Махъва-махъмур аят

Махъва-махъмур аят

Махъва-махъмур аят

Кьуръан – Мухiаммад идавсичiан ﷺ ликкан буллай байбивхьуссар 610-ку шинал рамазан зуруй, Идавс ﷺ хiираъ тiисса нуххуву усса чiумал. Нух ляличiисса нурданул чанна лархъун, гивун Жабраил-малаик увкiун, идавсин ﷺ цалчинма-цалчинсса «икьраъ» – «ккалакку!» тiисса аят лахьхьин бувссар.

Мукун байбивхьуну, 23 шинал мутталий МухIаммад ИдавсичIан ﷺ щалва Кьуръан ликкан бувссар. Цаппара аятру бивкIссар цукунсса бунугу иширацIун бавхIусса, амма чIявумий дахIаву дакъасса, аьмсса.

Идавсин ﷺ оьрмулул 63 шин шайхту, Исламрал дин камил хьуссар, аятру ликкаву бавцIуссар. Цува ва дунияллия гьансса чIун гъан хъанан диркIукун, Идавсил ﷺ халкьуннан баян бувссар Кьуръан ликкаву щаллу хьушиву. Мунин хас бувсса аятру буссар (мяъна): «ХIакьину На (Аллагьнал) зун зул дин камил дував, Ттула неъматру зуйн биян бував. На рязиссара Ислам зул дин душиврий» («Ал-Маида» суралул 3-мур аят).

Амма ва аятрая махъгу ИдавсичIан ﷺ илгьам ливкссар. Цумурди туну махъва-махъ ликкан бувсса аят?

Щала диндалул мяъна вив ларсъсса аят

Кьуръан бувчIин баврил элмулул (тафсирданул) аьлимтурал тIимунин бувну, «Ал-Бакьара» суралул 281-мур аят хъанахъиссар Идавс ﷺ дунияллия гьан ца нюжмар лирчIсса чIумал ливксса, махъва-махъсса Заннал илгьам. Му аятраву увкуну бур (мяъна): «Та Кьиямасса кьинилул танмихIрая нигьа бувсун бикIияра. Му кьини зу зула ЗанначIан зана бикIантIиссару. Яла гьарцаннан дуллай ивкIмунин лайкьсса аьдлу-диван бувантIиссар, цукунчIавсса тIайладакъашиву ягу зулму къабувну».

Ва аятрал буслай бур гьарцаннан ахиратраву лякъинтIишиву цува дуллай ивкIмунил хIасил. Кьиямасса кьинилин вихну бикIаву – жула диндалул гьанусса ттарцIри. Мунин вих акъаманал иман Аллагьнал ﷻ хьхьичI къакьамулссар.

Муслим Аьбдуллаев

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Идавс ﷺ увсса къатта

Маккалул Бану Гьашим тIисса махIлалий буссар гьарцама бусурманчунал дакIниву ляличIисса кIану бугьлагьисса къатта. ХIакьину шикку библиотека бур, аммарив ца заманай ва кIанай бивкIссар щала дунияллул тарихрайн асар биян бувсса инсан – МухIаммад Идавс ﷺ ниттил увсса къатри. Идавсил ﷺ тухум...


Дуккаву бигьа хьуншиврул

Дайдирхьунни цIусса дуккаврил шин. Жунма кIулсса куццуй, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI ларгун, Занная кумаг чIа увкуну дуллалисса давриву лябуккугу, барачатшивугу дикIайшиву. Дуккаву ккалли дуван бучIир ца яла захIматмур даврин. Мунин бувну, ва макьалалуву цачIун дурну дуссар дук-лакисса чIумал дурккуну...


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...


Суал-жаваб

ХIан даххайсса тучандалуву бухгалтерну зун бучIиссарив? Мукунсса тучаннаву ва цаймигу хIанттия хайр ласласисса идарарттаву бухгалтерну ягу цайми къуллугъирттай зун ихтияр дакъассар, хIарамссар. Мунинсса далилнугу хъанахъиссар хIанттиха зузисса инсантурал ацIва журалий Идавсил ﷺ нааьна дурсса, имам...