СУАЛ-ЖАВАБ

СУАЛ-ЖАВАБ

СУАЛ-ЖАВАБ

На ттигъанну буккав «хъинбала бувманал бунагьру багъишла битайссар» тIисса мяъна дусса хIадис. Ва ихтилат хIадисирттаву цуми бунагьирттаяр: циняв бунагьрирттаярив ягу так мюрщиминнуярив?

Мукунсса мяъналул хIадисру чIявуссар. Цумур бунагь багъишла битантIиссарив хас къабувсса хIадисирттаву кIицI лавгми – мюршсса бунагьрури. Мюрш бунагьру бакъаманал, Аллагьнал ﷻ хьхьичIсса даража лахъ хьунтIиссар ва мукунсса бунагьравун агьаврия ягу ми чIявуну баврия уруччинтIиссар. Масалдаран, ца хIадисраву увкуну бур: «Аьрафа кьини зума дургьуманал ларгсса ва ялун нанисса шинал бунагьру багъишла битантIиссар». (Муслим) Пулансса хъинсса даву дурманал хъуни бунагьру багъишла битантIиссар тIисса хIадис бухьурча, щак бакъа ми багъишла битантIиссар.Аммарив, хIадисираву увкусса куццуй бунагьру багъишла битайсса тIул дурманалгу чара бакъа тавба дуван аьркинссар. («ТухIфатул-мухIтаж», «ХIаваши Ширвани», «Ал-фатавал-фикьгьиял-кубра»).

БакIрай кьяпа бакъа хIажатханттувун уххангу чак бувангу къабучIишиву тIайлассарив?

Имам аль-Гъазалинал «Бидаятул-гьидаят» тIисса луттираву чивчуну бур бакIрай кьяпа бакъа хIажатханттувун увххун къахъиншиву. Амма уххарчагу бунагь ягу хIарамшиву дакъассар, му адабрал (этикет) масалари. Чак баврия тIурча, Ибну ХIажар альГьайтамил «ТухIфатуль-МухIтаж» тIисса луттираву чивчуну бур: «БакIрай кьяпа бакъа чаклий ацIаву къахъинссар». Гихунмай Ибну ХIажардул увкуну бур: «БачIвасса бакIращал чак баву – иминшиврул ва хIалимшиврул суратрахун къадаркьусса тIулли». «Иаьнату-тIалибин» тIисса лу бувчIин буллай Ад-Димьяти тIисса аьлимчунал увкуну бур: «Чакливу чIюлу шаву, хаснува бакIрай кьяпа бишаву суннатссар». ХIасил, кьяпа бакъа чак баву къахъинссар (макругь), му сунналухун ва чак буллалиманал бугьан аьркинсса хIалданухун къабавкьуссар.

Бала-апатI ялун бивсса чIумал дуккайсса дуаь дуссарив?

Мусиват, бала-апатI бивсса чIумал ва дуаь дуккайссар:

«Инна ли-Ллагьи ва инна илайгьи ражиоьн. Аллагьумма ажирни фи мусибати ва ахлиф ли хайран мингьа». Мяъна: «ХIакьну, жула Зал Аллагьри ﷻ , ва АллагьначIанну ﷻ жува зана бикIантIисса. Я Аллагь, ва мусибат ттун чирину тIайла бацIан бува ва ххуймунин кIура баян бува».

– Чаклил чIун дуркIун дунура, чакгу къабувну шанан утту ишин бучIиссарив?

– Имам Ибну ХIажар альГьайтамил «ТухIфатульМухIтаж» тIисса луттираву чивчуну бур: «Чаклил чIун дуркIукун чакгу къабувну утту ишаву къахъинссар, цанчирча, шанай ливчIун чаклил чIун дуккан, чак личIан бюхъайссар «Чаклил чIун дуркIун махъ утту ишин бучIиссар, хъинну шану биллай, кIулши хьхьара хъанай духьурча. Ялагу, бучIиссар утту ишин, чIумуй ивзун, марцIшивугу дурну, чаклингу ивссуну, чIун дукканнин чак буван хьунтIишиврий дакI дарцIуну ухьурча. ДакI дарцIуну акъахьурча, шанан къабучIиссар». («ТухIфатуль-МухIтаж»)

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


Танмалшиву – щяйтIаннуя

Ххирасса дустал, къааьйкьинссара хIакьинусса кьини жува цинявппагу курчIил ясир бувну буру учирчагу.   Байбихьулий цIуххин ччива, цири му цурда карчI куну? ХъунмурчIин карчI тIун бикIай ци дунугу даву дуван къаччисса, ягу гъира бакъасса чIумал. Мукунсса чIумал инсан уссар лагма-ялттуминнахь...


Суал-жаваб

ЧIявуну баяй имам Магьди уккавай уссар тIисса хаварду. Му имамная кутIану бусарча ччива. МухIаммад Идавсил ﷺ увкуссар: «Имам Магьдинал цIа ттул цIаниха лархьхьусса дикIантIиссар, ганал буттал цIагу ттул буттал цIаниха лархьхьусса дикIантIиссар». Имам Магьди икIантIиссар Идавсил ﷺ...


Байран барча хьуннав!

Ассаламу аьлайкум ва рахIматуллагьи ва баракатугьу! Ххирасса уссурвал ва ссурвал! ДакIнийхтуну барча тIий ура жула ялун нанисса мубараксса Зумаритавал кьини – зумалул, дуаьрдал, эбадатрал, марцIсса тавбалул ва рувхIанийсса дахханашивурттал вибувцIусса Рамазан зурул ахир дуллалисса...


Аллагьнайн ﷻ таваккул бутаву

Таваккулданул мяъна КIулну бикIияра, таваккул – му паракьатшиву дакъасса гьалакшивур ва гьалакшиву дакъанурасса паракьатшивур. Мунил мяънагу – ина буллугъшиврухгу, мискиншиврухгу ца куццуй уругавур. Щаллуну Аллагьнайн ﷻ вихшала диша, вила оьрму Заннайн тапшур бува щак къаувкуну, му...


ЩяйтIан бахIаймур

Бюхттулсса Аллагь тIий ур (мяъна): «Я Идавс, Кьуръан буклай айишиннин чIа уча Аллагьнахь, инава щяйтIаннуя уручча куну: «Аьузу би-Ллагьи мина-шшайтIани-р-раджим» увкуну, цилгу мяъна хъанахъисса – «на Аллагьнахь ﷻ чIа тIий ура щяйтIаннул оьсса тIуллая уручча тIий нава,...