Суал-жаваб

Суал-жаваб

ОьрчIру Рамазан зуруй зума дугьлагьи бан аьркинссарив?

Зума дугьаву ялув шаврил шартIру: инсан бусурмансса, аькьилсса ва балугърал оьрмулувун увхсса икIавур. Мунияту, балугъравун къабивминнан зума дугьаву буржну (фариза) бакъассар.

Идавсил ﷺ увкумунийн бувну, арулла шинавун бивсса оьрчIан дин-чак, зума дугьаву лахьхьин дуллай байбивхьуну, ацIра шинавун бивукун, чак къабаврихлу ва зума къадугьаврихлу танмихI буван аьркинссар.

(«Фикьгь аль-мангьажи»).

 

Васият (аманат) къачивчуну дунияллия лавгманаща ахиратраву гъалгъа тIун къахьунтIиссар (мазкъакIулну личIантIиссар) тIутIаву тIайлассарив?

Васият къачивчуну ивкIуманаща ахиратраву гъалгъа тIун къахьунтIиссар тIисса дурусъсса (цIакьсса) далил диндалуву бакъар. Аммарив цаппара аьлимтурал увкуну бур васият буван аьркинну бунува, къабувну личIарча, ганаща ахиратраву гъалгъа тIун ва цайминначIан занан къахьунтIиссар, куну.

Васият баву (ягу чичаву) суннатсса, дурну хъинсса давур. Амма ца-ца чIумал му чара бакъа бан аьркинссаннун ккаллисса, масала, щинчIав къакIулсса буржру бухьурча, миннуя чара бакъа щихь-бунугу бусан (баян бан) аьркинссар.

(«Бугъ’ят аль-мустаршидин»)

 

 

Машан ларсъсса, амма ласул канихьхьун къадуркIсса хъуслия закат булун аьркинссарив?

Закат булун багьайсса ягу даххан ларсъсса хъуслия закат булун аьркинссар, дахху-ласулул икьрал дурну ца шин ларгун махъ, га зад ласул канихьхьун дучIарчагу, къадучIарчагу. Закат булаврил ишираву хъус канихьхьун дучIаву хIисавравун къаласайссар. ХIисавравун ласайссар так кьутIи дурсса кьини.

(«ТухIфат аль-мухIтаж»)

 

ТIантIри ягу лажиннаравусса ттангъри дукьан дуллан ихтияр дуллуну дурив диндалуву?

Май бакъасса ца асхIабнахьхьун Идавсил ﷺ ихтияр дуллуну диркIссар протез ишла буван, лажиндаравусса нукьсаншиву кIучI даншиврул.

Мукунма, хIадисраву увкуну бур: «Аллагьнал ﷻ нааьна дурссар татуировка дувайминнайн, цила бакIрайсса чIарардайн цайми чIарарду щащайминнайн, иттицIантту диттайминнайн ва ккарччив ххуку дуллай Аллагьнал ﷻ ляхъан дурмур даххана дуллалиминнайн» (Муслим).

Ялув чивчумунийн бувну, лажиндаравусса диялдакъашивуртту дукьан дуллан бучIиссар, мунийну цIуллу-сагъшиврунгу зарал бакъахьурча.

(«ФатхI аль-Ба́ри», «Да́руль-Ифта́ аль-Мисри́я», «Тухфат аль-мухIтаж»)

 

 

Чаклин биссаву дуллалисса чIумал шюшлашисса базулийх атилсса ка дуккаву гьассарив, ягу чара бакъа ганийх щин экьи гьан аьркинссарив?

Мукьвагу мазгьабрал аьлимтал ца мукъуйн бувкIун (иттифакь) увкуну бур, чаклин биссаву щаллу хьуншиврул шюшлашисса базурдайх атилсса канил ках учаву къагьассар, щин экьи гьан дуван аьркинссар куну. Мукунма, атил дурсса ацци ягу цамур зад дуккарчагу чаклин биссаву къахIисавссар.

(«Аль-маджмуъ шархI Аль-мугьаззаб», «ТухIфат аль-мухIтаж», «ШархI СахIихIу Муслим»).

 

 

Шанувкьюну анкIа тIисса (ккик тIисса) инсаннал чаклин иссаву зия шайссарив?

Шанашисса инсаннал чаклин иссаву щак бакъа зия шайссар. Ккик тIиманан цала чIаравминнал чIурду баллай бухьурча (ссая гъалгъа тIиссарив бувчIлай бакъанугу), мунал иссаву зия къашайссар, цанчирча, чIу баяврил мяйжан буллалиссар га шанай акъашиву. АнкIа тIий, чIу къабаллалисса тагьарданийн ивманал иссаву зия шайссар.

(«ТухIфат аль-мухIтаж»)

 

 

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


Рабиуль-Авваль зурул мажлис

Рабиуль-Авваль зуруй МухIаммад Идавс ﷺ хъун уллай мавлудру дувайсса аьдат дур бусурманнал дянив. Мукунсса мажлис хьунни августрал 24-нний Гъази-Гъумук. Ванил сиптачиталну бувккунни Лакрал райондалул имам ХIабиб Баталов ва райондалул администрация.   Мажлис бувуна паркраву, байбивхьуна...


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...


Идавс ﷺ увсса къатта

Маккалул Бану Гьашим тIисса махIлалий буссар гьарцама бусурманчунал дакIниву ляличIисса кIану бугьлагьисса къатта. ХIакьину шикку библиотека бур, аммарив ца заманай ва кIанай бивкIссар щала дунияллул тарихрайн асар биян бувсса инсан – МухIаммад Идавс ﷺ ниттил увсса къатри. Идавсил ﷺ тухум...