ТIутIул мюнпат

ТIутIул мюнпат

ТIутIул мюнпат

Ссуттил чIумал дияйсса ахънилссаннувасса ца хъанай бур къюмайтIутIи. Му багьлагьиссар закат булун аьркинсса бакIлахъиярдавун. Закат – Заннал жуйва бивхьусса фаризасса бурж хъанай бур. Закат булайманал къушлий, хъусливу барачатшивгу дикIайссар.

Закат булайссар нисабрайн дирсса бакIлахъия ларсманал. Къюмай тIутIул нисаб хъанахъиссар 652 кило, мунияр чансса бакIлахъия дартIманай закат булаву ялув бакъассар.

Кьакьан бувайсса (кишмиш) журалул тIутIи бухьурча, миннул кIушиву дуцайссар кьакьан бувну махъ, нисабрайн диярча, закат булайссар, къадиярча закат ялув бакъассар. Кьакьан къабувайми буцайссар бусса куццуй.

КIяласса ва лухIисса тIутIи буманал закат булайссар миннул чан-чIявушиву хIисавравун ларсун. Масала, тIутIул щала бакIлахъиялул ххюва бутIул шанма бутIа кIяламур, кIива бутIа лухIимур буну, цинугу закатран 100 кило дулун багьлай бухьурча, кIяламиннул 60 кило, лухIиминнул 40 кило дулайссар.

Закат булунсса чIун дияйссар тIутIи бивукун. Бивссаннун ккалли бувайссар лухIи лавгмур. КIяла тIутIи бивссаннун ккаллиссар кIукIлу лавгукун.

Закатран булунсса бутIа хIисав бувайссар, миннуйн щин цукун дутIлай бивкIун бурив ххал бувну. Дурагу щин къадуртIусса, так гъаралуннил щинай ххявсса тIутIи бухьурча, миннуя ацIва бутIул ца бутIа (10%) закатран булайссар. Масала, бакIлахърулул 800 кило хьуну духьурча, закатран дулайссар 80 кило.

Щин дурцуну, насос дирхьуну, кьуви дурккун ххяххан бувсса тIутIуя булайссар кьува бутIул ца бутIа (5%). Масала, гайра 800 килорая закат хIисаврай дулун багьлалиссар 40 кило.

ДачIи чIумал гъаралуннил, дачIи чIумал залуннал дурцусса щинай ххяххан бувсса тIутIуя булайссар мукьцIалва бутIул шанма бутIа (7,5%). Масала, 800 килорая дулайссар 60 кило.

Нисабрайн дирсса тIутIул бакIлахъру дартIсса инсаннан кIулну бикIан аьркинссар гайннуву миски-гъаривминнал бутIагу бушиву. БакIлахъия дартIукун, гай бахханнин, буканнин, бардултгу бувцуну, ккал-хIисав дурну, закат циксса булун багьлай бурив ххал буван аьркинссар.

Закат къабуллуну бунува, цукунсса бунугу дунияллул бала бивну, тIутIи зия хьурча, гайннуя закат булаву ялув бакъассар. Амма залуннал баччибакъашиву дурну зия хьурча, закат булаву ганал буржну личIайссар. Масала, закат цила чIумал булун бюхълай бунува къабуллуну, тIутIигу зия хьурча, му баччибакъашивуну ккалли дувайссар.

Султан Аьлихiажиев

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


ЗанначIан гьаз дурсса кару

Цала дянивсса икьралдайн, кIулминнайн, соцсетирдайн чул бишлай аьдат хьусса халкьуннал дянив жунна чIявуну хъама дитай ца агьамсса низам: халкьуннайн букканнин цал Аллагьнайн ﷻ лабизан, дуаь дуван.   Ва укунмасса маслихIат бакъарча, бусурманчунал гьанусса мухIлухIин хъанахъиссар,...


Аькьилсса бусаларду

  Нитти-буттал дуаь Ца аьлимчу-щейхначIа ккалаккисса мутааьлимнал ганахь миннат бувну бур цахара дуаь дувакьай, куну. «Ттул дуаь Аллагьнал ﷻ кьамул къадувантIиссар!» - баян бувну бур щейхнал. Мутааьлимтал махIаттал хьуну бур, цанчирча, дуаь чIа увкума ивкIун ур дуккавриву...


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...