Гуж бусса бутта

Гуж бусса бутта

Ислан шавай лихха-личча хьуну увкIуна. Янна-уссуй дия ххиттул ттангъри, я бия лухIи лавгун. Га, щунтIагу тIий, бакIгу хьхьичIун дуртун, авцIуну ия.

 

– Гьу, виричуй, щил кьут увра? – цIувххуна буттал.

ОьрчI муксса нигьа увсун ияхха, цува щил автссаривгума бусан сислай акъая.

– Ттуплий буклай буссияв, – ххюнтIагу тIий, увкуна Исланнул.

– Ттуплийн къатIайлану ччан щуну тIий, «бавкку щикIру» куна. Нагу танайн «чIатIа-маз» куссия.

– Та цIа-бакI дакъасса урив?

– Ттигу ттуплий уклайна уссар... Ччарча на та вин ккаккан анна...

– Хъинни, ачу...

«Ттиния банссар танацIухсса! Тти ци тIун икIайрив ккакканнача!» – тIий ия цахьва цува Ислан. Га дакI дарцIуну ия буттал та ттантта итантIишиврий. Цавува цува ххари хъанай, пахрулий буттахгу уруглай, дири-дирину най ия Ислан. Вана, бивуна ппу ва арс оьрчIру ттуплий буклакисса майданнив.

– Урив шикку? – цIувххуна буттал.

– Ур, – увкуна Исланнул, буккавай-къабуккавай.

Дахьва тти бувххуна ганавун хIучI. Букъагьиву, ва ци чIалну бувкIсса пашмансса пикрия! «Хъинни, аттанссар буттал та цIана, яла, гьунттихавай, бутта чIарав акъаний, аттанссара навагу танал, хъиннува мухь икIан увну...»

– Ккаккан а!

Ислан зумаахъан къахъанай ливчIуна, маз бувхIусса куна. Ганал ликри зурзу тIун диркIуна.

– Гьу, цумариярч?! – хъиннува къянкьану цIувххуна буттал.

Ислан, ганал чIу къабаллалимишан дурну, даг буллуну, хьхьичIунай лавгуна. Яла цакуну яру зунххи бурган бувуна:

– Тана! Тана! Тана-а!.. – лагьну увкуна ганал.

– Гьагь, цумари? Ярч, щия нигьа увсун ура? Му за лахъну уча!

– Мяммай, за бакъар, авттуна икIаннача, ачу шавай, – миннат буллалисса кунма, увкуна Исланнул.

Пайда бакъар вия, тIисса куна, кагу галай дурну, ппу тIайлана оьрчIал ккурандалучIан авчуна. Му чIумал, ккурандалува увккун, ца ттурусса оьрчI ливхъун авчуна.

– Да, чун ливхъун най ура, ацIу уний! – буттагу хъирив хьуна.

Буцири оьрчIру, пIаркь-пIаркь бивкIун, буруглай бия, танал та ттантта икIаннин аттаннин. Буттал, хъарацIа увгьуну, ливхъун нанисса оьрчI ацIан увна.

– Агь, ХIайдарай, ярч, гьич ттун ина мукунсса усса къаххива, – увкуна буттал. – Ислан, ттул арс, ачу шиккун.

УвкIуна Ислан.

– Бургияра, оьрчIрув, – куна буттал. – Зул ппухълу ххаллилсса дусталли. Зул ци дуркьай кIидачIин бюкъахълахъисса? Ина, ХIайдарай, зирангсса оьрчI ура, мунияту виярва заэвсса Исланнун ца уссу куна икIан аьркинссара, ванал дакI хьунмур буслай, ванацIух уклай... БувчIурив зун? Гьурала, дугьира кару!

КIиягу, бакIругу хьхьичIун дирчуну, бавцIуну бия. Исланнул ка хIалли-хIаллих сикъарсуну тIиртIуна.

– Муна му куйлий! Ххишала бивну ттун кIул машару! – куну, цала уттусриксса каругу кIутIу дуллай, бутта лавгуна. КIиягу оьрчI махIаттал хьуну ливчIуна: ца – акъавттуну личIаврий, гама – нигь духлагаврий...

Гьай-гьай, цалчин кIул хъанай бия гайннан инсаннал гуж закканттавунияр дак!нил хъиншивруву бушиву...

 

Х. Ильясов

 

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Кьамулмур цадакьа

Цадакьа тIисса мукъул мяъна хъинну гьартассар: ванивун буххайссар фаризасса закат ва инсаннан ка-кумаг баву. Инсаннал цува АллагьначIан ﷻ гъан хьуншиврул цаманнан хъус дулаврин учайссар цадакьа (аьрабрай – «садакьа»). Диндалул аьлимтурал луттирдаву ва мукъуйну чIявучин ккаккан...


Яла хъинмур хъус...

34-мур бакI   Халкь хъинмунийн гьуз учин баву ва бунагьмуния буруччаву   Хъинмунийн кIункIу баву ва бунагьмуния буруччаву – хъинбаларду буллан буюр баву ва оьбала баврий къадагъа дишаву хъанахъиссар. Ибну Аьббаслул бувсун бур цала цIувххуну бивкIшиву МухIаммад Идавсихь ﷺ:...


Цаппара хъуни бунагьру

Нитти-буттан аькьува дулаву Нитти-буттан зарал буван, къаччан бикIан буван я мазрайну, я канийну цукунчIав къабучIиссар. ХIатта, ми чапурну буну, цува бусурманну ухьурчагу, миннай рахIму-цIими, хIурмат буван, хъун буван, хъинмала буван, ябуван оьрчIай ялувссар. Нитти-буттан аькьува дулайсса...


Барча баву

  Ас-саламу аьлайкум ва рахIматуллагьи ва баракатугьу, ххирасса уссурвал ва ссурвал, хIурмат лавайсса жямат!   ДакIнихтунусса ххаришиврущал барча тIий ура жула ялун нанисса Рамазан барз – зума дугьаврил, Кьуръандалул, цIимилул ва ялтту бучIаврил барз. Ва Заннал Цала лагътуран буллусса ляличIисса...


Суал-жаваб

Щинавун оькьлакьисса инсан ккаккарча, га ххассал уваншиврул зума зия дуван бучIиссарив (щинавун ххяххарча майравух ягу кьацIливух щин духхан бюхъай)? Оьвкьуну нанисса инсан ххассал уваншиврул зума зия дуван ихтияр дуссар, ялунгума, чара бакъа ххассал уванмур буван аьркинссар. Амма мукун лирчIсса...