Шану къабилларча...

Шану къабилларча...

Шану къабилларча...

Инсаннан шану биян къабитайсса багьантту чансса бакъар. ЧIявучин му тагьарданул сававну шай ццахханну, кьинилул низам къадугьаву, дукра ягу кофеин чIяву баву ягу утту бишаврил сантру щаллу къадаву.

 

Ххуйну шананшиврул бучIиссар чIумуя чIумуйн зарядка дуллан, кIусса дукра къаканан, паракьатшиву дугьанмур буллан.

Анаварну шану гьан кумаг байссар тIар хасъсса маскалул. Шану бияврил саняткарталну хъанахъиссар духтуртурал маслихIат буллай бур мукунсса маска лаххаван. Мукунма, хъинссар тIар кьинилун 15 минутIрал мутталий бургъилу бацIаву ягу сайр баву, мелатониндалул тараза кIанайн дагьаншиврул.

Хъиривлаявурттал ашкара бувну бур утту бишиннин лу ккаларча, инсаннал чурх ва нерварду 68% паракьат шайшиву. Утту бишайсса къатлуву чIавахьулу тIивтIуну, гьава буххан битавугу хъинссар куну бур.

Хъинну агьамссар гьанттайнмай ччянива телефон дукьаву, телевизор лещаву, цанчирча, миннул 22% чан байсса бур мелатониндалул даража.

ИчIаллил давурттаха зий, жунна чIявуну чIумул аьдад хъама дитай, уттугу бишару хьхьудядизал, мунин бувну, кIюрххил бизан будильник дишайсса кунна, шанан утту бишайсса чIумал зяр учинссагу дишин аьркинссар, мунилгу инсан низамрайн уцайссар.

 

Дукия

Саняткартурал дурсса хъиривлаявурттал ялун личин бувну бур шану бияву дархIуну душиву инсаннал лякьлул, ххюттукалул тагьарданущал. КIул бувну бур ххуйну шану бияншиврул дукралул низам дуруччин аьркиншиву. Цалчин буван чара бакъамур – гьанттайнмай качар, нацIу-кьацIу, кьакьан дурсса ахъулсса, иникьмалия дурмур, нувщи, хъюру, хъа ва ппиринж, аьгъусса дикI, кIурал дурмур ва газ бусса щинну хIачIан къабучIиссар. Гьанттайнсса дукан аьркинссар утту бишиннин 3-4 ссятрал хьхьичI. Дуркумур лялиянсса чIун дулун аьркинссар чурххахьхьун.

Кофе. Инсаннал чурххаву кофеин личIайсса бур лахъисса мутталий. Кофе хIарчIун 6 ссятрава ганил дахьва бачIи лялияйссар. Мунияту, ахттая махъ кофе хIачIаву къахъинссар, шанухун дахчин бюхъайссар.

Ахъулсса. Ми дяхтта дуркуну хъинссар. Ахъулссаннувусса фруктозалул гьаз бувайссар инсулин. Гьанттайннай дуркусса ахълссаннул лякьа лахъангу дуван бюхъайссар.

 

Дуркуну хъинмур

Гьанттайнссаннун яла хъинмур – белок бусса дукра (аьгъу дакъасса) ва ахънилсса. Мукунма, хъинссар омега-3 кислотарду гьарзасса дукия – балугърал дикI.

Магний. Кьинилул мутталий магний бусса дукия канарча, куртIсса, паракьатсса шану бияву бигьа хъанантIиссар. Магний гьарзассар гьивхьхьуву, бадандалуву, цукинилуву, авокадолуву, ранг-рангсса каландалуву, нутраву, хъюрураву, соялуву ва м. ц.

ЦIуллушиву дулуннав!

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


Дуккаву бигьа хьуншиврул

Дайдирхьунни цIусса дуккаврил шин. Жунма кIулсса куццуй, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI ларгун, Занная кумаг чIа увкуну дуллалисса давриву лябуккугу, барачатшивугу дикIайшиву. Дуккаву ккалли дуван бучIир ца яла захIматмур даврин. Мунин бувну, ва макьалалуву цачIун дурну дуссар дук-лакисса чIумал дурккуну...


Дуклаки оьрчIал нитти-буттан кумагран

ОьрчIру хъуни баву – ца чулуха захIматсса ва жаваблувшиву хъуннасса, вамур чулухагу ххарисса даву дур. Гьарцагу инсаннан ччиссар цала оьрчI-душ талихIрайн бувккун, дурккусса инсан хьуну. Аммарив чIявуминнан мукунсса хьуншиврул ци дуллан аьркинссарив кIулну къабикIай. На хIадур бував дуклаки оьрчIру...


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...


Идавс ﷺ увсса къатта

Маккалул Бану Гьашим тIисса махIлалий буссар гьарцама бусурманчунал дакIниву ляличIисса кIану бугьлагьисса къатта. ХIакьину шикку библиотека бур, аммарив ца заманай ва кIанай бивкIссар щала дунияллул тарихрайн асар биян бувсса инсан – МухIаммад Идавс ﷺ ниттил увсса къатри. Идавсил ﷺ тухум...