Идавсин ﷺ ххирасса ахъулсса

Идавсин ﷺ ххирасса ахъулсса

Идавсин ﷺ ххирасса ахъулсса

ЖучIанма бивсса бусалардава кIул хьуну бур МухIаммад Идавсин ﷺ яла ххирану диркIшиву га заманнай Макка-Мадиналул аьрщарай ххяхлай диркIсса ахъулсса.

 

Кьакьан къабувсса чассаг

Идавсин ﷺ кьакьан къабувсса ччассаг ххирая тIар. Ганал чассаг букайсса бивкIун бур нисвартилущал ягу къалпузращал. Аьишатлул бувсун бур МухIаммад Идавсил цихьва увкумур: «Чассаг лавсун бучIарча нагу ххари ува» (Аль-Баззар). Зума ита дакьингу Идавсин ﷺ яла-яла чассаг ххирасса бивкIун бур.

ХIадисраву бувсун бур Идавсил ﷺ щала хьхьуну чассаг бивкIсса щин хIачайва тIий.

 

Къалпуз

Ахъулссаннува Идавсин ﷺ ххирая тIар къалпуз ва къюмайтIутIи. Гай кIивагу архIал букайсса бивкIун бур. «Ва чассагул кIиришиву къалпузрах лещан дуллай ура», - увкуну бур хIадисраву (Абу Давуд).

Анаслул бувсун бур Идавсил ﷺ къалпуз ва кьавун (дыня) чассагухун букайва куну (Абу Нуаьйм). Мунияту жунмагу хъинссар (суннатссар) мукун букаву.

 

Инжир

Ва ахъулсса кIицI ларгун дур Кьуръандалуву. Мунил цIа дирзун дур ца суралунгу – «Ат-Тин» («Инжир»).

МухIаммад Идавсил ﷺ ца чIумал инжиргу дуркуну увкуна тIар: «Зу инжир дукияра. Алжаннава аьрщарайн хъува бакъасса ахъулсса лиркссар учирча, на учинна му инжирди куну, цанчирча, Алжаннул ахъулссаннуву хъуварду къабикIайссар. Зу инжир дукияра, ванил хъин дувайссар бавасил цIуцIаву (геморрой) ва подагра» (Абу Нуаьйм, Ибн Сунни).

 

Нисварти

Аьбдуллагь ибн Жяъфардул бувсун бур цана ккавкшиву Идавс ﷺ чассагухун нисварти канай (Бухари, Муслим).

Аьишатлул увкуну бур: «На буч хьуншиврул ниттил ттун жура-журасса дукрарду дулайва, амма на буч хъанай бакъаяв. Яла ттун дуллан бивкIуна чассаг ва нисварти, миннул на буч бувнав» (ТIабарани).

 

КъюмайтIутIи

Кьуръандалуву къюмайтIутIи ацIния цалва кIицI лавгун бур. Бувсун бур му Алжаннул ахъулсса душиву.

Анаслул бувсун бур ца чIумал Жабраил малаик МухIаммад ИдавсичIан ﷺ увкIун, ганан къюмайтIутIи буллушиву, Аллагьнал ﷻ тIайла бувккунни вин ссаламгу ва ахъулссагу куну. (ТIабарани)

Нуъман ибн Баширдуясса хIадисраву бувсун бур: «Ца чIумал ИдавсичIан лавсун бувкIуна ТIаиф шагьрулиясса къюмайтIутIи. Идавсил ﷺ на гьан увна гайннул бутIа ниттин булун. Амма ттуща яхI бан къавхьуну, тIутIи нава бувкуссия. Гьунттимур кьини Идавсил ﷺ цIувххуна: «Буллуссияв ниттин къюмайтIутIи?» На мукIру хьуссияв нава бувкушиву. «Ина хиянатшиву дурну дур», - увкуна Идавсил.

 

МухIаммад Дибиров

 

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Кьурбандалул байран

Кьурбандалул кьини – Исламравусса яла агьаммур байран хъанахъиссар. Аьрабрай ванийн «Эд аль-АдхIа» учайссар. Му хъанахъиссар Зуль-ХIижжа зурул 10-мур кьини. Мунил хъиривсса шанма гьанттагу байрандалул гьантрину ккаллиссар, миннуйн «ташрикьрал» гьантри...


Суал-жаваб

БучIиссарив мизитраву чIирайн ттиликI рирщуну шанан? Мизитраву шанан бучIиссар инсан «джунуб» хьуну (чурх шюшин, гъуслу буван аьркинну) акъахьурча ва гиву чак буллалиминнахун ахчилай, гай къума буллай акъахьурча. Вай шартIру биттур къадуварча, мизитраву шанан къабучIиссар,...


Дяъвигу, дингу

Аьрай, ярагъ бакъассагу, аьркинни дакIнил кьянкьашивугу, гуманитар кумаграцIун рувхIаниймур кумаггу. Ва кIанттул агьамшиву чIалай, жулва аьралийтурал чIарав бацIан, дакIниймур ласун 2024-ку шиная шинмай диндалул къуллугъчиталгу заназиссар СВО-райн. Мукунминнавасса ца ур 5-мур армиялул...


ХIаж байсса барз

Бусурманнал календарьданул махъва-махъмур Зуль-ХIижжа барзри. Ва зурул цIанил мяънагу – ХIаж байсса барз тIиссар. Гьарца шинал Зуль-ХIижжа зуруйри хъунмамур ХIаж бувайсса, цамур чIумал буван къашайссар. ЧIивимур ХIаж – Оьмра – ччимур чIумал буван ихтияр дуссар.   Ва зурул...


КьюлтIмур кIул бан шайссарив?

ЦIанасса чIумал цаппара инсантал цукунсса бунугу балаллувун ягу захIматшивурттавун багьсса чIумал, аькьлу бухлавгсса кунма, му захIматшиврува ххассал хьуншиврул бикъавсса кIану къабитай: духтуртурачIан лагай, хIакимтурачIан бияй, битай лахъисса сапарду, жура-журасса дару-сававру ишла дуллан бикIай....