«Бисмиллагь»

«Бисмиллагь»

Ца ппурттуву даврия увкIсса буттал Салимлухьхьун буллуну бур «ОьрчIан исламрал диндалия» тIисса лу. Ислам тIурчан му чIумал ивкIун ур хъунама уссил телефондалий тIуркIурдай уклай.

– Цахъис хIаллайсса дукьача телефон, ургу на ци лавсун увкIун урив, – увкуну бур буттал Салимлухь. Арсналгу къачча-къаччайнма луттирах ягу бивтуну, цIунилгу телефонналувун увххун ур. Буттал, ялагу СалимлучIан гъан хьуну увкуну бур:

– Салим, на лавсун увкIмур цIанакул вил канихьмунияр агьамссар. ТIитIача, ххал бува цукунсса ци лу лавсун бурив на винма. Буттал кьянкьа-кьурчIину бувсса амрулия нигьа увсун, Салимлул телефонгу тиннай дирхьуну, лу канил бувгьуну бур.

«Бисмиллагь» – ва мукъуя байбивхьуну бур лу. Гихунмай ккалаккини чивчуну бивкIун бур гьарца даврил дайдихьу дувайни, хаснува дукралух щяикIайхту чара бакъа «Бисмиллагь» учин аьркинссар тIий. Микку Салимлун дакIнин багьну бур, цанма «Бисмиллагь» учин ччя-ччяни хъама битлай бивкIшиву. Луттираву чивчуну бивкIун бур, «Бисмиллагь» къакуну канакисса дукралувух щяйтIан хIала буххайшиву. Луттираву ккарксса, къусух ккурч канакисса оьрчIал кIичIулувун щяйтIаннул урисса кару ликIлай дукра канакисса суратрая Салимлул дакI оьзлай диркIун дур. Му чIумал къатлувун увххусса буттал, цIувххуну бур луттираву бувккумуния. Асрнал буттан ккаккан дурну дур луттираву цанма тIааьн бакъасса асар биян бувсса сурат. Буттал увкуну бур:

– Жунма дукра дукан щябикIайни «Бисмиллагь» учин хъама бивтутари щяйтIан буссар лултту рургьуну буруглай. ЩяйтIан буссар супралул лагма гьанай, цуманан «Бисмиллагь» учин хъама бивтун бурив ххал бувну, мунал дукралувун хIала буххан яру ливчуну. ЩяйтIаннул дукрагу мури. ЩяйтIан буччин буллан къаччиманан «Бисмиллагь» учин хъама битан къабучIиссар.

– Буттай, ттун ца-цал нава дукра канакини «Бисмиллагь» увкурвав, къаувкурвав тIий дакIнийн багьлан къабикIай. Ца-цалгу дукра дукан гъирарай щяивкIун уна ттувува нава пикрилийну «Бисмиллагь» учара.

– Ттул арс, пикрилийну учаву къагьассар. Улуча винмагу, щяйтIаннунгу баянну. Агана дукра канай айишиннин «Бисмиллагь» учин хъама бивтун бухьурчан, бусанна Идавсил ﷺ заманнай хьусса иширая: «МухIаммад Идавс ﷺ хIаласса супралух щяивкIсса ца инсаннал дукра дуканцIа «Бисмиллагь» къаувкуну бур. Махъва-махъ ливчIусса ца хъис зумув лавсун махъ мунал увкуну бур: «Бисмиллагьи аввалягьи ва ахирагьи» («Аллагьнал цIания байбихьулийгу, байлитIулийгу») куну. Му чIумал, Идавсил ﷺ пишгу куну, увкуну бур: «БакIрая ччаннайн бияннин щайтIан вищал буссия дукра канай, ина Аллагьнал ﷻ цIа зумух ласайхту, мунил цила лякьлувун ларгмур махъуннай руртIунни». (Абу Давуд, Ан-Насаи)

– Ттул арс, дакIний бити гьарица даврил дайдихьулий «Бисмиллагь» учин аьркиншиву. ХIасил, инава дукра канай айишайни хIарачат булува Аллагь ﷻ хъама къаитан ва мунал цIа кIицI лаган. Утти тIурчан, Салим, ачу жунма ниттил тIивтIусса супралухун. Салим буттащал лавгун ур супралухун.

– Уттирив ттун тачIав хъама къабитанссар щяйтIант лихъан бувайсса, дукра канан айишайни учайсса, яла агьаммур махъ учаван, – пикрирдай ивкIун ур Салим.

АЬЙШАТ ЮСУПОВА

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Къумасса мусиват

Аллагьу Тааьланал дуниялгу ляхъан дурну, дунияллий инсанталгу ляхъан бувну, миннаву ляхъан бавугу, литIун бавуну нани дурсса миннал хIал ккакканни. Уттарашиву ляхъан дурссар миннаву мютIийма цумарив, аьсивма цумарив кIул хьун. БивкIугу ляхъан бувссар Кьиямасса кьини бизан бувну, хъинманан хъинсса...


Кьурбандалул байран

Кьурбандалул кьини – Исламравусса яла агьаммур байран хъанахъиссар. Аьрабрай ванийн «Эд аль-АдхIа» учайссар. Му хъанахъиссар Зуль-ХIижжа зурул 10-мур кьини. Мунил хъиривсса шанма гьанттагу байрандалул гьантрину ккаллиссар, миннуйн «ташрикьрал» гьантри...


ХIаж байсса барз

Бусурманнал календарьданул махъва-махъмур Зуль-ХIижжа барзри. Ва зурул цIанил мяънагу – ХIаж байсса барз тIиссар. Гьарца шинал Зуль-ХIижжа зуруйри хъунмамур ХIаж бувайсса, цамур чIумал буван къашайссар. ЧIивимур ХIаж – Оьмра – ччимур чIумал буван ихтияр дуссар.   Ва зурул...


Алфу ссалам хьуннав...

ТIабибнаха - назму, Заннаха - хIамди, Бунагьрал аьпвуну тIайла дацIаннав. Гъарибсса дакIнива бувккун лавгцири МустIафа Идавсил салават хьуннав.   ХIамдирал Залуннах ХIабибнал иман, ХIимаятраяту цIимилул бутIа – На бигьай ccиxIpyгy циняв санаъри, Аьрщарал Залуннайн ссаламну...


Иман ссайн учайссар?

Иман – му Аллагьу Тааьланал Цалва хъиншиврийну, рахIму-цIимилийну Цалва лагъартуннаятусса Цана ччисса инсаннал дакIниву бувчIин бавур, асар хьун бавур, мунивун дуртIсса нурди, му инсаннан цува ляхъан увсса Зал кIул уван. Му нургу, асаргу дакIниву бусса инсаннал Аллагьу Тааьланал...