Махъва-махъмур аят

Махъва-махъмур аят

Махъва-махъмур аят

Кьуръан – Мухiаммад идавсичiан ﷺ ликкан буллай байбивхьуссар 610-ку шинал рамазан зуруй, Идавс ﷺ хiираъ тiисса нуххуву усса чiумал. Нух ляличiисса нурданул чанна лархъун, гивун Жабраил-малаик увкiун, идавсин ﷺ цалчинма-цалчинсса «икьраъ» – «ккалакку!» тiисса аят лахьхьин бувссар.

Мукун байбивхьуну, 23 шинал мутталий МухIаммад ИдавсичIан ﷺ щалва Кьуръан ликкан бувссар. Цаппара аятру бивкIссар цукунсса бунугу иширацIун бавхIусса, амма чIявумий дахIаву дакъасса, аьмсса.

Идавсин ﷺ оьрмулул 63 шин шайхту, Исламрал дин камил хьуссар, аятру ликкаву бавцIуссар. Цува ва дунияллия гьансса чIун гъан хъанан диркIукун, Идавсил ﷺ халкьуннан баян бувссар Кьуръан ликкаву щаллу хьушиву. Мунин хас бувсса аятру буссар (мяъна): «ХIакьину На (Аллагьнал) зун зул дин камил дував, Ттула неъматру зуйн биян бував. На рязиссара Ислам зул дин душиврий» («Ал-Маида» суралул 3-мур аят).

Амма ва аятрая махъгу ИдавсичIан ﷺ илгьам ливкссар. Цумурди туну махъва-махъ ликкан бувсса аят?

Щала диндалул мяъна вив ларсъсса аят

Кьуръан бувчIин баврил элмулул (тафсирданул) аьлимтурал тIимунин бувну, «Ал-Бакьара» суралул 281-мур аят хъанахъиссар Идавс ﷺ дунияллия гьан ца нюжмар лирчIсса чIумал ливксса, махъва-махъсса Заннал илгьам. Му аятраву увкуну бур (мяъна): «Та Кьиямасса кьинилул танмихIрая нигьа бувсун бикIияра. Му кьини зу зула ЗанначIан зана бикIантIиссару. Яла гьарцаннан дуллай ивкIмунин лайкьсса аьдлу-диван бувантIиссар, цукунчIавсса тIайладакъашиву ягу зулму къабувну».

Ва аятрал буслай бур гьарцаннан ахиратраву лякъинтIишиву цува дуллай ивкIмунил хIасил. Кьиямасса кьинилин вихну бикIаву – жула диндалул гьанусса ттарцIри. Мунин вих акъаманал иман Аллагьнал ﷻ хьхьичI къакьамулссар.

Муслим Аьбдуллаев

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


ДакIурдийн сси бутаймур

Дунияллул, оьрмулул иширттахух, давурттахух лавгсса жунма чIявучин хIисав къашай Аллагьная ﷻ арх буллаллисса, жула дакIру вивату канакисса хасиятру. Мукунминнувасса ххюнния шикку чичинну.   Дукра чIяру даву Лякьазарашиву – инсаннал биялалул заэвшивур. Лякьа дурччусса чIумал дакI...


ХIурмат бушиву – Заннайн мютIишивур

Аллагьнайн ﷻ икрам-эбадат дуваву къуртал къашайссар так ца чак баврийну, зума дугьаврийну, Кьуръан буккаврийну ягу зикрирду буллалаврийну. Аллагьнайн ﷻ эбадат дуваву – му хъанахъиссар инсаннал оьрмулуву буллалисса, хъанахъисса цимурца ишру Аллагьнайн мютIину баву. Дукра дукаву бикIу,...


Вила тагьар кIул дува

Гьарцама бусурманчунан агьамсса зад бур цаятува Аллагь ﷻ рязи хьунмур буллалаву. Заннал рязишиву дияйссар жуйвасса буржру биттур буллай, бунагьмуния арх буцлай, хъинбаларду гьарза буллай. Циняв чакру, зумарду, цадакьартту щаллу булларчагу, бакIравун суал буххай: Аллагьнал ﷻ хьхьичIсса ттула тагьар...


Идавсин ﷺ ххирамий

Жуна кIулну ухьурча лахъисса оьрму бувтсса, чанну къашавай хъанай ивкIсса, хъус-маэшат гьарзасса, цанма ччисса куццуй ялапар хъанай ивкIсса инсан, жува бикIару мунай дакI мяш хъанай. Амма мукунсса инсаннал тIуллу, аьмаллу ххуйсса бивкIун бакъахьурча, му бувтсса оьрмулия цукунчIавсса хайр...


«Шанма бутIул ца бутIа»

Кьуръандалувусса ца яла бюхттулмур сура хъанай бур «Аль-Ихлас» («Кьулгьу»). Ва суралул хIакъираву жучIанма бивну бур тамансса Идавсил ﷺ хIадисру.   Шанма бутIул ца бутIа Абу Саид аль-Худрил бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ цалва асхIабтурахь цIувххушиву: «Ца...