Суал-жаваб

Суал-жаваб

Суал-жаваб

 

ОьрчI буллалисса хъамитайпалул чIаравсса инсаннал дуккайсса дуаь дуссарив?

ОьрчI ба́вайсса ягу буллалисса хъамитайпалул чIарав дурккуну хъинссар «Аятул-Курси» яла «Аль-Аъраф» тIисса суралул 54-мур аят ва «Фалакь», «Нас», хъирив укунсса дуаь:

 

لا إله إلا الله العظيم الحليم، لا إله إلا الله رب العرش العظيم، لا إله إلا الله رب السموات ورب الأرض، ورب العرش الكريم

 

«Ля илягьа илля Ллагьуль аьзимуль хlалим, ля илягьа илля Ллагьу раббуль аьршиль аьзим, ля илягьа илля Ллагьу раббу ссамавати ва раббуль арзи ва раббуль аьршиль карим».

(«ХIашия ат-Тармаси»)

 

 

 

ХIатталлив ягу зияратрай дуаь дуллалисса чIумал Кяъбалул чулинмайрив буруглан аьркинсса ягу гьаттал чулинмай?

Гьаттаву увччуманаха дуаь дуллалисса ягу Кьулгьу-Кьуръан ккалаккисса чIумал кьиблалул (Кяъбалул) чулинмай кIура баяву хъинссар.

Аммарив цаппара аьлимтурал увкуну бур гьаттавуманал лажиндарайн лажинну бацIаву хъинссар куну.

(«ФатхIуль-Муин ва ХIашия Иаьнат ат-Талибин»)

 

 

Бутта цамур билаятрай (ягу цамур шагьрулий) ухьурча, оьрчI байхту биххайсса аькьикьа чув бивххун хъинссар: ппу усса билаятрай ягу оьрчI бувсса кIанай?

Имам Ибну ХIажар Гьайтамил луттираву чивчумунин бувну, бувсса оьрчIал ппу цамур шагьрулий ухьурча, аькьикьа бивххун хъинссар ппу яхъанахъисса кIанай. Мунил мяънагу - оьрчI чув барчагу, хIайван биххаву буттал бурж бунутIий.

(«Фатава аль-кубра»)

 

 

ХIаж ягу оьмра (чIивимур ХIаж) буллалисса хъамитайпалул лаххан аьркинсса янналун ккаккан дурсса ранг дуссарив?

Имам Жамалуддин ибн Аьбдулбарил чивчуну бур: «ХIаж ягу Оьмра буллалисса арамтуннангу хъаннингу кIяласса янна лаххаву хъинссар», - куну.

Му бакъассагу, МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисраву увкуну бур: «Зу кIяласса янна лахлахи», - куну (Абу Давуд, Тирмизи).

(«Оьмдатул Муфти вал Мустафти», «Бушрал Карим»)

 

 

ЧIявусса халкь бусса кIанай, масала автобусраву, канийн цаманал ка ларну, га адиминал карив ягу хъамитайпалулллив мяйжанну кIулну бакъахьурча чаклин иссаву зияссарив?

Чаклин иссаврил хIакъираву щак бухьурча, мунийну иссаву зия къашайссар. Мунияту, ка щийн ларссарив мяйжанну къакIулсса чIумалгу ивссуну ушиврий ацIан аьркинссар. Аммарив, аьдилшиву дусса инсаннал тасттикь буварча адиминал ка хъамитайпалуйн ларшиву, му чIумал иссаву зияссаннун ккаллиссар.

Иссаву зия къархьуссаннун ккаллиссар ка ссайн ларссарив мяйжанну къакIулсса чIумалгу (бурчуйн, янналий, чIарардай, михьирайн ва м.ц.). Мува куццуй, ка ларшиву мяйжанну кIулну, амма щийн ларссарив щак буну, га инсан махIрам икIан бюхъайсса иш бухьурчагу иссаву зия къашайссар.

(«Иаьнату-ТIалибин»)

 

 

Ттун бавссар Маккалив Кяъба чIалачIисса кIанай чак буллалини хьхьичIун къаурувгун, Кяъбалух уруглан аьркинссар тIий. Му тIайлассарив?

Чак буллалисса инсан цала хьхьичIун, суждалуву нентабакI лаяйсса кIанайн уругаву хъинссар, дакIниву хIузур (иминшиву, хIалимшиву) дугьаншиврул. Так аттахIиятулуву «Илла-Ллагь» тIисса чIумал яру буруган бувайссар урчIамур канил кIиссурах.

Шафии мазгьабрайн бувну, КяъбалучIа чак булларчагу, ялув чивчусса куццуй, сужда бувайсса кIанайн буругаву хъинссар.

(«Иаьнату ТIалибин»)

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Шанугу - неъмат

Шанашаву – Аллагьу Тааьланал жунма буллусса хъунмасса неъмат хъанай бур. Шанашисса чIумал инсаннал чурх ва къюкI дигьа лаглай дур, инсан игьалаглай ур. Гьарца затираву кунна, шанан утту ишавривугу дуссар цилла адабру:   1) ХъатIан чак бувну махъ аьркин бакъасса гъалгъарду къабуллай,...


Суал-жаваб

БучIиссарив мизитраву чIирайн ттиликI рирщуну шанан? Мизитраву шанан бучIиссар инсан «джунуб» хьуну (чурх шюшин, гъуслу буван аьркинну) акъахьурча ва гиву чак буллалиминнахун ахчилай, гай къума буллай акъахьурча. Вай шартIру биттур къадуварча, мизитраву шанан къабучIиссар,...


Ссайгъат баву

Цаннал цаннан укра зад дулаву, ссайгъат баву ссуннатссар, Аллагьнал ﷻ ххуллий, Аллагь ﷻ рязи уван дуллай ухьурча. Му дулайнигу «на ва хъус вин укра дулав», – куну дулайманал учин аьркинссар. «Нагу кьамул дурссар», - куну, ласайманалгу учин аьркинссар. Мукун къакуну,...


Къумасса мусиват

Аллагьу Тааьланал дуниялгу ляхъан дурну, дунияллий инсанталгу ляхъан бувну, миннаву ляхъан бавугу, литIун бавуну нани дурсса миннал хIал ккакканни. Уттарашиву ляхъан дурссар миннаву мютIийма цумарив, аьсивма цумарив кIул хьун. БивкIугу ляхъан бувссар Кьиямасса кьини бизан бувну, хъинманан хъинсса...


Таваккулданул даража

КIулну бикIияра, Аллагьнал ﷻ хьхьичI бакъассар тавакулдануяр лахъсса даража. Аллагьнайн ﷻ таваккул бувтун, Заннал бувсса хIукмурдайн мютIину, цала циняв ишру Аллагьнайн ﷻ тапшур бувну, кьадардания рязину умари цала дин цIакь дурма. Таваккулданий аьй дувайманал диндалий аьй дуллалиссар. Таваккул...