Суал-жаваб

Суал-жаваб

Щинавун оькьлакьисса инсан ккаккарча, га ххассал уваншиврул зума зия дуван бучIиссарив (щинавун ххяххарча майравух ягу кьацIливух щин духхан бюхъай)?

Оьвкьуну нанисса инсан ххассал уваншиврул зума зия дуван ихтияр дуссар, ялунгума, чара бакъа ххассал уванмур буван аьркинссар. Амма мукун лирчIсса зума хъирив лахъан багьантIиссар.

(«Мугънил мухIтаж», «Фатава Гъазали»)

 

 

 

БучIиссарив Кьуръандалул луттираву ягу «Бисмиллагьи-р-рахIмани-р-рахIим» чивчусса конвертраву арцу дишин?

Кьуръандалуву ягу аятру, Аллагьнал ﷺ, идавстурал цIарду, диндалул элмулул чичрурду дусса луттирдаву арцу дишин къабучIиссар, хIарамссар. Мукунма, «Бисмиллагьи-р-рахIмани-р-рахIим» чивчусса ягу муниха лархьхьусса чичру дусса конвертраву дишингу къабучIиссар.

(«ФатхIул-муин», «Иаьнату-ТIалибин»)

 

 

 

Жаназалул чаклил ниятраву чара бакъа инсаннал цIа кIицI лаган аьркинссарив?

Жаназалул чаклин ният дуллалисса чIумал чара бакъа инсаннал цIа кIицI лаган аьркиншиву дакъассар. Ва инсаннаха буллай ура кусса ният дакIниву душиву гьассар. Ягу бучIиссар имамнал буллалиманаха буллай ура кусса ният дуван.

(«ТухIфатул-мухIтаж»)

 

 

 

– Кьакьарттун дарув буварча зума зия шайссарив?

– Дару кьакьарттул дяния ялавай гьарча, зума зия шайссар. Кьакьарттул дянивалугу «хI» тIисса хIарп дуккайсса кIанури.

 

 

 

Чак буллай унува ниттил ягу буттал оьвчирча жаваб дулун бучIиссарив, чак зия хьунтIиссарив?

Чак буллалисса чIумал чара бакъа жаваб дулун аьркиншиву дакъассар. Ялунгума, фаризасса чак буллай ухьурча, жаваб дулун къабучIиссар.

Суннатсса чак буллай ухьурча, нитти-буттан къаччан бикIан къабуваншиврул чакгу личIан бувну жаваб дулурча хъинссар.

Жаваб дулурча чак зия хьунтIиссар.

(«Аль-Икьнаъ», «ХIашиятул-Жамал»).

 

 

 

ДикI шахьаннин шюшин аьркинссарив, ганий оьтту бикIайхха?

МухIаммад Аьбдуллагь аль-Журданил «ФатхIуль-аьллам» тIисса луттираву чивчуну бур: «ДикIува бувксса оьттул му шахьлахьисса щинал ранг даххана дуварчагума, мукунсса дикI дукан бучIиссар. Амма цIанасса чIумал дикIдаххултрал мунийн щин дутIай оьттуя марцI дуваншиврул. (Оьттущал хIала дурхсса щин нажас (чапалшиву) хъанахъиссар). Мунияту кIункIурдуву дишиннин дикI хъинну ялув бавцIуну шюшин аьркинссар оьттуя марцI хьуннин».

 

 

 

– БучIиссарив зума дургьусса чIумал паста ишла бувну ккарччив шюшин?

– БучIиссар, амма пасталул тIин бусса чIемпи вив кьюлтI дуварча, зума зия хьунтIиссар.

 

 

 

МаркIачIан ва хъатIан чаклил дянив бувайсса суннат-чак буссарив?

Имам Ибн ХIажар аль-Гьайтамил «Фатава аль-фикьгьия аль-кубра» тIисса луттираву чивчуну бур: «МаркIачIан чак бувну махъ хъатIанмунил чIун дучIаннин бувайсса чак тIурча, му баву хъинссар, мунийн «салятуль-гъафлат» ягу «салятуль-аввабин» учайссар».

Мунил яла чанмур – кIира ракааьтри, яла камилмур – кьура ракааьт. ЖучIава машгьур хьуну бур ряхра ракааьт дуллай.

 

 

Анализ дуван оьтту ласурча, чаклин биссаву зия шайссарив?

Имам Шафиънал мазгьабрайн бувну, оьтту буккаврил чаклин биссаву зия къадувайссар.

 

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Лажинлякъул лишан

Инсаннахьхьун ядуван дуллусса задрайн «аманат» учайссар. Ва бур аьрабрава лакку мазравунгу цайми бусурман миллатирттал мазурдивунгу бувкIсса махъ.   Аманат тIисса махъ аьрабрая таржума бувайссар «буллусса махъ бугьаву, дакI тIайлашиву, вихшала» тIисса мяънардай....


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...