Суал-жаваб

Суал-жаваб

Суал-жаваб

Хъа так Аллагьнайн ﷻ буван аьркинссар, ниттийн, цIуллушиврийн, Идавсийн ﷻ ва м. ц. къабучIиссар тIий бавссар. Буссарив Исламраву мукун увкуну?

Аллагьнайн ﷻ ягу Заннал сифатирттай къабувсса хъа хIисав бакъассар, сайки бунагьссар, цаппара аьлимтурал тIимунин бувну. Аллагьнал ﷻ сифатирттайн хъа байссар масалларан «Дуниял-аьламрал Залуннайн», «Гьарзад ляхъан Дурманайн» увкуну.

МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисраву тIий бур: «Аллагьнайн ﷻ бакъа цамунийн хъа бувма чапуршиврувун агьантIиссар», цамур риваятраву «мушрик хьунтIиссар» (аль-ХIаким). Ва хIадисраву тIисса куццуй, чапуршиврувун агьайссар Аллагьнал ﷻ хъуншиврул даражалийн цамур зад лахъ дувансса ниятрай хъа буллалима.

Аьлимтурал язи бувгьумур мукъуйн бувну, Аллагь ﷻ акъамунийн хъа баву карагьатри (дурну къахъинсса тIул).

(«Мугъни аль-МухIтаж»)

 

 

 

Инсан дунияллия лавгукун ганал ялув чара бакъа дуван аьркинмур цири?

ИвкIуманал хьхьичI жяматрал мукьва чара бакъасса бурж буссар. Мунийн «фарзуль-кифаят» учайссар – щилчIав къабарча щалва жямат бунагьравун багьайссар, цанналвагу барча, циняв бунагьрала буккайссар.

Чара бакъа бан аьркинмургу мукьва буссар:

  • Чурх (жаназа) шюшаву (диссаву);
  • Суру бишаву;
  • Жаназалул чак баву;
  • Гьаттаву уччаву.

Вай гьарзад буван хьхьичIва-хьхьичI аьркинссар кулпат-оьрчIал, яла гъанминнал, хъирив га шяраву (шагьрулий) ялапар хъанахъиминнал.

(«Мингьажу тIалибин»)

 

 

 

На лавхьхьуссия чак буван ца луттирава. Утти ттун кIул хьунни чаклин ниятгу дурну, цалчинмур «Аллагьу акбар» ттунма баянсса чIуний учин аьркиншиву. На ттиннин пикрилийну, дакIниву учайссия. Гай чакру цIунил буван багьантIиссарив?

Идавсил ﷺ увкуну бур: «Чаклил кIула – биссавури, чакливун буххаву такбирди, чак къуртал баву – ссаламри» (Абу Давуд).

Чаклил чара бакъасса ца шартI – чак бахIаврил такбир (такбиратуль-ихIрам) винма баянсса чIуний учаву. Мукунма, АльхIамгу, АттахIиятугу, цалчинмур Ссаламгу винма баянну буккин аьркинссар.

Имам Шафиънал мазгьабрай бувну, дакIниву увкусса такбир къагьассар, мазрах учин аьркинссар. Мунияту, цалчинмур «Аллагьу акбар» дакIниву увкуну бувсса чакру цIуницIа бан аьркинссар, хъирив лахъансса ниятгу дурну.

(«ФатхIул Муин»)

 

 

 

Цаманал хьхьичIсса бурж буманалгурив цала хъуслия закат булун аьркинсса?

Имам Шафиънал мазгьабравусса яла вихшаламур мукъуйн бувну, инсаннай бурж бушиву къаккаллиссар закат къабулунсса багьанану.

(«ТухIфат аль-Мухтадж ва ХIашия аш-Ширвани», «Аль-Мавсуаь аль-Кувайтия»)

 

 

Чаклин ивссуну акъашиву хъамабитала хьуну бувсса чак хIисавссарив, чири хьунтIиссарив?

Му чак, ивсссавугу дурну, цIунил буван аьркинссар. Чаклил чIун дурккун духьурча – хъирив лахъансса ниятгу дурну бувайссар.

Чири шаврия тIурча, чак бансса нанижатрахсса, чаклин къаивссуну дуккин бучIисса дуаьрдахсса, аятирттахсса, тасбихIирттахсса чири хьунтIиссар, амма щаллуну чаклил чири къахьунтIиссар.

(«ТухIфат аль-МухIтаж», «Нигьаят аль-МухIтаж»)

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


БахIулул ва янил шаврил лишанну

Кьуръан ккалай инсантал хъин бувайминнал бусаврин бувну, хIакьинусса кьини халкьуннаву хъинну ишла хьуну бур бахIурду баву ва янил шаву. Ми иширттал хIакъираву инсантуран чIявучин тIайласса кIулшигу къадикIай. Мунияту, ва макьалалуву кIицI лаганну бахIу бувсса ягу янил хьусса инсан цукунсса...


Кьамулмур цадакьа

Цадакьа тIисса мукъул мяъна хъинну гьартассар: ванивун буххайссар фаризасса закат ва инсаннан ка-кумаг баву. Инсаннал цува АллагьначIан ﷻ гъан хьуншиврул цаманнан хъус дулаврин учайссар цадакьа (аьрабрай – «садакьа»). Диндалул аьлимтурал луттирдаву ва мукъуйну чIявучин ккаккан...


Аллагьнал ﷻ рязишиву

Аллагь цаятува рязи хьуну къаччисса бусурманчу акъахьунссар, цанчирча инсаннал талихI мунивур бусса. Мунияту жува хIарачат бувару хъинсса тIуллу, хъинбаларду буллан. Шикку кIицI лаганну Аллагь Тааьланан ххирасса 10 аьмал.   Оьмур лиххан байсса хъинбала. Идавсил ﷺ увкуну бур:...


Суал-жаваб

Щинавун оькьлакьисса инсан ккаккарча, га ххассал уваншиврул зума зия дуван бучIиссарив (щинавун ххяххарча майравух ягу кьацIливух щин духхан бюхъай)? Оьвкьуну нанисса инсан ххассал уваншиврул зума зия дуван ихтияр дуссар, ялунгума, чара бакъа ххассал уванмур буван аьркинссар. Амма мукун лирчIсса...


Аькьлукарнал насихIатру

Ттизаманнул Сириянал диндалул аьлимчу АхIмад Шарифлул бувсун бур укунсса бусала.   Ца инсаннал цIувххуну бур аькьлукарнахь: «Инсантураву яла махIатталмур цумур хасиятри?» Аькьлукарнал жаваб дуллуну дур: Инсантуран оьрчIшиву бизар хьуну, анаварну хъуни хьун ччан бикIай, амма...