Махъва-махъмур аят

Махъва-махъмур аят

Махъва-махъмур аят

Кьуръан – Мухiаммад идавсичiан ﷺ ликкан буллай байбивхьуссар 610-ку шинал рамазан зуруй, Идавс ﷺ хiираъ тiисса нуххуву усса чiумал. Нух ляличiисса нурданул чанна лархъун, гивун Жабраил-малаик увкiун, идавсин ﷺ цалчинма-цалчинсса «икьраъ» – «ккалакку!» тiисса аят лахьхьин бувссар.

Мукун байбивхьуну, 23 шинал мутталий МухIаммад ИдавсичIан ﷺ щалва Кьуръан ликкан бувссар. Цаппара аятру бивкIссар цукунсса бунугу иширацIун бавхIусса, амма чIявумий дахIаву дакъасса, аьмсса.

Идавсин ﷺ оьрмулул 63 шин шайхту, Исламрал дин камил хьуссар, аятру ликкаву бавцIуссар. Цува ва дунияллия гьансса чIун гъан хъанан диркIукун, Идавсил ﷺ халкьуннан баян бувссар Кьуръан ликкаву щаллу хьушиву. Мунин хас бувсса аятру буссар (мяъна): «ХIакьину На (Аллагьнал) зун зул дин камил дував, Ттула неъматру зуйн биян бував. На рязиссара Ислам зул дин душиврий» («Ал-Маида» суралул 3-мур аят).

Амма ва аятрая махъгу ИдавсичIан ﷺ илгьам ливкссар. Цумурди туну махъва-махъ ликкан бувсса аят?

Щала диндалул мяъна вив ларсъсса аят

Кьуръан бувчIин баврил элмулул (тафсирданул) аьлимтурал тIимунин бувну, «Ал-Бакьара» суралул 281-мур аят хъанахъиссар Идавс ﷺ дунияллия гьан ца нюжмар лирчIсса чIумал ливксса, махъва-махъсса Заннал илгьам. Му аятраву увкуну бур (мяъна): «Та Кьиямасса кьинилул танмихIрая нигьа бувсун бикIияра. Му кьини зу зула ЗанначIан зана бикIантIиссару. Яла гьарцаннан дуллай ивкIмунин лайкьсса аьдлу-диван бувантIиссар, цукунчIавсса тIайладакъашиву ягу зулму къабувну».

Ва аятрал буслай бур гьарцаннан ахиратраву лякъинтIишиву цува дуллай ивкIмунил хIасил. Кьиямасса кьинилин вихну бикIаву – жула диндалул гьанусса ттарцIри. Мунин вих акъаманал иман Аллагьнал ﷻ хьхьичI къакьамулссар.

Муслим Аьбдуллаев

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


Шанма хIакь

Идавсил ﷺ хьхьичIунсса асхIабтал Салман аль-Фариси ва Абу Ад-Дарда цIакьсса дустал бивкIун бур. Гайннал дянив дусшиву, уссушиву дацIан дурну диркIссар МухIаммад Идавсил ﷺ.   Ца кьини Салман увкIун ур Абу Ад-ДардачIан хъамалу. Ганан хIисав хьуну бур хъинну мискинсса къуш ва цихара къулагъас...


Имам Гъазалил насихIатру

Исламрал тарихраву ца яла машгьурма аьлимчу ивкIссар имам МухIаммад Абу ХIамид аль-Гъазали. Ганан ХIужжатуль-Ислам – «Исламрал ХIучча» тIисса ялунцIа дирзун диркIссар. Имамнал луттирду азарда шинал мутталий бусурманнал умматран чаннайн буккансса чаннацIукуну хъанай бур. Шикку...


Оьрмулуву яла агьаммур

Жунма гьарцаннан кIулну бикIан аьркинссар жува ва дунияллийн циван бувкссарув. ЧIявусса инсантал, хаснува философтал, бикIай луглай оьрмулул мурадрах, амма инсаннал аькьлулул ссуссукьушиврул цIаний, цала дакIнин ччимур оьрмулул мурад бухьунссар тIисса хIукмулийн бучIай.   Миннахь цIуххирча,...


Суал-жаваб

Жува кIюрххил чаклил кIилчинмур ракааьтраву дуккару «КьунутI» («Магьдина») тIисса дуаь. Жяматращал чак буллай унува имамнал му къадуккирча ци буван аьркинссар? Имамнал кIюрххил чакливу «КьунутI» къадуккирча, мунал хъирив чак буллалиманахь ихтияр дуссар цаллалу...


Идавсин ﷺ ххирамий

Жуна кIулну ухьурча лахъисса оьрму бувтсса, чанну къашавай хъанай ивкIсса, хъус-маэшат гьарзасса, цанма ччисса куццуй ялапар хъанай ивкIсса инсан, жува бикIару мунай дакI мяш хъанай. Амма мукунсса инсаннал тIуллу, аьмаллу ххуйсса бивкIун бакъахьурча, му бувтсса оьрмулия цукунчIавсса хайр...