Тива зана цу ивкIссар?

Тива зана цу ивкIссар?

Тива зана цу ивкIссар?

Бусала

«Ца диндакъул цIувххуну бур бусурманчунахь:

– Зу буру инсаннан гьаттаву аьзав дуссар, Алжан-Дужжагь буссар, Ахиратрал хIисав-суал буссар тIий. Ми бушиву щин кIулссар? Тива зана цу ивкIссар? Дакъассар ми зару, инсан ивчIайхту цимурца къуртал шайссар тIий.

Бусурманчунал увкуну бур:

– Хъинни. Ачу пикри баннуча! Ина тIимур тIайласса бухьурча, жунма кIиннанмагу ссаячIав буруккин буллан аьркин бакъар. Жува литIунссару, гьаттаву буччинссару, мунийну къуртал хьунссар. Аммарив, инава аьйкьуну, на тIимур тIайласса бухьурча ина ци дулланна? Тива махъунмай ххуллу бакъассархха!»

 

ЦIанасса заманнайгу хьуна бакьай кIукунсса суал буллалими. Миннангу жаваб дуссар. Уссар Алжан-Дужжагьгу ккавккун зана ивкIсса инсан. Ганал цала оьрмулуву цалвагу щялмахъ къабувсъссар, мунияту жува ганал бувсмунийн вихссару. Ганал тачIав щялмахъ къабусайшиву душмантуралгума тасттикь бувайсса бивкIссар.

Га инсаннан Ахиратраву дикIан-тIисса цимурца ккаркссар: Алжан-Дужжагь ва гайннуву думур. Дужжагьрал цIаравун къабагьаншиврул буван аьркинмур бувсун, жуйра дюъ дирхьуссар. Му инсангу – жула ххирасса Идавс МухIаммадри ﷺ. Аллагьу Тааьланал миъражрайн гьаз увсса чIумал Идавсин ﷺ гьарцазад ккаккан дурссар.

БивкIулия махъ цичIав дакъа-ссар тIиманал уссарив ганал махъру тасттикь бувансса, цалвагу щялмахъ къабувсъсса, вихшала дишин бучIима?! Акъассар мукунсса инсан!

Имам Гъазалил луттираву ва масъалалул хIакъираву чивчуну бур:

«Пикри бувара, ца инсан цала къатлува увккун, цаппара хIаллава махъунай зана ивкIун ур. Шавай иявайсса чIумал цала чIаххучу хьуна авкьуну ур. ЧIаххучунал увкуну бур:

– Ява личIлулну икIу, вацIлува барцI бувкIун, вил къатлувун бувххунни!

Му инсаннал учинтIиссарив: «На вин къавихра, тива цу зана хьуссар, тиву барцI бушиву щин кIулссар?» – куну. КъаучинтIиссар! Та чIаххучу щала аьдилсса акъахьурчагума, цумари танал увкумуних къулагъас къадурну, къудурну къатлувун уххантIисса? Щала вих къахьурчагу, личIлулшиву дувантIиссар: ярагъ ласунтIиссар, чIавахьулттувух уругантIиссар ва м.ц.».

Мува куццуй, бивкIулия махъ бучIантIимуния жунма баян бувну бур яла аьдилманал, оьрмулуву тIайла бакъасса махъ къаувкуманал. Цукунну жува ганайн вих къахьун?!

Жунма кIулну бикIан аьркинссар «балики Идавсил ﷺ бувсмур тIайласса бикIан» тIий дирхьусса иман къакьамулшиву. Мукунсса дакIдацIаву дусса инсан бусурманчуну ккалли акъассар. Щак бакъа вихну бикIан аьркинссару Кьуръандалуву ва хIадисирттаву жунма баян бувмунийн.

 

Ильяс МухIаммадов

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


8 агьамсса калима

Вай мукъурттия байбишайссар ва къуртал шайссар инсаннал оьрму. Вайннул агьамшивугу хъинну хъуннассар. Вай калимартту бусурманнал гьарца кьини зумух ласай, цавайннал чIяруну, вайминнал чанну.   Шагьадат أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ...


Сафар барз

Сафар барз – бусурманнал календарьданул кIилчинмур барзри, му байбишайссар мухIаррам зурул хъирив. «Сафар» тIисса мукъул мяънагу – «хъахъи лагаву» ягу «бачIва шаву» тIиссар. Литературалул чулуха ва махъ аьрабрая таржума буллай бур «щютI тIисса...


Неъматрал кьимат

Ца билаятрай къурагъсса шин хьуну, щин чан хьуну диркIун дур. Гиккусса ца мискинсса адиминан пикри хьуну бур, щин дукканхьуви тIий, аьрщараву къуй дуккан. Дуклай чансса куртI шайхту лявкъуну бур ссаллив бувцIусса хъунмасса буттукьа.   Га тIивтIусса адимина хIайран хьуну ливчIун ур гиву думур...


Чак зия буваймур

Кьасттирай чаклил рукну, шартI кьадитарча чак зия шайссар. Ягу кьасттирай ххишала рукнурду дуварча: сужда-рукуъ куннасса, зия шайссар.   Кьуръан, зикри, дуаь дакъасса цамур гъалгъа кьасттирай барча зия шайссар. Кьасттирай хъян ивкIун, аьтIун ивкIун, цIуру-кIуру бувну, уф-агь увкуну, кIира...


Лак Муфтийнащал хьунабавкьунни

Дагъусттаннал Муфтий щейх АхIмад -хIажи Аьбдуллаев хьунаавкьунни Лакрал райондал вакилтуращал ва имамтуращал. Лакрал райондалул администрациялул бакIчи Зураб Куччаевлун тIайлабацIу чIа тIий, Муфтийнал кIицI лавгунни чIярусса шиннардий райондалул бакIчину зий ивкIсса Юсуп МахIаммадовлул район...