Суал-жаваб

Суал-жаваб

Суал-жаваб

Хъа так Аллагьнайн ﷻ буван аьркинссар, ниттийн, цIуллушиврийн, Идавсийн ﷻ ва м. ц. къабучIиссар тIий бавссар. Буссарив Исламраву мукун увкуну?

Аллагьнайн ﷻ ягу Заннал сифатирттай къабувсса хъа хIисав бакъассар, сайки бунагьссар, цаппара аьлимтурал тIимунин бувну. Аллагьнал ﷻ сифатирттайн хъа байссар масалларан «Дуниял-аьламрал Залуннайн», «Гьарзад ляхъан Дурманайн» увкуну.

МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисраву тIий бур: «Аллагьнайн ﷻ бакъа цамунийн хъа бувма чапуршиврувун агьантIиссар», цамур риваятраву «мушрик хьунтIиссар» (аль-ХIаким). Ва хIадисраву тIисса куццуй, чапуршиврувун агьайссар Аллагьнал ﷻ хъуншиврул даражалийн цамур зад лахъ дувансса ниятрай хъа буллалима.

Аьлимтурал язи бувгьумур мукъуйн бувну, Аллагь ﷻ акъамунийн хъа баву карагьатри (дурну къахъинсса тIул).

(«Мугъни аль-МухIтаж»)

 

 

 

Инсан дунияллия лавгукун ганал ялув чара бакъа дуван аьркинмур цири?

ИвкIуманал хьхьичI жяматрал мукьва чара бакъасса бурж буссар. Мунийн «фарзуль-кифаят» учайссар – щилчIав къабарча щалва жямат бунагьравун багьайссар, цанналвагу барча, циняв бунагьрала буккайссар.

Чара бакъа бан аьркинмургу мукьва буссар:

  • Чурх (жаназа) шюшаву (диссаву);
  • Суру бишаву;
  • Жаназалул чак баву;
  • Гьаттаву уччаву.

Вай гьарзад буван хьхьичIва-хьхьичI аьркинссар кулпат-оьрчIал, яла гъанминнал, хъирив га шяраву (шагьрулий) ялапар хъанахъиминнал.

(«Мингьажу тIалибин»)

 

 

 

На лавхьхьуссия чак буван ца луттирава. Утти ттун кIул хьунни чаклин ниятгу дурну, цалчинмур «Аллагьу акбар» ттунма баянсса чIуний учин аьркиншиву. На ттиннин пикрилийну, дакIниву учайссия. Гай чакру цIунил буван багьантIиссарив?

Идавсил ﷺ увкуну бур: «Чаклил кIула – биссавури, чакливун буххаву такбирди, чак къуртал баву – ссаламри» (Абу Давуд).

Чаклил чара бакъасса ца шартI – чак бахIаврил такбир (такбиратуль-ихIрам) винма баянсса чIуний учаву. Мукунма, АльхIамгу, АттахIиятугу, цалчинмур Ссаламгу винма баянну буккин аьркинссар.

Имам Шафиънал мазгьабрай бувну, дакIниву увкусса такбир къагьассар, мазрах учин аьркинссар. Мунияту, цалчинмур «Аллагьу акбар» дакIниву увкуну бувсса чакру цIуницIа бан аьркинссар, хъирив лахъансса ниятгу дурну.

(«ФатхIул Муин»)

 

 

 

Цаманал хьхьичIсса бурж буманалгурив цала хъуслия закат булун аьркинсса?

Имам Шафиънал мазгьабравусса яла вихшаламур мукъуйн бувну, инсаннай бурж бушиву къаккаллиссар закат къабулунсса багьанану.

(«ТухIфат аль-Мухтадж ва ХIашия аш-Ширвани», «Аль-Мавсуаь аль-Кувайтия»)

 

 

Чаклин ивссуну акъашиву хъамабитала хьуну бувсса чак хIисавссарив, чири хьунтIиссарив?

Му чак, ивсссавугу дурну, цIунил буван аьркинссар. Чаклил чIун дурккун духьурча – хъирив лахъансса ниятгу дурну бувайссар.

Чири шаврия тIурча, чак бансса нанижатрахсса, чаклин къаивссуну дуккин бучIисса дуаьрдахсса, аятирттахсса, тасбихIирттахсса чири хьунтIиссар, амма щаллуну чаклил чири къахьунтIиссар.

(«ТухIфат аль-МухIтаж», «Нигьаят аль-МухIтаж»)

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Вихьлив оьрчIру ттуплий бувккунни

Вихьлив хьунни Ккуллал райондалий дарсирдайн мизитирттавун бучIайсса оьрчIал дянивсса футболданул турнир.   Ванил агьаммур мурад бия оьрчIал дянивсса дусшиву цIакь даву ва спортрах гъира бутаву. Турнирданул сиптачиталну бувккунни «Ккуллал райондалул жагьилтал» тIисса ккурандалул каялувчи...


ХIакьсса мяърипат

ЦIанасса социал сетирдал заманнай сакин хьуну бур аьжаивсса масала: жула дакIнил энергия кьатIурдай дурган дурну, цайминнайх дарчIуну, кулпатран так увхсса, ссахчIав гъира бакъасса инсан личIлай ур. Мукунсса тагьарданул кулпатраву тIааьндакъашивуртту чIяру дуллай дур, лас ва щар кунная ку арх...


Аькьлукар ва халиф

Халиф Гьарун Рашидлул заманнай ивкIун ур Багьлюль тIисса салихIсса аькьлукар. Халиф чIун-чIумуй ганащал хьунаавкьуну ихтилат бувайсса бивкIун бур. Гьаруннул хъярч бувсса чIумалгу Багьлюллул хъинну аькьилсса жавабру дулайсса диркIун дур.   Ца кьини халифнал Багьлюль цачIана учIан увну,...


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.     Бисмиллягьи-ррахIмани-ррахIим.   МарцIну вичIи дишара, я диндалул уссурвал, Жула Сайид Идавсил сиярдалул бусаннин. Арулдагу лухччигу, арулдагу ссавругу Цахлуну ляхъан дурсса ХIабибуллагь...


Гъази-Гъумучиял щейх Абу Оьбайда

НицIавкIратусса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул «Сабат» ва «Мактубат» тIисса луттирдаву кIицI ларгун дур Сайид Абу Оьбайда бин Сайид Нуруддин аль-ХIусайни аль-Гъумуки ад-Дагъистани тIисса цIа. Шичча мяйжан хъанай бур Абу Оьбайда Гъумучатусса, МухIаммад Идавсил ﷺ душнил...