Идавсин ﷺ ххирасса ахъулсса

Идавсин ﷺ ххирасса ахъулсса

Идавсин ﷺ ххирасса ахъулсса

ЖучIанма бивсса бусалардава кIул хьуну бур МухIаммад Идавсин ﷺ яла ххирану диркIшиву га заманнай Макка-Мадиналул аьрщарай ххяхлай диркIсса ахъулсса.

 

Кьакьан къабувсса чассаг

Идавсин ﷺ кьакьан къабувсса ччассаг ххирая тIар. Ганал чассаг букайсса бивкIун бур нисвартилущал ягу къалпузращал. Аьишатлул бувсун бур МухIаммад Идавсил цихьва увкумур: «Чассаг лавсун бучIарча нагу ххари ува» (Аль-Баззар). Зума ита дакьингу Идавсин ﷺ яла-яла чассаг ххирасса бивкIун бур.

ХIадисраву бувсун бур Идавсил ﷺ щала хьхьуну чассаг бивкIсса щин хIачайва тIий.

 

Къалпуз

Ахъулссаннува Идавсин ﷺ ххирая тIар къалпуз ва къюмайтIутIи. Гай кIивагу архIал букайсса бивкIун бур. «Ва чассагул кIиришиву къалпузрах лещан дуллай ура», - увкуну бур хIадисраву (Абу Давуд).

Анаслул бувсун бур Идавсил ﷺ къалпуз ва кьавун (дыня) чассагухун букайва куну (Абу Нуаьйм). Мунияту жунмагу хъинссар (суннатссар) мукун букаву.

 

Инжир

Ва ахъулсса кIицI ларгун дур Кьуръандалуву. Мунил цIа дирзун дур ца суралунгу – «Ат-Тин» («Инжир»).

МухIаммад Идавсил ﷺ ца чIумал инжиргу дуркуну увкуна тIар: «Зу инжир дукияра. Алжаннава аьрщарайн хъува бакъасса ахъулсса лиркссар учирча, на учинна му инжирди куну, цанчирча, Алжаннул ахъулссаннуву хъуварду къабикIайссар. Зу инжир дукияра, ванил хъин дувайссар бавасил цIуцIаву (геморрой) ва подагра» (Абу Нуаьйм, Ибн Сунни).

 

Нисварти

Аьбдуллагь ибн Жяъфардул бувсун бур цана ккавкшиву Идавс ﷺ чассагухун нисварти канай (Бухари, Муслим).

Аьишатлул увкуну бур: «На буч хьуншиврул ниттил ттун жура-журасса дукрарду дулайва, амма на буч хъанай бакъаяв. Яла ттун дуллан бивкIуна чассаг ва нисварти, миннул на буч бувнав» (ТIабарани).

 

КъюмайтIутIи

Кьуръандалуву къюмайтIутIи ацIния цалва кIицI лавгун бур. Бувсун бур му Алжаннул ахъулсса душиву.

Анаслул бувсун бур ца чIумал Жабраил малаик МухIаммад ИдавсичIан ﷺ увкIун, ганан къюмайтIутIи буллушиву, Аллагьнал ﷻ тIайла бувккунни вин ссаламгу ва ахъулссагу куну. (ТIабарани)

Нуъман ибн Баширдуясса хIадисраву бувсун бур: «Ца чIумал ИдавсичIан лавсун бувкIуна ТIаиф шагьрулиясса къюмайтIутIи. Идавсил ﷺ на гьан увна гайннул бутIа ниттин булун. Амма ттуща яхI бан къавхьуну, тIутIи нава бувкуссия. Гьунттимур кьини Идавсил ﷺ цIувххуна: «Буллуссияв ниттин къюмайтIутIи?» На мукIру хьуссияв нава бувкушиву. «Ина хиянатшиву дурну дур», - увкуна Идавсил.

 

МухIаммад Дибиров

 

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


Вила тагьар кIул дува

Гьарцама бусурманчунан агьамсса зад бур цаятува Аллагь ﷻ рязи хьунмур буллалаву. Заннал рязишиву дияйссар жуйвасса буржру биттур буллай, бунагьмуния арх буцлай, хъинбаларду гьарза буллай. Циняв чакру, зумарду, цадакьартту щаллу булларчагу, бакIравун суал буххай: Аллагьнал ﷻ хьхьичIсса ттула тагьар...


Идавсин ﷺ ххирамий

Жуна кIулну ухьурча лахъисса оьрму бувтсса, чанну къашавай хъанай ивкIсса, хъус-маэшат гьарзасса, цанма ччисса куццуй ялапар хъанай ивкIсса инсан, жува бикIару мунай дакI мяш хъанай. Амма мукунсса инсаннал тIуллу, аьмаллу ххуйсса бивкIун бакъахьурча, му бувтсса оьрмулия цукунчIавсса хайр...


Буллугъшиврул душмантал

Аваданшиву ягу мискиншиву ца дуциндалий кIул дуван, царай цинцилттай дишин шайсса задру дакъар. Ца инсаннал мискиншиврун ккалли дувансса тагьар цаманан аваданшивуну чIалан дикIай. Мукунма, цаннан аваданшивуну чIалачIимур, цаманал мискиншивуну хIисав дуван бюхъай.   ДакIниву хIакьсса иман...


Оьрмулуву яла агьаммур

Жунма гьарцаннан кIулну бикIан аьркинссар жува ва дунияллийн циван бувкссарув. ЧIявусса инсантал, хаснува философтал, бикIай луглай оьрмулул мурадрах, амма инсаннал аькьлулул ссуссукьушиврул цIаний, цала дакIнин ччимур оьрмулул мурад бухьунссар тIисса хIукмулийн бучIай.   Миннахь цIуххирча,...


Шанма хIакь

Идавсил ﷺ хьхьичIунсса асхIабтал Салман аль-Фариси ва Абу Ад-Дарда цIакьсса дустал бивкIун бур. Гайннал дянив дусшиву, уссушиву дацIан дурну диркIссар МухIаммад Идавсил ﷺ.   Ца кьини Салман увкIун ур Абу Ад-ДардачIан хъамалу. Ганан хIисав хьуну бур хъинну мискинсса къуш ва цихара къулагъас...