Тива зана цу ивкIссар?

Тива зана цу ивкIссар?

Тива зана цу ивкIссар?

Бусала

«Ца диндакъул цIувххуну бур бусурманчунахь:

– Зу буру инсаннан гьаттаву аьзав дуссар, Алжан-Дужжагь буссар, Ахиратрал хIисав-суал буссар тIий. Ми бушиву щин кIулссар? Тива зана цу ивкIссар? Дакъассар ми зару, инсан ивчIайхту цимурца къуртал шайссар тIий.

Бусурманчунал увкуну бур:

– Хъинни. Ачу пикри баннуча! Ина тIимур тIайласса бухьурча, жунма кIиннанмагу ссаячIав буруккин буллан аьркин бакъар. Жува литIунссару, гьаттаву буччинссару, мунийну къуртал хьунссар. Аммарив, инава аьйкьуну, на тIимур тIайласса бухьурча ина ци дулланна? Тива махъунмай ххуллу бакъассархха!»

 

ЦIанасса заманнайгу хьуна бакьай кIукунсса суал буллалими. Миннангу жаваб дуссар. Уссар Алжан-Дужжагьгу ккавккун зана ивкIсса инсан. Ганал цала оьрмулуву цалвагу щялмахъ къабувсъссар, мунияту жува ганал бувсмунийн вихссару. Ганал тачIав щялмахъ къабусайшиву душмантуралгума тасттикь бувайсса бивкIссар.

Га инсаннан Ахиратраву дикIан-тIисса цимурца ккаркссар: Алжан-Дужжагь ва гайннуву думур. Дужжагьрал цIаравун къабагьаншиврул буван аьркинмур бувсун, жуйра дюъ дирхьуссар. Му инсангу – жула ххирасса Идавс МухIаммадри ﷺ. Аллагьу Тааьланал миъражрайн гьаз увсса чIумал Идавсин ﷺ гьарцазад ккаккан дурссар.

БивкIулия махъ цичIав дакъа-ссар тIиманал уссарив ганал махъру тасттикь бувансса, цалвагу щялмахъ къабувсъсса, вихшала дишин бучIима?! Акъассар мукунсса инсан!

Имам Гъазалил луттираву ва масъалалул хIакъираву чивчуну бур:

«Пикри бувара, ца инсан цала къатлува увккун, цаппара хIаллава махъунай зана ивкIун ур. Шавай иявайсса чIумал цала чIаххучу хьуна авкьуну ур. ЧIаххучунал увкуну бур:

– Ява личIлулну икIу, вацIлува барцI бувкIун, вил къатлувун бувххунни!

Му инсаннал учинтIиссарив: «На вин къавихра, тива цу зана хьуссар, тиву барцI бушиву щин кIулссар?» – куну. КъаучинтIиссар! Та чIаххучу щала аьдилсса акъахьурчагума, цумари танал увкумуних къулагъас къадурну, къудурну къатлувун уххантIисса? Щала вих къахьурчагу, личIлулшиву дувантIиссар: ярагъ ласунтIиссар, чIавахьулттувух уругантIиссар ва м.ц.».

Мува куццуй, бивкIулия махъ бучIантIимуния жунма баян бувну бур яла аьдилманал, оьрмулуву тIайла бакъасса махъ къаувкуманал. Цукунну жува ганайн вих къахьун?!

Жунма кIулну бикIан аьркинссар «балики Идавсил ﷺ бувсмур тIайласса бикIан» тIий дирхьусса иман къакьамулшиву. Мукунсса дакIдацIаву дусса инсан бусурманчуну ккалли акъассар. Щак бакъа вихну бикIан аьркинссару Кьуръандалуву ва хIадисирттаву жунма баян бувмунийн.

 

Ильяс МухIаммадов

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...


Аькьилсса бусаларду

  Нитти-буттал дуаь Ца аьлимчу-щейхначIа ккалаккисса мутааьлимнал ганахь миннат бувну бур цахара дуаь дувакьай, куну. «Ттул дуаь Аллагьнал ﷻ кьамул къадувантIиссар!» - баян бувну бур щейхнал. Мутааьлимтал махIаттал хьуну бур, цанчирча, дуаь чIа увкума ивкIун ур дуккавриву...


ЗанначIан гьаз дурсса кару

Цала дянивсса икьралдайн, кIулминнайн, соцсетирдайн чул бишлай аьдат хьусса халкьуннал дянив жунна чIявуну хъама дитай ца агьамсса низам: халкьуннайн букканнин цал Аллагьнайн ﷻ лабизан, дуаь дуван.   Ва укунмасса маслихIат бакъарча, бусурманчунал гьанусса мухIлухIин хъанахъиссар,...


Напсилул хасиятру

Напсилул хасиятруЦала напсилух вичIи дирхьуну, оьбаларду буллан махъаллил акъасса инсаннан хасъсса хасиятру дур къуллугърах къанихшиву ва мудан цува цайминнаяр лавайну икIан ччишиву. Мукунсса инсаннан, мудан хьхьичIун личлай, цайми инсантал цала буюрду биттур буллали буллай, цахва мюхтаж буллан...


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...