Идавсин ﷺ ххирасса ахъулсса

Идавсин ﷺ ххирасса ахъулсса

Идавсин ﷺ ххирасса ахъулсса

ЖучIанма бивсса бусалардава кIул хьуну бур МухIаммад Идавсин ﷺ яла ххирану диркIшиву га заманнай Макка-Мадиналул аьрщарай ххяхлай диркIсса ахъулсса.

 

Кьакьан къабувсса чассаг

Идавсин ﷺ кьакьан къабувсса ччассаг ххирая тIар. Ганал чассаг букайсса бивкIун бур нисвартилущал ягу къалпузращал. Аьишатлул бувсун бур МухIаммад Идавсил цихьва увкумур: «Чассаг лавсун бучIарча нагу ххари ува» (Аль-Баззар). Зума ита дакьингу Идавсин ﷺ яла-яла чассаг ххирасса бивкIун бур.

ХIадисраву бувсун бур Идавсил ﷺ щала хьхьуну чассаг бивкIсса щин хIачайва тIий.

 

Къалпуз

Ахъулссаннува Идавсин ﷺ ххирая тIар къалпуз ва къюмайтIутIи. Гай кIивагу архIал букайсса бивкIун бур. «Ва чассагул кIиришиву къалпузрах лещан дуллай ура», - увкуну бур хIадисраву (Абу Давуд).

Анаслул бувсун бур Идавсил ﷺ къалпуз ва кьавун (дыня) чассагухун букайва куну (Абу Нуаьйм). Мунияту жунмагу хъинссар (суннатссар) мукун букаву.

 

Инжир

Ва ахъулсса кIицI ларгун дур Кьуръандалуву. Мунил цIа дирзун дур ца суралунгу – «Ат-Тин» («Инжир»).

МухIаммад Идавсил ﷺ ца чIумал инжиргу дуркуну увкуна тIар: «Зу инжир дукияра. Алжаннава аьрщарайн хъува бакъасса ахъулсса лиркссар учирча, на учинна му инжирди куну, цанчирча, Алжаннул ахъулссаннуву хъуварду къабикIайссар. Зу инжир дукияра, ванил хъин дувайссар бавасил цIуцIаву (геморрой) ва подагра» (Абу Нуаьйм, Ибн Сунни).

 

Нисварти

Аьбдуллагь ибн Жяъфардул бувсун бур цана ккавкшиву Идавс ﷺ чассагухун нисварти канай (Бухари, Муслим).

Аьишатлул увкуну бур: «На буч хьуншиврул ниттил ттун жура-журасса дукрарду дулайва, амма на буч хъанай бакъаяв. Яла ттун дуллан бивкIуна чассаг ва нисварти, миннул на буч бувнав» (ТIабарани).

 

КъюмайтIутIи

Кьуръандалуву къюмайтIутIи ацIния цалва кIицI лавгун бур. Бувсун бур му Алжаннул ахъулсса душиву.

Анаслул бувсун бур ца чIумал Жабраил малаик МухIаммад ИдавсичIан ﷺ увкIун, ганан къюмайтIутIи буллушиву, Аллагьнал ﷻ тIайла бувккунни вин ссаламгу ва ахъулссагу куну. (ТIабарани)

Нуъман ибн Баширдуясса хIадисраву бувсун бур: «Ца чIумал ИдавсичIан лавсун бувкIуна ТIаиф шагьрулиясса къюмайтIутIи. Идавсил ﷺ на гьан увна гайннул бутIа ниттин булун. Амма ттуща яхI бан къавхьуну, тIутIи нава бувкуссия. Гьунттимур кьини Идавсил ﷺ цIувххуна: «Буллуссияв ниттин къюмайтIутIи?» На мукIру хьуссияв нава бувкушиву. «Ина хиянатшиву дурну дур», - увкуна Идавсил.

 

МухIаммад Дибиров

 

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


25-ва тикрал бува

Маэшат гьарта хьуншиврул ишла бувайсса багьантту цIухлалими чан къашай. Миннувату яла агьаммур, гьанумур цила чIумал ххювагу чак бавури, циняр шартIру, рукнурду, адабругу щаллу дурну, хъирив дуккайсса азкардугу дурккуну.   Мукунма, маэшат гьарза хьуншиврул хъинссар зухIа-чак баву, шанан утту...


Суал-жаваб

Чак бяличIан буван бучIисса ишру цумири? Фаризасса ва ссуннатсса чак бяличIан баврил хIукмурду личIи-личIиссар. ЦукунчIавсса багьана бакъанува чак бяличIан буван къабучIиссар, хIарамссар. Амма хъуслин зарал шавриясса нигь куннасса тагьардануву чак бяличIан буван ихтияр дуссар. Чак буллалиманан...


ХIакьсса мяърипат

ЦIанасса социал сетирдал заманнай сакин хьуну бур аьжаивсса масала: жула дакIнил энергия кьатIурдай дурган дурну, цайминнайх дарчIуну, кулпатран так увхсса, ссахчIав гъира бакъасса инсан личIлай ур. Мукунсса тагьарданул кулпатраву тIааьндакъашивуртту чIяру дуллай дур, лас ва щар кунная ку арх...


Мавлудрал барз

Рабиуль-авваль – бусурманнал календарьданул шамулчинмур барзри. Ва ккаллиссар яла агьаммий зурдардивасса цану. Жунма кIулсса куццуй, Рабиуль-авваль барз барачат хьуссар Аллагьнал ﷻ махъа-махъсса Илчи ﷺ, жуна ххирасса МухIаммад Идавс ﷺ дунияллийн уккаврийну. Идавс ﷺ халкьуннан рахIмуну,...


Хъинмунил гьану

Имам Муслимлул луттираву бур укунсса хIадис: «МухIаммад Идавсил ﷺ увкуна: "Аллагь Тааьла МарцIмари, марцIмур дакъа кьамулгу къадуваймари».   Кьуръандалуву Аллагьнал ﷻ халкьуннайн амру бувссар идавстурайхчIин: «Зу дукияра марцIмур, тIуллугу хъинсса дуллали»...