Ларгунни шин

Ларгунни шин

Ларгунни шин

Ларгунни уттигу ца шин. Вана укун шинал хъирив шин най лагай заманагу, оьрмугу. Гьашину хьунни тамансса хъуни-хъунисса ишру. Бия гайннувух ххариссагу, мукунма пашманссагу. Цукунсса бивкIнугу, Аллагьнан ﷻ  къакIулсса цичIав къавхьуссар, мунияту, ссавур ва рязишиву дурманал даража Заннал хьхьичI лахъссар.

 

Шин ларгун, цIусса дайдишаврия ххарисса халкь чIявусса бунугу, ларгсса шинаву пашманшивугу чансса дакъая. ХьхьичIва-хьхьичI гьарца инсаннал оьрму ца шинал кутIа хьушиву тасттикь хъанай бур. Оьрмугу аьдада кунма най бур. Циванни мукунсса иширая ххаришиву дуллан? Жува ци тIурчагу, чIун дакъацIай, дацIан дангу щищачIав къашай. Жуламур иш тIурча, заманалия, сантирая, кашилуя бюхъавай пайда ласавур. Пикри барча, жухьхьунна чIявусса мажаллу буллуну бур эбадат ва маэшат буллан.

Жула буттахъул укун рахIатну касму-маэшат бан, Заннайн тIааьт-эбадатрахун багьан хъанай къабивкIссар. Пикри бувара, гайннан багьлай бия чантI учин микI лавчIсса къатлуву, лавай бивзун лахъан пач, гъели буван къатта. ЦIана тIурча, Аллагьнал ﷻ  цIимилийну гъелисса къатлуву чантI увкуну, лавай бизаврияр захIматсса цамур зад дакъар. Пач лахъавугу бигьасса иш бакъар. ЦIана гьарца къатлувун дуцин бюхълай бур щин, дуван отопление, ми дакъассагу цайми-цайми бигьашивуртту хьунни.

Амма цукун илкиншиву гьарзасса замана бунугу, му хайрданул ххуллий ишла буллалими чан хъанай бур: я дунияллун, я ахиратран мюнпат бакъамуниха зий чIун пана дуллай бур халкь, хаснува жагьилтал. Фаризасса ишру щаллу баврил хъирив яла агьамшиву дусса зад – элму дуккавур, хаснува диндалулмур кIулшиву ласаву. Ми лахьхьин мадрасарттавун гьансса мажаллугу хIакьину чIявур. Мадраса-мизитравун гьан сант дакъаманал даврия, школалия махъ диндалул лу-кказит циванни къабуккин? Мугу Исламрал элму лахьхьавур. Луттирду ккалан ххирасса инсаннал элму гьарза шаврищал аькьлугу камил шайссар.

Жува дунияллийн буккан бувну буру Заннайн ﷻ  эбадат дуллан, илкинсса чIун мунихун багьну гьан дулларча хъинссар. Жунма дунияллий яхьунсса кьисмат щаллу баву Аллагьу Тааьланал цайнма лавсъссар, мунияту эбадат гьарза дарча, маэшат чан хьунссар тIисса нигь дикIан къабучIиссар. Ссаха-бунугу зий, дачIра чIун харж дуллай, эбадат нукьсан даву къатIайлассар, аькьлу бусса инсаннан му лайкь бакъассар.

Жунма кIулсса куццуй, гьарца инсаннал цания-ца давриву пагьму-гьунар, бюхъу бикIай, гьарцаманан цала бюхъу бумур Аллагьнал ﷻ  бигьа бувай. Мукунма диндалувугу буссар гьарца чулухуннайсса хьхьичIуннайшиву Аллагьнал ﷻ  дуллусса инсантал. Цавайннан ххуйну кIулссар фикьгь, вайминнан нахIви (грамматика), шамулчинминнан аькидалул элму ва м.ц. Бур гайннавух жунна тIайлану эбадат дуллан лахьхьин бансса пагьму бумигу. Мигу хъанахъиссар щейхтал, усттазтал. Гай мяйжаннугу марцIну Заннайн эбадат дуллан лахьхьин буваймири. Гайннал тарбиялувун бувххун, буллусса вирдру щаллу буллалисса инсаннан эбадатраву ляличIисса кьуват булай Аллагьнал ﷻ .

Ххирасса уссурвал ва ссурвал! Бачияра цIусса шин дайдишинну бувсса бунагьирттая пашман хьуну, тавбалий даин хьуну, Заннайн мютIи хьун нанижатгу дурну. Аллагьнал ﷻ  кумаг баннав, барачат бишиннав!

 

Аьбдуллагь АхIмадов

 

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


Дуккаву бигьа хьуншиврул

Дайдирхьунни цIусса дуккаврил шин. Жунма кIулсса куццуй, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI ларгун, Занная кумаг чIа увкуну дуллалисса давриву лябуккугу, барачатшивугу дикIайшиву. Дуккаву ккалли дуван бучIир ца яла захIматмур даврин. Мунин бувну, ва макьалалуву цачIун дурну дуссар дук-лакисса чIумал дурккуну...


Идавс ﷺ увсса къатта

Маккалул Бану Гьашим тIисса махIлалий буссар гьарцама бусурманчунал дакIниву ляличIисса кIану бугьлагьисса къатта. ХIакьину шикку библиотека бур, аммарив ца заманай ва кIанай бивкIссар щала дунияллул тарихрайн асар биян бувсса инсан – МухIаммад Идавс ﷺ ниттил увсса къатри. Идавсил ﷺ тухум...


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.   (Дайдихьу хьхьичIмур номерданий)   Ружмарданул чак бувну камилну кьаст дуруна, Цалва-цалва агьлулухь хIалал бити увкуна. Къумамий тархъан бувну душманмий дакьил бувну, Цайва-цайва ялувсса хIакьру тIайла...


Заннайн мютIисса кулпат

Кулпатрал оьрмулуву хъунмасса кIану бугьлагьиссар ласнал ва щарссанил дянивсса дакьаврил (гармониялул). Мунил хъунмур биялагу хъаннихьри. Ва макьалалуву бусанну цаппара маслихIатру, кулпат дакьаврил хIалданийн бучIан баву бигьа дуллалисса, цанчирча, мукунсса кулпатраву паракьатшиву, рахIатшиву ва...