Суал-жаваб

Суал-жаваб

Щинавун оькьлакьисса инсан ккаккарча, га ххассал уваншиврул зума зия дуван бучIиссарив (щинавун ххяххарча майравух ягу кьацIливух щин духхан бюхъай)?

Оьвкьуну нанисса инсан ххассал уваншиврул зума зия дуван ихтияр дуссар, ялунгума, чара бакъа ххассал уванмур буван аьркинссар. Амма мукун лирчIсса зума хъирив лахъан багьантIиссар.

(«Мугънил мухIтаж», «Фатава Гъазали»)

 

 

 

БучIиссарив Кьуръандалул луттираву ягу «Бисмиллагьи-р-рахIмани-р-рахIим» чивчусса конвертраву арцу дишин?

Кьуръандалуву ягу аятру, Аллагьнал ﷺ, идавстурал цIарду, диндалул элмулул чичрурду дусса луттирдаву арцу дишин къабучIиссар, хIарамссар. Мукунма, «Бисмиллагьи-р-рахIмани-р-рахIим» чивчусса ягу муниха лархьхьусса чичру дусса конвертраву дишингу къабучIиссар.

(«ФатхIул-муин», «Иаьнату-ТIалибин»)

 

 

 

Жаназалул чаклил ниятраву чара бакъа инсаннал цIа кIицI лаган аьркинссарив?

Жаназалул чаклин ният дуллалисса чIумал чара бакъа инсаннал цIа кIицI лаган аьркиншиву дакъассар. Ва инсаннаха буллай ура кусса ният дакIниву душиву гьассар. Ягу бучIиссар имамнал буллалиманаха буллай ура кусса ният дуван.

(«ТухIфатул-мухIтаж»)

 

 

 

– Кьакьарттун дарув буварча зума зия шайссарив?

– Дару кьакьарттул дяния ялавай гьарча, зума зия шайссар. Кьакьарттул дянивалугу «хI» тIисса хIарп дуккайсса кIанури.

 

 

 

Чак буллай унува ниттил ягу буттал оьвчирча жаваб дулун бучIиссарив, чак зия хьунтIиссарив?

Чак буллалисса чIумал чара бакъа жаваб дулун аьркиншиву дакъассар. Ялунгума, фаризасса чак буллай ухьурча, жаваб дулун къабучIиссар.

Суннатсса чак буллай ухьурча, нитти-буттан къаччан бикIан къабуваншиврул чакгу личIан бувну жаваб дулурча хъинссар.

Жаваб дулурча чак зия хьунтIиссар.

(«Аль-Икьнаъ», «ХIашиятул-Жамал»).

 

 

 

ДикI шахьаннин шюшин аьркинссарив, ганий оьтту бикIайхха?

МухIаммад Аьбдуллагь аль-Журданил «ФатхIуль-аьллам» тIисса луттираву чивчуну бур: «ДикIува бувксса оьттул му шахьлахьисса щинал ранг даххана дуварчагума, мукунсса дикI дукан бучIиссар. Амма цIанасса чIумал дикIдаххултрал мунийн щин дутIай оьттуя марцI дуваншиврул. (Оьттущал хIала дурхсса щин нажас (чапалшиву) хъанахъиссар). Мунияту кIункIурдуву дишиннин дикI хъинну ялув бавцIуну шюшин аьркинссар оьттуя марцI хьуннин».

 

 

 

– БучIиссарив зума дургьусса чIумал паста ишла бувну ккарччив шюшин?

– БучIиссар, амма пасталул тIин бусса чIемпи вив кьюлтI дуварча, зума зия хьунтIиссар.

 

 

 

МаркIачIан ва хъатIан чаклил дянив бувайсса суннат-чак буссарив?

Имам Ибн ХIажар аль-Гьайтамил «Фатава аль-фикьгьия аль-кубра» тIисса луттираву чивчуну бур: «МаркIачIан чак бувну махъ хъатIанмунил чIун дучIаннин бувайсса чак тIурча, му баву хъинссар, мунийн «салятуль-гъафлат» ягу «салятуль-аввабин» учайссар».

Мунил яла чанмур – кIира ракааьтри, яла камилмур – кьура ракааьт. ЖучIава машгьур хьуну бур ряхра ракааьт дуллай.

 

 

Анализ дуван оьтту ласурча, чаклин биссаву зия шайссарив?

Имам Шафиънал мазгьабрайн бувну, оьтту буккаврил чаклин биссаву зия къадувайссар.

 

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


Суал-жаваб

ХIан даххайсса тучандалуву бухгалтерну зун бучIиссарив? Мукунсса тучаннаву ва цаймигу хIанттия хайр ласласисса идарарттаву бухгалтерну ягу цайми къуллугъирттай зун ихтияр дакъассар, хIарамссар. Мунинсса далилнугу хъанахъиссар хIанттиха зузисса инсантурал ацIва журалий Идавсил ﷺ нааьна дурсса, имам...


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...