Барачатсса ахъулсса

Барачатсса ахъулсса

Барачатсса ахъулсса

Кьуръандалуву «чассаг» тIисса махъ 20-ннияр ххишала кIицI лавгун бур. Мукунма, цайми мурхьирдаяр чIявуну кIицI лавгун бур чассагул мурхь. Щалва Рамазан зуруй чассаг чан къашай бусурманнал зума ритлатисса чIумалсса столдания щалагу дунияллий. ХIадисраву увкуну буссар: «Мурхьирдаву буссар ца мурхь – бусурманчунаха лавхьхьусса. Муния тачIав чIапIив кьатI къашайссар». Чассагул журардава яла хъинмур, ххирамур – «аьжва» тIисса жура хъанахъиссар. МухIаммад Идавсил e увкуну бур: «Аьжва – алжаннувасса чассагри» (Тирмизи). Ми ххяххайссар Мадина шагьрулул багъирдаву.

МухIаммад Идавсил ﷺ букайсса бивкIун бур чассаг цамур дукралущал архIал, масала, къалпузращал, кьавундалущал, нисвартилущал. КIюрххилсса дуканнин «аьжва» чассаг букарча, му кьини ссихIир, бахIу баврия уруччайссар, цIуцIавурттан дарувнугу шайссар, тIий бур хIадисраву. Чассаг ххяххайссар чассагул мурхьирай (пальма), гъелисса билаятирттай. Аьрабнал хIукуматирттаву чассаг хъанахъиссар агьаммур дукия – миннуя дувайссар ттуршрахъул дукра. Чассагуву буссар 62-71% качар, 1-2,5% белок ва 2,5% аьгъушиву. ЦIанасса чIумал кIулну бур чассагул 300-нния ливчусса журарду.

Миннува цавай кьакьан бувкун кIукIлунма личIайсса бур, цайми кьянкьа шайсса бур. Чассаграя инсаннал чурххан мюнпат бушиву кIулну бивкIун ур 6-7 ттуршукулийсса аьрабнал духтуртуран. ЦIанасса медициналул кIул бувну бур чассаграву холестерин бакъашиву. Ца ччассаграву буссар 23 калория. Ми калориярду чансса бунутIий, качарданун кIанай букан ккаккан бувну бур хъиннува уч хьун къаччиманан. Мукунма, диабет думанангу чассаг букаврия зарал бакъассар тIар. Миннуву чIявуссар инсаннал ккарччан хъинсса минераллу. Чассагравусса витамин А-лул цIакь бувайссар яру, витамин В1 – ванил нерварду паракьат дувайссар, В2 – гуж бучIан бувайссар, углеводру, белокру ва аьгъушиву ччуччин дурну, В9 (фолиевая кислота) – ванил кумаг бувайссар цIусса клеткарду хьун.

Чассагравусса калийрал чурххавусса щинал баланс дугьайссар, няравун кислород биян баву ххуй дувайссар. Мукунма, калий биялну бусса чIумал давлениягу ххуйну дикIайссар. Чассагуву дуссар чIярусса углеводру, фруктоза, глюкоза, цукроза, агьушивуртту, 15 журасса цIу (соли), минераллу, 23 журасса аминокислота, витаминну А, А1, В1, В2, В6, С, ниацин, рибофламин. Миннуву буссар жула ккарччай кариес хьун къабитайсса фтор. Буссар селен – иммунитет цIакь бувайсса, къюкIлил цIуцIавурттан хъинсса ва рак шаврил нигьачIин чан дувайсса. Уттигъанну дурсса хъиривлаявурдайн бувну, инсаннал цала канакисса дукра къахIисавну, кьинилун ца чассаг ва ца стакан накIлил хIачIарча, мунан аьркинсса минераллу ва витаминну щаллу шайсса бур. Хъинну увххун ухьурча, чассаг бувкуну дачIи ссятрава инсаннал чурххавун гуж бучIайссар, бигьа лагайссар. Лякьлуву оьрчI бусса хъаннингу чассаг хъинну хъинссар, оьрчI бигьану бувайссар, мунил накI чIяру дувайссар.

ХIАДУР БУВССАР

РАМАЗАН ОЬМАРОВЛУЛ

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулия

Идавс ﷺ дунияллийн увкун, мунал ниттин Аминатлун ккарккун дур муная нанисса нур, лагмамур чаннагу дурну марцI дуккан дуллалисса.   Ца ппурттуву чIавасса МухIаммад ﷺ оьрчIащал тIуркIу тIий уна, муначIан увкIун малаик Жабраил, тIитIин бувну Идавсил ﷺ хъазам, мунал къюкI мусил тIясраву зам-зам...


Ссятрал мутталий дурсса эбадатраяр ххирасса махъру

Дунияллийсса оьрму Аллагьу Тааьланал жунма буллуну бур Цала рязишиву тIалав дуллай, цIимилийн умуд бивхьуну яхъананшиврул. Аллагьнал, жува ххирану, мурадру щаллу бавугу бигьа бувну бур. Цала ИдавсийхчIин ﷺ Заннал жунма баян бувну бур цумирив хъунмасса чири хьуншиврул дувайсса бигьасса эбадатру....


Гъази-Гъумучиял щейх Абу Оьбайда

НицIавкIратусса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул «Сабат» ва «Мактубат» тIисса луттирдаву кIицI ларгун дур Сайид Абу Оьбайда бин Сайид Нуруддин аль-ХIусайни аль-Гъумуки ад-Дагъистани тIисса цIа. Шичча мяйжан хъанай бур Абу Оьбайда Гъумучатусса, МухIаммад Идавсил ﷺ душнил...


Хъинмунил гьану

Имам Муслимлул луттираву бур укунсса хIадис: «МухIаммад Идавсил ﷺ увкуна: "Аллагь Тааьла МарцIмари, марцIмур дакъа кьамулгу къадуваймари».   Кьуръандалуву Аллагьнал ﷻ халкьуннайн амру бувссар идавстурайхчIин: «Зу дукияра марцIмур, тIуллугу хъинсса дуллали»...


Мавлудрал барз

Рабиуль-авваль – бусурманнал календарьданул шамулчинмур барзри. Ва ккаллиссар яла агьаммий зурдардивасса цану. Жунма кIулсса куццуй, Рабиуль-авваль барз барачат хьуссар Аллагьнал ﷻ махъа-махъсса Илчи ﷺ, жуна ххирасса МухIаммад Идавс ﷺ дунияллийн уккаврийну. Идавс ﷺ халкьуннан рахIмуну,...