Суал-жаваб

Суал-жаваб

ОьрчIру Рамазан зуруй зума дугьлагьи бан аьркинссарив?

Зума дугьаву ялув шаврил шартIру: инсан бусурмансса, аькьилсса ва балугърал оьрмулувун увхсса икIавур. Мунияту, балугъравун къабивминнан зума дугьаву буржну (фариза) бакъассар.

Идавсил ﷺ увкумунийн бувну, арулла шинавун бивсса оьрчIан дин-чак, зума дугьаву лахьхьин дуллай байбивхьуну, ацIра шинавун бивукун, чак къабаврихлу ва зума къадугьаврихлу танмихI буван аьркинссар.

(«Фикьгь аль-мангьажи»).

 

Васият (аманат) къачивчуну дунияллия лавгманаща ахиратраву гъалгъа тIун къахьунтIиссар (мазкъакIулну личIантIиссар) тIутIаву тIайлассарив?

Васият къачивчуну ивкIуманаща ахиратраву гъалгъа тIун къахьунтIиссар тIисса дурусъсса (цIакьсса) далил диндалуву бакъар. Аммарив цаппара аьлимтурал увкуну бур васият буван аьркинну бунува, къабувну личIарча, ганаща ахиратраву гъалгъа тIун ва цайминначIан занан къахьунтIиссар, куну.

Васият баву (ягу чичаву) суннатсса, дурну хъинсса давур. Амма ца-ца чIумал му чара бакъа бан аьркинссаннун ккаллисса, масала, щинчIав къакIулсса буржру бухьурча, миннуя чара бакъа щихь-бунугу бусан (баян бан) аьркинссар.

(«Бугъ’ят аль-мустаршидин»)

 

 

Машан ларсъсса, амма ласул канихьхьун къадуркIсса хъуслия закат булун аьркинссарив?

Закат булун багьайсса ягу даххан ларсъсса хъуслия закат булун аьркинссар, дахху-ласулул икьрал дурну ца шин ларгун махъ, га зад ласул канихьхьун дучIарчагу, къадучIарчагу. Закат булаврил ишираву хъус канихьхьун дучIаву хIисавравун къаласайссар. ХIисавравун ласайссар так кьутIи дурсса кьини.

(«ТухIфат аль-мухIтаж»)

 

ТIантIри ягу лажиннаравусса ттангъри дукьан дуллан ихтияр дуллуну дурив диндалуву?

Май бакъасса ца асхIабнахьхьун Идавсил ﷺ ихтияр дуллуну диркIссар протез ишла буван, лажиндаравусса нукьсаншиву кIучI даншиврул.

Мукунма, хIадисраву увкуну бур: «Аллагьнал ﷻ нааьна дурссар татуировка дувайминнайн, цила бакIрайсса чIарардайн цайми чIарарду щащайминнайн, иттицIантту диттайминнайн ва ккарччив ххуку дуллай Аллагьнал ﷻ ляхъан дурмур даххана дуллалиминнайн» (Муслим).

Ялув чивчумунийн бувну, лажиндаравусса диялдакъашивуртту дукьан дуллан бучIиссар, мунийну цIуллу-сагъшиврунгу зарал бакъахьурча.

(«ФатхI аль-Ба́ри», «Да́руль-Ифта́ аль-Мисри́я», «Тухфат аль-мухIтаж»)

 

 

Чаклин биссаву дуллалисса чIумал шюшлашисса базулийх атилсса ка дуккаву гьассарив, ягу чара бакъа ганийх щин экьи гьан аьркинссарив?

Мукьвагу мазгьабрал аьлимтал ца мукъуйн бувкIун (иттифакь) увкуну бур, чаклин биссаву щаллу хьуншиврул шюшлашисса базурдайх атилсса канил ках учаву къагьассар, щин экьи гьан дуван аьркинссар куну. Мукунма, атил дурсса ацци ягу цамур зад дуккарчагу чаклин биссаву къахIисавссар.

(«Аль-маджмуъ шархI Аль-мугьаззаб», «ТухIфат аль-мухIтаж», «ШархI СахIихIу Муслим»).

 

 

Шанувкьюну анкIа тIисса (ккик тIисса) инсаннал чаклин иссаву зия шайссарив?

Шанашисса инсаннал чаклин иссаву щак бакъа зия шайссар. Ккик тIиманан цала чIаравминнал чIурду баллай бухьурча (ссая гъалгъа тIиссарив бувчIлай бакъанугу), мунал иссаву зия къашайссар, цанчирча, чIу баяврил мяйжан буллалиссар га шанай акъашиву. АнкIа тIий, чIу къабаллалисса тагьарданийн ивманал иссаву зия шайссар.

(«ТухIфат аль-мухIтаж»)

 

 

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


ТалихI ссаву буссар?

Циняв муния гъалгъа тIун бикIай, циняв муничIан кIункIу тIий бур, амма инсаннахь инава луглагимур бувчIин бува учирча, балжисса жаваб дулунма нажагьгу къалякъай.   Пикри бувара, инсан ур ца ххирасса ххазиналух луглай, амма му чув лабивтун буссарив, цукунсса буссарив къакIулну. Му хьхьичIунай...


Къатлуву барачат

Бур ца-цавай къатри, личIину авадансса ва хъуслил бувцIусса бакъахьурчагу, гиву бигьану ссихI ласун шайсса, дакI дигьа лагайсса. Гивун буххайхту кIул шай: шиву рахIатшиву, барачат, гъелишиву дур. Мукунма, хьунабакьай цаймигу – ххирасса хъус-кьайлул бувцIусса, марцIшиврул пар-пар тIисса, амма...


Лелуххул эбрат

Щейх Ибрагьим Адгьам ивкIссар Шакьикь Балхил усттазну. Ца кьини Шакикь цала щейхначIан увкIун, бувсун бур цува хIалтIилухун ачин хIадур хъанай ушиву.   – Жува хьунабакьиннин цаппара барзру гьантIиссар! – увкуну бур ганал. Амма кIива-шанма гьантлува Ибрагьим Адгьамлун ккавккун ур...


Гъази-Гъумучиял щейх Абу Оьбайда

НицIавкIратусса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул «Сабат» ва «Мактубат» тIисса луттирдаву кIицI ларгун дур Сайид Абу Оьбайда бин Сайид Нуруддин аль-ХIусайни аль-Гъумуки ад-Дагъистани тIисса цIа. Шичча мяйжан хъанай бур Абу Оьбайда Гъумучатусса, МухIаммад Идавсил ﷺ душнил...


ХIакьсса мяърипат

ЦIанасса социал сетирдал заманнай сакин хьуну бур аьжаивсса масала: жула дакIнил энергия кьатIурдай дурган дурну, цайминнайх дарчIуну, кулпатран так увхсса, ссахчIав гъира бакъасса инсан личIлай ур. Мукунсса тагьарданул кулпатраву тIааьндакъашивуртту чIяру дуллай дур, лас ва щар кунная ку арх...