Суал-жаваб

Суал-жаваб

Суал-жаваб

 

ОьрчI буллалисса хъамитайпалул чIаравсса инсаннал дуккайсса дуаь дуссарив?

ОьрчI ба́вайсса ягу буллалисса хъамитайпалул чIарав дурккуну хъинссар «Аятул-Курси» яла «Аль-Аъраф» тIисса суралул 54-мур аят ва «Фалакь», «Нас», хъирив укунсса дуаь:

 

لا إله إلا الله العظيم الحليم، لا إله إلا الله رب العرش العظيم، لا إله إلا الله رب السموات ورب الأرض، ورب العرش الكريم

 

«Ля илягьа илля Ллагьуль аьзимуль хlалим, ля илягьа илля Ллагьу раббуль аьршиль аьзим, ля илягьа илля Ллагьу раббу ссамавати ва раббуль арзи ва раббуль аьршиль карим».

(«ХIашия ат-Тармаси»)

 

 

 

ХIатталлив ягу зияратрай дуаь дуллалисса чIумал Кяъбалул чулинмайрив буруглан аьркинсса ягу гьаттал чулинмай?

Гьаттаву увччуманаха дуаь дуллалисса ягу Кьулгьу-Кьуръан ккалаккисса чIумал кьиблалул (Кяъбалул) чулинмай кIура баяву хъинссар.

Аммарив цаппара аьлимтурал увкуну бур гьаттавуманал лажиндарайн лажинну бацIаву хъинссар куну.

(«ФатхIуль-Муин ва ХIашия Иаьнат ат-Талибин»)

 

 

Бутта цамур билаятрай (ягу цамур шагьрулий) ухьурча, оьрчI байхту биххайсса аькьикьа чув бивххун хъинссар: ппу усса билаятрай ягу оьрчI бувсса кIанай?

Имам Ибну ХIажар Гьайтамил луттираву чивчумунин бувну, бувсса оьрчIал ппу цамур шагьрулий ухьурча, аькьикьа бивххун хъинссар ппу яхъанахъисса кIанай. Мунил мяънагу - оьрчI чув барчагу, хIайван биххаву буттал бурж бунутIий.

(«Фатава аль-кубра»)

 

 

ХIаж ягу оьмра (чIивимур ХIаж) буллалисса хъамитайпалул лаххан аьркинсса янналун ккаккан дурсса ранг дуссарив?

Имам Жамалуддин ибн Аьбдулбарил чивчуну бур: «ХIаж ягу Оьмра буллалисса арамтуннангу хъаннингу кIяласса янна лаххаву хъинссар», - куну.

Му бакъассагу, МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисраву увкуну бур: «Зу кIяласса янна лахлахи», - куну (Абу Давуд, Тирмизи).

(«Оьмдатул Муфти вал Мустафти», «Бушрал Карим»)

 

 

ЧIявусса халкь бусса кIанай, масала автобусраву, канийн цаманал ка ларну, га адиминал карив ягу хъамитайпалулллив мяйжанну кIулну бакъахьурча чаклин иссаву зияссарив?

Чаклин иссаврил хIакъираву щак бухьурча, мунийну иссаву зия къашайссар. Мунияту, ка щийн ларссарив мяйжанну къакIулсса чIумалгу ивссуну ушиврий ацIан аьркинссар. Аммарив, аьдилшиву дусса инсаннал тасттикь буварча адиминал ка хъамитайпалуйн ларшиву, му чIумал иссаву зияссаннун ккаллиссар.

Иссаву зия къархьуссаннун ккаллиссар ка ссайн ларссарив мяйжанну къакIулсса чIумалгу (бурчуйн, янналий, чIарардай, михьирайн ва м.ц.). Мува куццуй, ка ларшиву мяйжанну кIулну, амма щийн ларссарив щак буну, га инсан махIрам икIан бюхъайсса иш бухьурчагу иссаву зия къашайссар.

(«Иаьнату-ТIалибин»)

 

 

Ттун бавссар Маккалив Кяъба чIалачIисса кIанай чак буллалини хьхьичIун къаурувгун, Кяъбалух уруглан аьркинссар тIий. Му тIайлассарив?

Чак буллалисса инсан цала хьхьичIун, суждалуву нентабакI лаяйсса кIанайн уругаву хъинссар, дакIниву хIузур (иминшиву, хIалимшиву) дугьаншиврул. Так аттахIиятулуву «Илла-Ллагь» тIисса чIумал яру буруган бувайссар урчIамур канил кIиссурах.

Шафии мазгьабрайн бувну, КяъбалучIа чак булларчагу, ялув чивчусса куццуй, сужда бувайсса кIанайн буругаву хъинссар.

(«Иаьнату ТIалибин»)

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Вихьлив оьрчIру ттуплий бувккунни

Вихьлив хьунни Ккуллал райондалий дарсирдайн мизитирттавун бучIайсса оьрчIал дянивсса футболданул турнир.   Ванил агьаммур мурад бия оьрчIал дянивсса дусшиву цIакь даву ва спортрах гъира бутаву. Турнирданул сиптачиталну бувккунни «Ккуллал райондалул жагьилтал» тIисса ккурандалул каялувчи...


25-ва тикрал бува

Маэшат гьарта хьуншиврул ишла бувайсса багьантту цIухлалими чан къашай. Миннувату яла агьаммур, гьанумур цила чIумал ххювагу чак бавури, циняр шартIру, рукнурду, адабругу щаллу дурну, хъирив дуккайсса азкардугу дурккуну.   Мукунма, маэшат гьарза хьуншиврул хъинссар зухIа-чак баву, шанан утту...


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.     Бисмиллягьи-ррахIмани-ррахIим.   МарцIну вичIи дишара, я диндалул уссурвал, Жула Сайид Идавсил сиярдалул бусаннин. Арулдагу лухччигу, арулдагу ссавругу Цахлуну ляхъан дурсса ХIабибуллагь...


Аькьлукар ва халиф

Халиф Гьарун Рашидлул заманнай ивкIун ур Багьлюль тIисса салихIсса аькьлукар. Халиф чIун-чIумуй ганащал хьунаавкьуну ихтилат бувайсса бивкIун бур. Гьаруннул хъярч бувсса чIумалгу Багьлюллул хъинну аькьилсса жавабру дулайсса диркIун дур.   Ца кьини халифнал Багьлюль цачIана учIан увну,...


Суал-жаваб

Чак бяличIан буван бучIисса ишру цумири? Фаризасса ва ссуннатсса чак бяличIан баврил хIукмурду личIи-личIиссар. ЦукунчIавсса багьана бакъанува чак бяличIан буван къабучIиссар, хIарамссар. Амма хъуслин зарал шавриясса нигь куннасса тагьардануву чак бяличIан буван ихтияр дуссар. Чак буллалиманан...