Михакрангсса дарман

Михакрангсса дарман

Михакрангсса дарман

Михакрал мурхьирал ватан – Моллук тIисса жазира бусса бур. Мичча му машгьур хьуну бур щалва Дянивмур Азиянавух ва Индокитайнавух, XIVмур ттуршукулий бивну бур Европанавун. Гания шинмай байбивхьуссар михак дукралун ляличIисса тIин буваншиврул ишла буллай.

Михакрал къупру ишла буван бучIиссар бусса куццуй ягу гьавуну. ЧIявучин му цайми марххаххатиннавух хIала бувайссар. Михак бичайссар дикIул дукрардавун, пулавравун, чяйлувун, нацIу-кьацIурдавун. ТIин нахIусса бушивруцIун, михак хъинну мюнпатссар инсаннал чурххал цIуллушиврун. Муниву яла хайр бумур хъанахъиссар бета-каротин. Михакраву буссар гужсса антиоксидантру ва провитаминну. Михак хъинну хъинссар лякьлун: дукра лялиян дувайссар, ттилик1 дуруччайссар, цIумулул кьурчIу дайдишин къадитайссар. Михакрал яла хъунмур мюнпатну ккалли бувайссар щиртIри буккан баву.

Мунил сайки циняв щиртIрал ккунукру ва ятIив литIун бувайссар. Михак ва кIяла ла хIала дурсса дарурал инсаннал чурх циняв щиртIрая марцI бувайссар тIий бур. Му бакъассагу, михакрал духлаган дувайссар тамансса азардал дайдихьурду: стафилококк, туберкулез, дифтерия ва м.ц. Михакрал къупру машан лавсун, аькрин хьусса чIумал шаппа гьавуну ишла буварча хъинссар. Бургъил чани къабагьайсса кIанай ябувайссар. Михак бивчуну дурсса чяй хъинну нахIуссар ва мюнпатссар.

Лякьлуву оьрчI бусса хъаннин ва шанна шинавун бияннинсса мюрщи оьрчIан михак къахъинссар тIий бур. ЧIяруну кьурчIищин дулайминнангу михак къабакьайссар. Диабетрал ва гипертониялул къашавайминнангу михак чIяву буван къабучIиссар.

АСИЯТ АЬЛИЕВА

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


Сафар барз

Сафар барз – бусурманнал календарьданул кIилчинмур барзри, му байбишайссар мухIаррам зурул хъирив. «Сафар» тIисса мукъул мяънагу – «хъахъи лагаву» ягу «бачIва шаву» тIиссар. Литературалул чулуха ва махъ аьрабрая таржума буллай бур «щютI тIисса...


Неъматрал кьимат

Ца билаятрай къурагъсса шин хьуну, щин чан хьуну диркIун дур. Гиккусса ца мискинсса адиминан пикри хьуну бур, щин дукканхьуви тIий, аьрщараву къуй дуккан. Дуклай чансса куртI шайхту лявкъуну бур ссаллив бувцIусса хъунмасса буттукьа.   Га тIивтIусса адимина хIайран хьуну ливчIун ур гиву думур...


Чак зия буваймур

Кьасттирай чаклил рукну, шартI кьадитарча чак зия шайссар. Ягу кьасттирай ххишала рукнурду дуварча: сужда-рукуъ куннасса, зия шайссар.   Кьуръан, зикри, дуаь дакъасса цамур гъалгъа кьасттирай барча зия шайссар. Кьасттирай хъян ивкIун, аьтIун ивкIун, цIуру-кIуру бувну, уф-агь увкуну, кIира...


Эбадат ва мяърипат

ХIакьсса бусурманчунал загьир дувайссар цала диндалун лайкьсса инсаншиву. Диндалул, имандалул хIасул дуллалиссар жула тIуллу дарцIусса ттарцIруну хъанахъисса хасиятгу. Эбадатрайну цIакь хьусса хасиятрал хIасул дувайссар инсаннал оьрмулул тагьар, мукунсса инсан мяърипат, инсап, адав дусса...


Къулагъас дувантIиссар тарбиялух

Жунма кIулсса куццуй, ЦIуминалийсса ЦIуссалакрал шяраву буллай бур хъунмасса РувхIанийсса центр ва мадраса. Ванин дирзун дур машгьурсса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул цIа. ХIакьину ва даврий каялувшиву дуллай ур ЦIуссалакрал райондалул имам Аьбдуллагь МухIаммадов. Ванал жухь бувсунни мадраса...