Суал-жаваб

Суал-жаваб

Суал-жаваб

Хъа так Аллагьнайн ﷻ буван аьркинссар, ниттийн, цIуллушиврийн, Идавсийн ﷻ ва м. ц. къабучIиссар тIий бавссар. Буссарив Исламраву мукун увкуну?

Аллагьнайн ﷻ ягу Заннал сифатирттай къабувсса хъа хIисав бакъассар, сайки бунагьссар, цаппара аьлимтурал тIимунин бувну. Аллагьнал ﷻ сифатирттайн хъа байссар масалларан «Дуниял-аьламрал Залуннайн», «Гьарзад ляхъан Дурманайн» увкуну.

МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисраву тIий бур: «Аллагьнайн ﷻ бакъа цамунийн хъа бувма чапуршиврувун агьантIиссар», цамур риваятраву «мушрик хьунтIиссар» (аль-ХIаким). Ва хIадисраву тIисса куццуй, чапуршиврувун агьайссар Аллагьнал ﷻ хъуншиврул даражалийн цамур зад лахъ дувансса ниятрай хъа буллалима.

Аьлимтурал язи бувгьумур мукъуйн бувну, Аллагь ﷻ акъамунийн хъа баву карагьатри (дурну къахъинсса тIул).

(«Мугъни аль-МухIтаж»)

 

 

 

Инсан дунияллия лавгукун ганал ялув чара бакъа дуван аьркинмур цири?

ИвкIуманал хьхьичI жяматрал мукьва чара бакъасса бурж буссар. Мунийн «фарзуль-кифаят» учайссар – щилчIав къабарча щалва жямат бунагьравун багьайссар, цанналвагу барча, циняв бунагьрала буккайссар.

Чара бакъа бан аьркинмургу мукьва буссар:

  • Чурх (жаназа) шюшаву (диссаву);
  • Суру бишаву;
  • Жаназалул чак баву;
  • Гьаттаву уччаву.

Вай гьарзад буван хьхьичIва-хьхьичI аьркинссар кулпат-оьрчIал, яла гъанминнал, хъирив га шяраву (шагьрулий) ялапар хъанахъиминнал.

(«Мингьажу тIалибин»)

 

 

 

На лавхьхьуссия чак буван ца луттирава. Утти ттун кIул хьунни чаклин ниятгу дурну, цалчинмур «Аллагьу акбар» ттунма баянсса чIуний учин аьркиншиву. На ттиннин пикрилийну, дакIниву учайссия. Гай чакру цIунил буван багьантIиссарив?

Идавсил ﷺ увкуну бур: «Чаклил кIула – биссавури, чакливун буххаву такбирди, чак къуртал баву – ссаламри» (Абу Давуд).

Чаклил чара бакъасса ца шартI – чак бахIаврил такбир (такбиратуль-ихIрам) винма баянсса чIуний учаву. Мукунма, АльхIамгу, АттахIиятугу, цалчинмур Ссаламгу винма баянну буккин аьркинссар.

Имам Шафиънал мазгьабрай бувну, дакIниву увкусса такбир къагьассар, мазрах учин аьркинссар. Мунияту, цалчинмур «Аллагьу акбар» дакIниву увкуну бувсса чакру цIуницIа бан аьркинссар, хъирив лахъансса ниятгу дурну.

(«ФатхIул Муин»)

 

 

 

Цаманал хьхьичIсса бурж буманалгурив цала хъуслия закат булун аьркинсса?

Имам Шафиънал мазгьабравусса яла вихшаламур мукъуйн бувну, инсаннай бурж бушиву къаккаллиссар закат къабулунсса багьанану.

(«ТухIфат аль-Мухтадж ва ХIашия аш-Ширвани», «Аль-Мавсуаь аль-Кувайтия»)

 

 

Чаклин ивссуну акъашиву хъамабитала хьуну бувсса чак хIисавссарив, чири хьунтIиссарив?

Му чак, ивсссавугу дурну, цIунил буван аьркинссар. Чаклил чIун дурккун духьурча – хъирив лахъансса ниятгу дурну бувайссар.

Чири шаврия тIурча, чак бансса нанижатрахсса, чаклин къаивссуну дуккин бучIисса дуаьрдахсса, аятирттахсса, тасбихIирттахсса чири хьунтIиссар, амма щаллуну чаклил чири къахьунтIиссар.

(«ТухIфат аль-МухIтаж», «Нигьаят аль-МухIтаж»)

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...


Аькьилсса бусаларду

  Нитти-буттал дуаь Ца аьлимчу-щейхначIа ккалаккисса мутааьлимнал ганахь миннат бувну бур цахара дуаь дувакьай, куну. «Ттул дуаь Аллагьнал ﷻ кьамул къадувантIиссар!» - баян бувну бур щейхнал. Мутааьлимтал махIаттал хьуну бур, цанчирча, дуаь чIа увкума ивкIун ур дуккавриву...


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...


Напсилул хасиятру

Напсилул хасиятруЦала напсилух вичIи дирхьуну, оьбаларду буллан махъаллил акъасса инсаннан хасъсса хасиятру дур къуллугърах къанихшиву ва мудан цува цайминнаяр лавайну икIан ччишиву. Мукунсса инсаннан, мудан хьхьичIун личлай, цайми инсантал цала буюрду биттур буллали буллай, цахва мюхтаж буллан...


ЗанначIан гьаз дурсса кару

Цала дянивсса икьралдайн, кIулминнайн, соцсетирдайн чул бишлай аьдат хьусса халкьуннал дянив жунна чIявуну хъама дитай ца агьамсса низам: халкьуннайн букканнин цал Аллагьнайн ﷻ лабизан, дуаь дуван.   Ва укунмасса маслихIат бакъарча, бусурманчунал гьанусса мухIлухIин хъанахъиссар,...