Идавсин ﷺ ххирасса ахъулсса

Идавсин ﷺ ххирасса ахъулсса

Идавсин ﷺ ххирасса ахъулсса

ЖучIанма бивсса бусалардава кIул хьуну бур МухIаммад Идавсин ﷺ яла ххирану диркIшиву га заманнай Макка-Мадиналул аьрщарай ххяхлай диркIсса ахъулсса.

 

Кьакьан къабувсса чассаг

Идавсин ﷺ кьакьан къабувсса ччассаг ххирая тIар. Ганал чассаг букайсса бивкIун бур нисвартилущал ягу къалпузращал. Аьишатлул бувсун бур МухIаммад Идавсил цихьва увкумур: «Чассаг лавсун бучIарча нагу ххари ува» (Аль-Баззар). Зума ита дакьингу Идавсин ﷺ яла-яла чассаг ххирасса бивкIун бур.

ХIадисраву бувсун бур Идавсил ﷺ щала хьхьуну чассаг бивкIсса щин хIачайва тIий.

 

Къалпуз

Ахъулссаннува Идавсин ﷺ ххирая тIар къалпуз ва къюмайтIутIи. Гай кIивагу архIал букайсса бивкIун бур. «Ва чассагул кIиришиву къалпузрах лещан дуллай ура», - увкуну бур хIадисраву (Абу Давуд).

Анаслул бувсун бур Идавсил ﷺ къалпуз ва кьавун (дыня) чассагухун букайва куну (Абу Нуаьйм). Мунияту жунмагу хъинссар (суннатссар) мукун букаву.

 

Инжир

Ва ахъулсса кIицI ларгун дур Кьуръандалуву. Мунил цIа дирзун дур ца суралунгу – «Ат-Тин» («Инжир»).

МухIаммад Идавсил ﷺ ца чIумал инжиргу дуркуну увкуна тIар: «Зу инжир дукияра. Алжаннава аьрщарайн хъува бакъасса ахъулсса лиркссар учирча, на учинна му инжирди куну, цанчирча, Алжаннул ахъулссаннуву хъуварду къабикIайссар. Зу инжир дукияра, ванил хъин дувайссар бавасил цIуцIаву (геморрой) ва подагра» (Абу Нуаьйм, Ибн Сунни).

 

Нисварти

Аьбдуллагь ибн Жяъфардул бувсун бур цана ккавкшиву Идавс ﷺ чассагухун нисварти канай (Бухари, Муслим).

Аьишатлул увкуну бур: «На буч хьуншиврул ниттил ттун жура-журасса дукрарду дулайва, амма на буч хъанай бакъаяв. Яла ттун дуллан бивкIуна чассаг ва нисварти, миннул на буч бувнав» (ТIабарани).

 

КъюмайтIутIи

Кьуръандалуву къюмайтIутIи ацIния цалва кIицI лавгун бур. Бувсун бур му Алжаннул ахъулсса душиву.

Анаслул бувсун бур ца чIумал Жабраил малаик МухIаммад ИдавсичIан ﷺ увкIун, ганан къюмайтIутIи буллушиву, Аллагьнал ﷻ тIайла бувккунни вин ссаламгу ва ахъулссагу куну. (ТIабарани)

Нуъман ибн Баширдуясса хIадисраву бувсун бур: «Ца чIумал ИдавсичIан лавсун бувкIуна ТIаиф шагьрулиясса къюмайтIутIи. Идавсил ﷺ на гьан увна гайннул бутIа ниттин булун. Амма ттуща яхI бан къавхьуну, тIутIи нава бувкуссия. Гьунттимур кьини Идавсил ﷺ цIувххуна: «Буллуссияв ниттин къюмайтIутIи?» На мукIру хьуссияв нава бувкушиву. «Ина хиянатшиву дурну дур», - увкуна Идавсил.

 

МухIаммад Дибиров

 

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


Бала-апатIирттая буруччайсса дуаь

АпатIру, дардру инсаннал оьрмулуву ччя-ччяни хьуна дакьай. Пашманмургу, ххаримургу жуйнна дияйссар Аллагьнал ﷻ чичрулийну. Мунияту, захIматсса иширавун багьсса чIумалгу куклушиву, бигьашиву Заннахь чIа учин аьркинссар.   Цумур дуаьри дуккин аьркинсса апатIрая, мусиватрая буруччиншиврул?...


Мюнпатсса дуаьрду

Мудан заралунния бурувччуну бикIаншиврул   КIюрххил ва гьанттайннай шамилла дуккайссар ва дуаь: باسْمِ اللَّهِ الَّذي لاَ يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَيْءٌ فِي الأرْضِ وَلا في السَّماءِ، وَهُوَ السَّمِيعُ العَلِيمٌ «БисмиЛля́гьи ллязи́ ля́ язурру мааьсмигьи́ шай’ун филь-арзи ва ля́...


ЩяйтIан бахIаймур

Бюхттулсса Аллагь тIий ур (мяъна): «Я Идавс, Кьуръан буклай айишиннин чIа уча Аллагьнахь, инава щяйтIаннуя уручча куну: «Аьузу би-Ллагьи мина-шшайтIани-р-раджим» увкуну, цилгу мяъна хъанахъисса – «на Аллагьнахь ﷻ чIа тIий ура щяйтIаннул оьсса тIуллая уручча тIий нава,...


Зумаритавал кьини

Аллагь Тааьланал Зумаритавал кьини даврин савав – ахиратлул кьини дакIнин дагьаншиврулли. Мунингу учайссар Эдрал кьини, куну. Гьарца Эдрал кьини дуркIукун, дунияллий халкь кув ххарину, кув пашманну, кув ххуйсса канай, ххуйсса ларххун, кув оьккисса канай, оьккисса ларххун, кув бахьтта, кув...


Пикрирдал бакIщаращи

ДакI ва пикрирду аьркин бакъамуния дуруччиншиврул, буруччин аьркинссар чурххал базурду: яру, вичIив, маз, кару, ччанну.   ДакIнивун щугълурду буххайссар мукьва ххуллувух. Цалчинмур – нафсирал гьавасру. Масала, кIирисса кьини зума дургьусса инсаннан дяркъусса щин ккаккарча, му чIумал...