Суал-жаваб

Суал-жаваб

ХIан даххайсса тучандалуву бухгалтерну зун бучIиссарив?

Мукунсса тучаннаву ва цаймигу хIанттия хайр ласласисса идарарттаву бухгалтерну ягу цайми къуллугъирттай зун ихтияр дакъассар, хIарамссар. Мунинсса далилнугу хъанахъиссар хIанттиха зузисса инсантурал ацIва журалий Идавсил ﷺ нааьна дурсса, имам АхIмадлул луттиравусса хIадис. Ваниву кIицI лавгун бур хIан дайми, тIалав дувайми, даххайми, ларсун бачайми, хIачIайми, хIачIан дулайми, машан ласайми, муния ляркъусса хъус дукайми ва цинявппагу хIан даврищал, даххаврищал ва хIачIаврищал бавхIуми. Бунагьмуниву кабакьаву дуваймагу бунагькарди, мунияту жунма мукунсса давурттая личIлулну, мурахасну бикIан аьркинссар.

 

 

 

Фаризасса ягу суннатсса гъуслу (чурх шюшаву) буллалисса чIумал ссахIван ягу шампунь ишла дуван бучIиссарив?

Гъуслу баврил яла агьамми шартIру кIира дуссар: ният даву ва щин щалва чурххайн диян даву. Ниятгу укун дувайссар: «На дуллай ура (бура) ният фаризасса (ягу суннатсса) гъуслу буван», – увкуну.

Щин диян дуван аьркинссар гьарца базулийн: щалва бурчуйн, бакIрайсса чIарардайн, михьру лахъи хьуну бухьурча, гайннул лувгу щин диян аьркинссар; диян дуван бюхълай бакъахьурча, михьру кьукьин аьркинссар.

СсахIван, шампунь ва м.ц. ишла даврий къадагъа дакъассар. Ччиманал ишла дуванссар, амма къадуварчагу гъуслу бувссаннун ккаллиссар.

(«Мугъниль-МухIтаж»)

 

 

 

Ссугру даврия жула диндалуву ци увкуну бур?

Исламраву хъунмасса кIану бугьлагьиссар адав дугьаврил. Оьккисса махъ учаву, ссуг даву бусурмачунан лайкь бакъассар. Мунинсса мисалнугу хъанахъиссар МухIаммад Идавс ﷺ. Муная Аллагьнал увкуну бур Кьуръандалуву: «Ина (МухIаммад ﷺ) – яла исвагьимур тIул-тIабиаьтрал заллура» («Калям» тIисса суралул4-мур аят).

ХIадисраву увкуну бур: «Бусурманчу дяъван къаикIайссар, мунал нааьна къадувайссар, духIин дакъасса махъ къаучайссар, ссуг къадувайссар» (Тирмизи).

Ияз ибн ХIаммадлул бувсун бур: «На цIувххуссия Идавсихь ﷺ: «Ца инсан ур мудан ттуйн ссугру дуллай. БучIиссарив ттун ганайн махъуннай ссуг дуван?» Идавсил ﷺ увкуна: «Ссугру дуллай биллалими – куннайн ку ххявхсса кIива щяйтIанни» (Абу Давуд).

 

 

 

БучIиссарив хъамитайпалун адимина архIал акъанува зияратирттайн занан?

НигьачIин дакъасса ххуллу бухьурча, хъамитайпалун бучIиссар цуппалу ягу цайми хъаннищал фаризасса ишру щаллу буваншиврул цуппа ялапар хъанахъисса шяраваллил ягу шагьрулул дазурдал кьатIув буккан, масала ХIаж ягу Оьмра буваншиврул.

Фариза бакъамуния тIурча, масала суннатсса ХIаж-Оьмра бикIу, гъан-маччаминначIан хъамалу лагаву бикIу, зияратру баву бикIу – архIал махIрамсса адимина акъанува занан къабучIиссар, бунагьссар, сайки ласнал ихтияр дулурчагума.

МахIрамталнугу хъанахъиссар: лас, бутта, буттал ппу, ниттил ппу, уссу, арс, арснал арс, душнил арс, буттауссу, ниттиуссу, ласнал бутта, уссил арс, ссил арс, куяв (душнил лас).

(«ТухIфат аль-МухIтаж ва «ХIаваши Ширвани»)

 

 

 

Жямат бувну чак буллалиминнащал авцIуну ттула ливчIсса чак хъирив лахъан буван бучIиссарив?

Мукун буван бучIиссар, чак хIисавссар, амма чIярусса ракааьтру дуллалиминнащал авцIуну чансса ракаьатру думур хъирив лахъан буван къабучIиссар, масала, ахттайн чак буллалисса жяматращал кIюрххил чак хъирив лахъан къашайссар.

(«Мугъни аль-МухIтаж»)

 

 

 

Жяматрай чак буван бавцIуминнал кьюкьри (ххару) тIайла бувайсса никъурттайнурив ягу ччаннал кIиссурттайнурив?

Жямат чаклил чири щаллуну бияншиврул бацIан аьркинссар нихъри ца ххуттай бивхьуну, куннайн ку лавну, дянив бачIвасса кIанугу личIан къабивтун.

(«Фатава ЧIохъи»)

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...


Дуккаву бигьа хьуншиврул

Дайдирхьунни цIусса дуккаврил шин. Жунма кIулсса куццуй, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI ларгун, Занная кумаг чIа увкуну дуллалисса давриву лябуккугу, барачатшивугу дикIайшиву. Дуккаву ккалли дуван бучIир ца яла захIматмур даврин. Мунин бувну, ва макьалалуву цачIун дурну дуссар дук-лакисса чIумал дурккуну...


Идавс ﷺ увсса къатта

Маккалул Бану Гьашим тIисса махIлалий буссар гьарцама бусурманчунал дакIниву ляличIисса кIану бугьлагьисса къатта. ХIакьину шикку библиотека бур, аммарив ца заманай ва кIанай бивкIссар щала дунияллул тарихрайн асар биян бувсса инсан – МухIаммад Идавс ﷺ ниттил увсса къатри. Идавсил ﷺ тухум...


Рабиуль-Авваль зурул мажлис

Рабиуль-Авваль зуруй МухIаммад Идавс ﷺ хъун уллай мавлудру дувайсса аьдат дур бусурманнал дянив. Мукунсса мажлис хьунни августрал 24-нний Гъази-Гъумук. Ванил сиптачиталну бувккунни Лакрал райондалул имам ХIабиб Баталов ва райондалул администрация.   Мажлис бувуна паркраву, байбивхьуна...


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...