Махъва-махъмур аят

Махъва-махъмур аят

Махъва-махъмур аят

Кьуръан – Мухiаммад идавсичiан ﷺ ликкан буллай байбивхьуссар 610-ку шинал рамазан зуруй, Идавс ﷺ хiираъ тiисса нуххуву усса чiумал. Нух ляличiисса нурданул чанна лархъун, гивун Жабраил-малаик увкiун, идавсин ﷺ цалчинма-цалчинсса «икьраъ» – «ккалакку!» тiисса аят лахьхьин бувссар.

Мукун байбивхьуну, 23 шинал мутталий МухIаммад ИдавсичIан ﷺ щалва Кьуръан ликкан бувссар. Цаппара аятру бивкIссар цукунсса бунугу иширацIун бавхIусса, амма чIявумий дахIаву дакъасса, аьмсса.

Идавсин ﷺ оьрмулул 63 шин шайхту, Исламрал дин камил хьуссар, аятру ликкаву бавцIуссар. Цува ва дунияллия гьансса чIун гъан хъанан диркIукун, Идавсил ﷺ халкьуннан баян бувссар Кьуръан ликкаву щаллу хьушиву. Мунин хас бувсса аятру буссар (мяъна): «ХIакьину На (Аллагьнал) зун зул дин камил дував, Ттула неъматру зуйн биян бував. На рязиссара Ислам зул дин душиврий» («Ал-Маида» суралул 3-мур аят).

Амма ва аятрая махъгу ИдавсичIан ﷺ илгьам ливкссар. Цумурди туну махъва-махъ ликкан бувсса аят?

Щала диндалул мяъна вив ларсъсса аят

Кьуръан бувчIин баврил элмулул (тафсирданул) аьлимтурал тIимунин бувну, «Ал-Бакьара» суралул 281-мур аят хъанахъиссар Идавс ﷺ дунияллия гьан ца нюжмар лирчIсса чIумал ливксса, махъва-махъсса Заннал илгьам. Му аятраву увкуну бур (мяъна): «Та Кьиямасса кьинилул танмихIрая нигьа бувсун бикIияра. Му кьини зу зула ЗанначIан зана бикIантIиссару. Яла гьарцаннан дуллай ивкIмунин лайкьсса аьдлу-диван бувантIиссар, цукунчIавсса тIайладакъашиву ягу зулму къабувну».

Ва аятрал буслай бур гьарцаннан ахиратраву лякъинтIишиву цува дуллай ивкIмунил хIасил. Кьиямасса кьинилин вихну бикIаву – жула диндалул гьанусса ттарцIри. Мунин вих акъаманал иман Аллагьнал ﷻ хьхьичI къакьамулссар.

Муслим Аьбдуллаев

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


БахIулул ва янил шаврил лишанну

Кьуръан ккалай инсантал хъин бувайминнал бусаврин бувну, хIакьинусса кьини халкьуннаву хъинну ишла хьуну бур бахIурду баву ва янил шаву. Ми иширттал хIакъираву инсантуран чIявучин тIайласса кIулшигу къадикIай. Мунияту, ва макьалалуву кIицI лаганну бахIу бувсса ягу янил хьусса инсан цукунсса...


Идавстурал касмурду

Жула диндалин бувну, зузаву му так арцу лякъаву къаккаллиссар, Аллагьнайн ﷻ эбадат даврийнгу кIура даяйссар. ХIарамсса даву дурну ляркъусса хъусгу хIарамссар, мунил жула цинярда эбадатругу зия дувайссар. Жула хъус хIалалсса чIумал Заннал барачатгу бишайссар.   ХIалалсса касму ва пиша бушиву...


Ссавур дуван кумаг баймур

Идавсил ﷺ жунна ккаккан дурну дур ссавур дуван кумаг байсса азкар-дуаьртту: «КIюрххил чаклил хъирив ацIра дуаь дурккуманая Аллагь ﷻ рязи хьунтIиссар, Аллагьнал ﷻ му инсан уруччинтIиссар, миннувасса ххюра дунияллийсса оьрмулухассар, гайми ххюра ахиратраяссар.   «ХIасбия-Ллагьу...


Нуххуву дурсса дуаь

Ибну Оьмардул бувсун бур цанма МухIаммад Идавсия ﷺ бавсса хIадис (бусала): – Ца чIумал зуяр ччяни ялапар хъанай бивкIсса шама инсан аьрххилийн бувккун бур. Най бивну бур ца нуххучIан. Хьхьу дутан пикри хьуну, гивун бувххун бур. Му чIумал гужсса гъарал ларчIун, ххяллуя хъунмасса кьун багьну,...


Кьамулмур цадакьа

Цадакьа тIисса мукъул мяъна хъинну гьартассар: ванивун буххайссар фаризасса закат ва инсаннан ка-кумаг баву. Инсаннал цува АллагьначIан ﷻ гъан хьуншиврул цаманнан хъус дулаврин учайссар цадакьа (аьрабрай – «садакьа»). Диндалул аьлимтурал луттирдаву ва мукъуйну чIявучин ккаккан...