Хъинбала – Заннахлуну

Хъинбала – Заннахлуну

– Дадай! Мяммал дадай! Зу чув буру? – мяйра шинавусса Ибрагьим левчуна къатлувун увххун ур.

– Шикку буру, арс. Цивхьуну бур? – жаваб дуллуну дур ниттил.

– Дадай, вин кIулссания на хIакьину цукунсса тIул дурссарив! – ухханнина ххаришиву кIидачIлан ивкIун ур оьрчI.

– Бусикьай!

– Дарсирдая шавай най унува ттун хьунабавкьуна жула чIаххурайсса Муслимат-баба. ГаничIа кIусса чантай бия, на га лавсун, шаппай биян буван кумаг бувссия. Чантай кIусса бия, амма на цIуру-кIуру къабувну яхI бав! – куну пахрулий ниттих урувгун ур Ибрагьим.

– Машааллагь! – куну бур ниттил, - Ина ххуйсса даву дурну дур, ттул виричу!

– Кьянкьасса адиминал тIул! – ххи бувну бур мяммал дадалгу.

КанпитIраяр нацIусса цIарду даврил чанна лахъан увсса оьрчI пикри буллан ивкIун ур цалва гьунардания ялагу щихь бувсун хъинавав тIий. ХIисав хьуну ур хIаятраву зузисса буттал ппу.

Ганал хьхьичIгу авцIуну буслан ивкIун ур:

– Ттаттай, вичIи диша, нава хIакьину бувмур бусаннача!

Къужлул гъирарай вичIи дирхьуну дур Ибрагьимлул бувсмуних, амма ххари къавхьуну, щугълурдавун агьну ур.

– Ттаттай, яр ина циван ххари къавхьура на дурсса даврия? Муслимат-бабалгу, танил чIаххуралгу, дадалгу, мяммал дадалгу ттуя цIарду дурунни. Ина тIурча ххаривагу къавхьунна, - къаччан бивкIсса оьрчI къатлул чулухунай авчуну ур.

– АцIу, зана икIу, ттул арс! – куну бур къужлул. Яла кIяла тIутIи (ромашка) рирттуну, ганийсса циняв чIапIивгу бивттуну оьрчIахьхьун дуллуну дур.

– Насу ва тIутIи вила дадан дула, - куну, дачIрасса тIутIул кьярти дуллуну дур.

МахIаттал хьусса Ибрагьим жагь ттаттах, жагь тIутIуя лирчIмуних уруглан ивкIун ур.

– Ина ци тIиссара, ттаттай? Мукунсса тIутIи пишкаш дуван бучIиссарив? На махсаралухун ишин ччай урав! – тIун ивкIун ур Ибрагьим.

– Ина халкьуннал хьхьичI ахIмакьну чIалан нигьа услай, амма Аллагьнал хьхьичI нач къахъанай урав туну? – арснал арснал иттавгу урувгун цIувххуну бур ттаттал.

– Аллагьнаягу на нигьа усара, амма ттун вил суал къабувчIунни. На ци къатIайласса тIул дурди? – ятIул ивчуну ур оьрчI.

– Ургу ттул арс, хъинбала буван аьркинссар так Заннахлуну, Аллагь рязи хьуншиврул. Халкьуннал рязишиврух луглан къааьркинссар, – куну къужлул цамур кIяла тIутIи рирттуну дур. - Вана ва тIутIи – ина бувсса хъинбалалул мархIаматри. Вища хьунтIиссар му Кьиямасса кьини дучIаннин сагъ-саламатну ябуван. Амма вин ччан бивкIунни Муслимат-бабал виятура цIа дурну, цIа дувайхту ина лавсунни вила мархIаматрал бутIа, - куну ттаттал тIутIуя ца чIапIи бивттуну бур.

– Яла вин ххуй дирзунни Муслимат-бабал чIаххурал виятура дурсса цIарду, биттунну ттигу чIапIив. Мунияр махъ ина дадал ва мяммал дадал хьхьичI пахру буллан ивкIунна, ттигу кIива чIапIи биттун аьркинни. Вана утти вил чирилуя дахьва ца чIапIи ливчIунни. Утти ина ттучIан увкIун вила гьунар бувсунни, махъва-махъсса чIапIигу бакъа ливчIунна. Къурталли, вил щалва чири бат хьунни, дачIрасса кьярти лирчIунни. Дадан укунсса тIутIи дулун нач хъанай духьурча, Аллагьнал ﷻ хьхьичI авцIукун вила тагьар цукунсса дикIанссар?! Мукун ххуйсса даву дурагу къадурма куна къаличIанссарав…

– Му цукунсса ишри, ттаттай? Циминнахь бусарчагу, на га хъинсса тIул дував, га чун дакъа хьун бюхъайссар?

– Дахьва хъинбала баву къагьассар. Гьарца хъинбалалуву марцIсса ният дикIан аьркинссар, так Аллагьнал рязишиврухлуну данна тIисса. Мунийн учайссар тIайласса ният. Му ниятгу дуруччин аьркинссар хъинбала буллай айишиннингу, булаллисса чIумалгу, бувну махъгу. Му чIумалли вин чири хьунтIисса.

– Туну хъинбаларду буллай унува, цукунчIавсса чири къабивну личIангу бюхъайссарив? – цIувххуну бур оьрчIал.

– Аллагьнал ﷻ аьдилшиву камилссар. Инсаннал хъинбала ссал цIаний буллай урив, му дулайссар Заннал. Аллагьнал ﷻ цIаний дуварча, чири хьунтIиссар. Халкьуннал цIа даврихлу дурну диркIхьурча, мури мунансса чири, цамур бакъассар. Мунияту вила дакIнивусса ниятрал хъирив ацIу, Аллагьнал ва халкьуннал хьхьичI дакI марцIну икIу. Вила мархIаматру буручча, вин ми хъинну аьркин хьунтIиссарча!

 

Муслимат Аьлиева

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Цаппара хъуни бунагьру

Нитти-буттан аькьува дулаву Нитти-буттан зарал буван, къаччан бикIан буван я мазрайну, я канийну цукунчIав къабучIиссар. ХIатта, ми чапурну буну, цува бусурманну ухьурчагу, миннай рахIму-цIими, хIурмат буван, хъун буван, хъинмала буван, ябуван оьрчIай ялувссар. Нитти-буттан аькьува дулайсса...


Барча баву

  Ас-саламу аьлайкум ва рахIматуллагьи ва баракатугьу, ххирасса уссурвал ва ссурвал, хIурмат лавайсса жямат!   ДакIнихтунусса ххаришиврущал барча тIий ура жула ялун нанисса Рамазан барз – зума дугьаврил, Кьуръандалул, цIимилул ва ялтту бучIаврил барз. Ва Заннал Цала лагътуран буллусса ляличIисса...


Яла хъинмур хъус...

34-мур бакI   Халкь хъинмунийн гьуз учин баву ва бунагьмуния буруччаву   Хъинмунийн кIункIу баву ва бунагьмуния буруччаву – хъинбаларду буллан буюр баву ва оьбала баврий къадагъа дишаву хъанахъиссар. Ибну Аьббаслул бувсун бур цала цIувххуну бивкIшиву МухIаммад Идавсихь ﷺ:...


Аькьлукарнал насихIатру

Ттизаманнул Сириянал диндалул аьлимчу АхIмад Шарифлул бувсун бур укунсса бусала.   Ца инсаннал цIувххуну бур аькьлукарнахь: «Инсантураву яла махIатталмур цумур хасиятри?» Аькьлукарнал жаваб дуллуну дур: Инсантуран оьрчIшиву бизар хьуну, анаварну хъуни хьун ччан бикIай, амма...


Дахху-ласулиясса хIадисру

Исламраву дуссар оьрмулул гьарца иширан ккаккан дурсса низамру. Дуссар низам дахху-ласулулгу. МухIаммад Идавсил ﷺ жунма тамансса насихIатру бувну бур, хъус машан ласаврия ва даххаврия аькьилну бувсун, аьдилшиврий, тIайлашиврий, щялмахърая личIлулну бикIаврий хъунмур чIурчIав дурну.   Жу...