ХъуручI бичай чIапа

ХъуручI бичай чIапа

Цаппарасса цIухлан бикIай, аьраб маз къакIулманал Кьуръан буккаврия ци хайрди, мяъна дурчIлай дакъанура бувккусса аятирттава ци мюнпат ласун шайссар тIий. Хъунисса аьлимтурал луттирдаву бувсун бур Кьуръан буккаврия хъунмасса чири бушиву ва му инсаннал дакI марцI дайшиву.

Ца бусалалуву бур мунинсса масалагу: ца хъунав хьусса адимина гьарца кIюрххил чак бувну махъ Кьуръан буклай щяикIайсса ивкIун ур. Мунал ивкIун ур чIивисса арснал арсгу. ОьрчIалгу хIарачат бувайсса бивкIун бур, ттаттаяр махъун къаагьну гьарца кьини Кьуръан ккалан. Ца кьини оьрчIал цIувххуну бур: «На гьарца кьини ина кунма Кьуръан буккара, амма ттун мунил мяъна къадурчIай, бувккумургу дакIний къаличIай, лу лавкьукун гацIана хъама битай. Мукун бувккумуния ци хайрди, ци мюнпатри?» – куну. Пачливун хъуручI бичлай ивкIсса къужа оьрчIахгу урувгун увкуну бур: «Та хъуручI бичайсса чIапа ласича, неххачIан лавгун, шинал бувцIуну ухьхьу!», – куну. ОьрчIал бувну бур ттаттал тIимур, амма шавай ияннин цинярда щин экьи ларгун дур. Пишгу куну къужлул увкуну бур: «Щин экьи къагьаншиврул, анаварну ачин хIарачат бува!». КIилчингу оьрчI неххамачIув гьан увну ур. Ва ххуллух оьрчI левчуну авчуну ур, амма ялагу чIапа шаппай бачIва бивну бур. Къужлул увкуну бур: «Ттун бачIвасса чIапа аьркин бакъар, ина багьайкун хIарачат буллай акъахьунссара!», – куну. Ми махъру кьувтIусса оьрчI ялагу неххайн лавгун, бувцIуну щинал чIапагу, цащава шайкун анаварну левчуну ур шавай. Амма ялагу чIапа дахьва хъавтун бивну бур. Увххун ват-ват тIисса оьрчI ттаттал хьхьичIгу авцIуну увкуну бур: «ЧIалай бурив, чIапа щинал буцIаврия цукунчIавсса пайда бакъар!» «Цукунни пайда бакъасса, ваних ххуйну уругу!» – куну бур къужлул чIапагу канил бувгьуну. Мяйжаннугу, хъуручIрал лухIи бувну бивкIсса чIапа утти виватугу кьатIатугу марцI хьуну бивкIун бур. «Ттул арс, ина Кьуръан ккалаккисса чIумалгу, вин цичIав бувчIлай бакъахьурчагу, мунил ина марцI уллалиссара», – куну бур къужлул.

Расул Аьлиев

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Дуклаки оьрчIал нитти-буттан кумагран

ОьрчIру хъуни баву – ца чулуха захIматсса ва жаваблувшиву хъуннасса, вамур чулухагу ххарисса даву дур. Гьарцагу инсаннан ччиссар цала оьрчI-душ талихIрайн бувккун, дурккусса инсан хьуну. Аммарив чIявуминнан мукунсса хьуншиврул ци дуллан аьркинссарив кIулну къабикIай. На хIадур бував дуклаки оьрчIру...


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.   (Дайдихьу хьхьичIмур номерданий)   Ружмарданул чак бувну камилну кьаст дуруна, Цалва-цалва агьлулухь хIалал бити увкуна. Къумамий тархъан бувну душманмий дакьил бувну, Цайва-цайва ялувсса хIакьру тIайла...


Суал-жаваб

ХIан даххайсса тучандалуву бухгалтерну зун бучIиссарив? Мукунсса тучаннаву ва цаймигу хIанттия хайр ласласисса идарарттаву бухгалтерну ягу цайми къуллугъирттай зун ихтияр дакъассар, хIарамссар. Мунинсса далилнугу хъанахъиссар хIанттиха зузисса инсантурал ацIва журалий Идавсил ﷺ нааьна дурсса, имам...