Гуж бусса бутта

Гуж бусса бутта

Ислан шавай лихха-личча хьуну увкIуна. Янна-уссуй дия ххиттул ттангъри, я бия лухIи лавгун. Га, щунтIагу тIий, бакIгу хьхьичIун дуртун, авцIуну ия.

 

– Гьу, виричуй, щил кьут увра? – цIувххуна буттал.

ОьрчI муксса нигьа увсун ияхха, цува щил автссаривгума бусан сислай акъая.

– Ттуплий буклай буссияв, – ххюнтIагу тIий, увкуна Исланнул.

– Ттуплийн къатIайлану ччан щуну тIий, «бавкку щикIру» куна. Нагу танайн «чIатIа-маз» куссия.

– Та цIа-бакI дакъасса урив?

– Ттигу ттуплий уклайна уссар... Ччарча на та вин ккаккан анна...

– Хъинни, ачу...

«Ттиния банссар танацIухсса! Тти ци тIун икIайрив ккакканнача!» – тIий ия цахьва цува Ислан. Га дакI дарцIуну ия буттал та ттантта итантIишиврий. Цавува цува ххари хъанай, пахрулий буттахгу уруглай, дири-дирину най ия Ислан. Вана, бивуна ппу ва арс оьрчIру ттуплий буклакисса майданнив.

– Урив шикку? – цIувххуна буттал.

– Ур, – увкуна Исланнул, буккавай-къабуккавай.

Дахьва тти бувххуна ганавун хIучI. Букъагьиву, ва ци чIалну бувкIсса пашмансса пикрия! «Хъинни, аттанссар буттал та цIана, яла, гьунттихавай, бутта чIарав акъаний, аттанссара навагу танал, хъиннува мухь икIан увну...»

– Ккаккан а!

Ислан зумаахъан къахъанай ливчIуна, маз бувхIусса куна. Ганал ликри зурзу тIун диркIуна.

– Гьу, цумариярч?! – хъиннува къянкьану цIувххуна буттал.

Ислан, ганал чIу къабаллалимишан дурну, даг буллуну, хьхьичIунай лавгуна. Яла цакуну яру зунххи бурган бувуна:

– Тана! Тана! Тана-а!.. – лагьну увкуна ганал.

– Гьагь, цумари? Ярч, щия нигьа увсун ура? Му за лахъну уча!

– Мяммай, за бакъар, авттуна икIаннача, ачу шавай, – миннат буллалисса кунма, увкуна Исланнул.

Пайда бакъар вия, тIисса куна, кагу галай дурну, ппу тIайлана оьрчIал ккурандалучIан авчуна. Му чIумал, ккурандалува увккун, ца ттурусса оьрчI ливхъун авчуна.

– Да, чун ливхъун най ура, ацIу уний! – буттагу хъирив хьуна.

Буцири оьрчIру, пIаркь-пIаркь бивкIун, буруглай бия, танал та ттантта икIаннин аттаннин. Буттал, хъарацIа увгьуну, ливхъун нанисса оьрчI ацIан увна.

– Агь, ХIайдарай, ярч, гьич ттун ина мукунсса усса къаххива, – увкуна буттал. – Ислан, ттул арс, ачу шиккун.

УвкIуна Ислан.

– Бургияра, оьрчIрув, – куна буттал. – Зул ппухълу ххаллилсса дусталли. Зул ци дуркьай кIидачIин бюкъахълахъисса? Ина, ХIайдарай, зирангсса оьрчI ура, мунияту виярва заэвсса Исланнун ца уссу куна икIан аьркинссара, ванал дакI хьунмур буслай, ванацIух уклай... БувчIурив зун? Гьурала, дугьира кару!

КIиягу, бакIругу хьхьичIун дирчуну, бавцIуну бия. Исланнул ка хIалли-хIаллих сикъарсуну тIиртIуна.

– Муна му куйлий! Ххишала бивну ттун кIул машару! – куну, цала уттусриксса каругу кIутIу дуллай, бутта лавгуна. КIиягу оьрчI махIаттал хьуну ливчIуна: ца – акъавттуну личIаврий, гама – нигь духлагаврий...

Гьай-гьай, цалчин кIул хъанай бия гайннан инсаннал гуж закканттавунияр дак!нил хъиншивруву бушиву...

 

Х. Ильясов

 

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Мавлудрал барз

Рабиуль-авваль – бусурманнал календарьданул шамулчинмур барзри. Ва ккаллиссар яла агьаммий зурдардивасса цану. Жунма кIулсса куццуй, Рабиуль-авваль барз барачат хьуссар Аллагьнал ﷻ махъа-махъсса Илчи ﷺ, жуна ххирасса МухIаммад Идавс ﷺ дунияллийн уккаврийну. Идавс ﷺ халкьуннан рахIмуну,...


Ссятрал мутталий дурсса эбадатраяр ххирасса махъру

Дунияллийсса оьрму Аллагьу Тааьланал жунма буллуну бур Цала рязишиву тIалав дуллай, цIимилийн умуд бивхьуну яхъананшиврул. Аллагьнал, жува ххирану, мурадру щаллу бавугу бигьа бувну бур. Цала ИдавсийхчIин ﷺ Заннал жунма баян бувну бур цумирив хъунмасса чири хьуншиврул дувайсса бигьасса эбадатру....


Къатлуву барачат

Бур ца-цавай къатри, личIину авадансса ва хъуслил бувцIусса бакъахьурчагу, гиву бигьану ссихI ласун шайсса, дакI дигьа лагайсса. Гивун буххайхту кIул шай: шиву рахIатшиву, барачат, гъелишиву дур. Мукунма, хьунабакьай цаймигу – ххирасса хъус-кьайлул бувцIусса, марцIшиврул пар-пар тIисса, амма...


ХIакьсса мяърипат

ЦIанасса социал сетирдал заманнай сакин хьуну бур аьжаивсса масала: жула дакIнил энергия кьатIурдай дурган дурну, цайминнайх дарчIуну, кулпатран так увхсса, ссахчIав гъира бакъасса инсан личIлай ур. Мукунсса тагьарданул кулпатраву тIааьндакъашивуртту чIяру дуллай дур, лас ва щар кунная ку арх...


Суал-жаваб

Чак бяличIан буван бучIисса ишру цумири? Фаризасса ва ссуннатсса чак бяличIан баврил хIукмурду личIи-личIиссар. ЦукунчIавсса багьана бакъанува чак бяличIан буван къабучIиссар, хIарамссар. Амма хъуслин зарал шавриясса нигь куннасса тагьардануву чак бяличIан буван ихтияр дуссар. Чак буллалиманан...