща хьуну дур мукунсса тIул. Утти цири бантIисса? Ганан аьркинссар Аллагь ﷻ рязисса, хъинсса, халкьуннан мюнпатсса даву дуван. Гьарца хатIалул хъирив шайкун чIярусса хъинсса тIуллу дулларча, хъиннува хъинссар.

– Ягу бучIиссар цала зия дурмур дакьин дуван, – дакIнин багьну бур Мусан.

– Агьа, – хIала бувххун бур Аьшура, – дадан къаччан бикIан бувхьурча, багъишла бити учин, ци-дунугу пишкаш дан, къатлувусса кушурдаву кумаг бан.

– Дуснащал ххавххун ухьурча, бучIиссар цалчин инава лавгун дакьил хьун, хъинбала бан, – ххи бувну бур Мусал.

– Ди, тIайлассар, – рязи хьуну ур ппу. – Вищара тIулдакъашиву личирча, анаварну Аллагьнахь ﷻ багъишла итигу увкуну, цукунсса-бунугу хъинбала бува.

– Аллагьнан ﷻ къаччимур бувманал анаварну Аллагьнан ﷻ ххирамур бан аьркинну бур. Мукуннив? – цIувххуну бур Аьшурал.

– Ди. Жунма хIарачат бан аьркинссар оьрмулуву оьккисса тIуллаяр ххуйми ххишаласса дуллан.

– Га хIадисраву ялагу ци увкуну биякьай? – цIувххуну бур Мусал.

– Хасият так хъинсса ккаккан дува тIий бия, – дакIнин бувтун бур буттал.

– Му цукунни? – цIувххуну бур оьрчIал.

– Ххуйсса тIул-тIабиаьт – му инсаннавусса хъинсса хасият-рур: тIайлашиву, аьдлу бушиву, хъиншиву, рахIму-цIими бушиву, сситтучIа ссавур дуван кIулшиву, щялмахъ къабусаву, инсапшиву, ас-ламус ва нач-хIая душиву, иминшиву, хIалимшиву, хъуниминнаха ва нитти-буттаха хIурмат баву… Вай хасиятру чIяруссаксса инсангу ххуйссар.

– Ттул классраву ур ца мукунсса оьрчI. Ца кьини га къашавай хьуну дарсирайн къаувкIсса чIумал учительницалгума увкуна: «Та МухIаммад хъинну ххуйсса хасият дусса оьрчI ур, таная эбрат ласияра!» – бувсун бур Мусал.

– Туну ласарав эбрат? – пишгу куну цIувххуну бур буттал.

– Агьа, жу дусталлу. ЦачIу хъинсса давурттугу дувару.

– Хъинсса хасият дусса инсантал Аллагьнангу ﷻ, халкьуннангу ххирассар. Мукунсса инсаннащал ихтилат бан, даву дуван тIааьнссар. Ганайн чул бищун, вихшала дуван бучIиссар. Жула МухIаммад Идавс ﷺ ивкIссар дунияллий яла хъинма, ххуйсса хасият дума, ганал оьрмулиягу мисал ласун аьркинссар.

– Ттунгу ччива нава Аллагьнан ﷻ ххира хьуну, – увкуну бур Аьшурал.

– Ттунгу! – куну бур Мусал.

– ХIарачат буллали, ххира хьунтIиссару!

 

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


Шанма хIакь

Идавсил ﷺ хьхьичIунсса асхIабтал Салман аль-Фариси ва Абу Ад-Дарда цIакьсса дустал бивкIун бур. Гайннал дянив дусшиву, уссушиву дацIан дурну диркIссар МухIаммад Идавсил ﷺ.   Ца кьини Салман увкIун ур Абу Ад-ДардачIан хъамалу. Ганан хIисав хьуну бур хъинну мискинсса къуш ва цихара къулагъас...


Вила тагьар кIул дува

Гьарцама бусурманчунан агьамсса зад бур цаятува Аллагь ﷻ рязи хьунмур буллалаву. Заннал рязишиву дияйссар жуйвасса буржру биттур буллай, бунагьмуния арх буцлай, хъинбаларду гьарза буллай. Циняв чакру, зумарду, цадакьартту щаллу булларчагу, бакIравун суал буххай: Аллагьнал ﷻ хьхьичIсса ттула тагьар...


«Шанма бутIул ца бутIа»

Кьуръандалувусса ца яла бюхттулмур сура хъанай бур «Аль-Ихлас» («Кьулгьу»). Ва суралул хIакъираву жучIанма бивну бур тамансса Идавсил ﷺ хIадисру.   Шанма бутIул ца бутIа Абу Саид аль-Худрил бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ цалва асхIабтурахь цIувххушиву: «Ца...


ХIурмат бушиву – Заннайн мютIишивур

Аллагьнайн ﷻ икрам-эбадат дуваву къуртал къашайссар так ца чак баврийну, зума дугьаврийну, Кьуръан буккаврийну ягу зикрирду буллалаврийну. Аллагьнайн ﷻ эбадат дуваву – му хъанахъиссар инсаннал оьрмулуву буллалисса, хъанахъисса цимурца ишру Аллагьнайн мютIину баву. Дукра дукаву бикIу,...


Суал-жаваб

Жува кIюрххил чаклил кIилчинмур ракааьтраву дуккару «КьунутI» («Магьдина») тIисса дуаь. Жяматращал чак буллай унува имамнал му къадуккирча ци буван аьркинссар? Имамнал кIюрххил чакливу «КьунутI» къадуккирча, мунал хъирив чак буллалиманахь ихтияр дуссар цаллалу...