Тива зана цу ивкIссар?

Тива зана цу ивкIссар?

Тива зана цу ивкIссар?

Бусала

«Ца диндакъул цIувххуну бур бусурманчунахь:

– Зу буру инсаннан гьаттаву аьзав дуссар, Алжан-Дужжагь буссар, Ахиратрал хIисав-суал буссар тIий. Ми бушиву щин кIулссар? Тива зана цу ивкIссар? Дакъассар ми зару, инсан ивчIайхту цимурца къуртал шайссар тIий.

Бусурманчунал увкуну бур:

– Хъинни. Ачу пикри баннуча! Ина тIимур тIайласса бухьурча, жунма кIиннанмагу ссаячIав буруккин буллан аьркин бакъар. Жува литIунссару, гьаттаву буччинссару, мунийну къуртал хьунссар. Аммарив, инава аьйкьуну, на тIимур тIайласса бухьурча ина ци дулланна? Тива махъунмай ххуллу бакъассархха!»

 

ЦIанасса заманнайгу хьуна бакьай кIукунсса суал буллалими. Миннангу жаваб дуссар. Уссар Алжан-Дужжагьгу ккавккун зана ивкIсса инсан. Ганал цала оьрмулуву цалвагу щялмахъ къабувсъссар, мунияту жува ганал бувсмунийн вихссару. Ганал тачIав щялмахъ къабусайшиву душмантуралгума тасттикь бувайсса бивкIссар.

Га инсаннан Ахиратраву дикIан-тIисса цимурца ккаркссар: Алжан-Дужжагь ва гайннуву думур. Дужжагьрал цIаравун къабагьаншиврул буван аьркинмур бувсун, жуйра дюъ дирхьуссар. Му инсангу – жула ххирасса Идавс МухIаммадри ﷺ. Аллагьу Тааьланал миъражрайн гьаз увсса чIумал Идавсин ﷺ гьарцазад ккаккан дурссар.

БивкIулия махъ цичIав дакъа-ссар тIиманал уссарив ганал махъру тасттикь бувансса, цалвагу щялмахъ къабувсъсса, вихшала дишин бучIима?! Акъассар мукунсса инсан!

Имам Гъазалил луттираву ва масъалалул хIакъираву чивчуну бур:

«Пикри бувара, ца инсан цала къатлува увккун, цаппара хIаллава махъунай зана ивкIун ур. Шавай иявайсса чIумал цала чIаххучу хьуна авкьуну ур. ЧIаххучунал увкуну бур:

– Ява личIлулну икIу, вацIлува барцI бувкIун, вил къатлувун бувххунни!

Му инсаннал учинтIиссарив: «На вин къавихра, тива цу зана хьуссар, тиву барцI бушиву щин кIулссар?» – куну. КъаучинтIиссар! Та чIаххучу щала аьдилсса акъахьурчагума, цумари танал увкумуних къулагъас къадурну, къудурну къатлувун уххантIисса? Щала вих къахьурчагу, личIлулшиву дувантIиссар: ярагъ ласунтIиссар, чIавахьулттувух уругантIиссар ва м.ц.».

Мува куццуй, бивкIулия махъ бучIантIимуния жунма баян бувну бур яла аьдилманал, оьрмулуву тIайла бакъасса махъ къаувкуманал. Цукунну жува ганайн вих къахьун?!

Жунма кIулну бикIан аьркинссар «балики Идавсил ﷺ бувсмур тIайласса бикIан» тIий дирхьусса иман къакьамулшиву. Мукунсса дакIдацIаву дусса инсан бусурманчуну ккалли акъассар. Щак бакъа вихну бикIан аьркинссару Кьуръандалуву ва хIадисирттаву жунма баян бувмунийн.

 

Ильяс МухIаммадов

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Кьамулмур цадакьа

Цадакьа тIисса мукъул мяъна хъинну гьартассар: ванивун буххайссар фаризасса закат ва инсаннан ка-кумаг баву. Инсаннал цува АллагьначIан ﷻ гъан хьуншиврул цаманнан хъус дулаврин учайссар цадакьа (аьрабрай – «садакьа»). Диндалул аьлимтурал луттирдаву ва мукъуйну чIявучин ккаккан...


Мюнпатсса дуаьрду

КIюрххил ва гьанттайнмай хъама мабитав буккин: – «Аятуль-Курси́» – Сура «Аль-Ихляс» (3-ва) – Сура «Аль-Фалякь» (3-ва) – Сура «Ан-Нас» (3-ва) – Дуаь   – Убайлул цIувххуну бур (жиндалухь): «Жу зуяту...


Яла хъинмур хъус...

34-мур бакI   Халкь хъинмунийн гьуз учин баву ва бунагьмуния буруччаву   Хъинмунийн кIункIу баву ва бунагьмуния буруччаву – хъинбаларду буллан буюр баву ва оьбала баврий къадагъа дишаву хъанахъиссар. Ибну Аьббаслул бувсун бур цала цIувххуну бивкIшиву МухIаммад Идавсихь ﷺ:...


Нуххуву дурсса дуаь

Ибну Оьмардул бувсун бур цанма МухIаммад Идавсия ﷺ бавсса хIадис (бусала): – Ца чIумал зуяр ччяни ялапар хъанай бивкIсса шама инсан аьрххилийн бувккун бур. Най бивну бур ца нуххучIан. Хьхьу дутан пикри хьуну, гивун бувххун бур. Му чIумал гужсса гъарал ларчIун, ххяллуя хъунмасса кьун багьну,...


Цаппара хъуни бунагьру

Нитти-буттан аькьува дулаву Нитти-буттан зарал буван, къаччан бикIан буван я мазрайну, я канийну цукунчIав къабучIиссар. ХIатта, ми чапурну буну, цува бусурманну ухьурчагу, миннай рахIму-цIими, хIурмат буван, хъун буван, хъинмала буван, ябуван оьрчIай ялувссар. Нитти-буттан аькьува дулайсса...