Тива зана цу ивкIссар?

Тива зана цу ивкIссар?

Тива зана цу ивкIссар?

Бусала

«Ца диндакъул цIувххуну бур бусурманчунахь:

– Зу буру инсаннан гьаттаву аьзав дуссар, Алжан-Дужжагь буссар, Ахиратрал хIисав-суал буссар тIий. Ми бушиву щин кIулссар? Тива зана цу ивкIссар? Дакъассар ми зару, инсан ивчIайхту цимурца къуртал шайссар тIий.

Бусурманчунал увкуну бур:

– Хъинни. Ачу пикри баннуча! Ина тIимур тIайласса бухьурча, жунма кIиннанмагу ссаячIав буруккин буллан аьркин бакъар. Жува литIунссару, гьаттаву буччинссару, мунийну къуртал хьунссар. Аммарив, инава аьйкьуну, на тIимур тIайласса бухьурча ина ци дулланна? Тива махъунмай ххуллу бакъассархха!»

 

ЦIанасса заманнайгу хьуна бакьай кIукунсса суал буллалими. Миннангу жаваб дуссар. Уссар Алжан-Дужжагьгу ккавккун зана ивкIсса инсан. Ганал цала оьрмулуву цалвагу щялмахъ къабувсъссар, мунияту жува ганал бувсмунийн вихссару. Ганал тачIав щялмахъ къабусайшиву душмантуралгума тасттикь бувайсса бивкIссар.

Га инсаннан Ахиратраву дикIан-тIисса цимурца ккаркссар: Алжан-Дужжагь ва гайннуву думур. Дужжагьрал цIаравун къабагьаншиврул буван аьркинмур бувсун, жуйра дюъ дирхьуссар. Му инсангу – жула ххирасса Идавс МухIаммадри ﷺ. Аллагьу Тааьланал миъражрайн гьаз увсса чIумал Идавсин ﷺ гьарцазад ккаккан дурссар.

БивкIулия махъ цичIав дакъа-ссар тIиманал уссарив ганал махъру тасттикь бувансса, цалвагу щялмахъ къабувсъсса, вихшала дишин бучIима?! Акъассар мукунсса инсан!

Имам Гъазалил луттираву ва масъалалул хIакъираву чивчуну бур:

«Пикри бувара, ца инсан цала къатлува увккун, цаппара хIаллава махъунай зана ивкIун ур. Шавай иявайсса чIумал цала чIаххучу хьуна авкьуну ур. ЧIаххучунал увкуну бур:

– Ява личIлулну икIу, вацIлува барцI бувкIун, вил къатлувун бувххунни!

Му инсаннал учинтIиссарив: «На вин къавихра, тива цу зана хьуссар, тиву барцI бушиву щин кIулссар?» – куну. КъаучинтIиссар! Та чIаххучу щала аьдилсса акъахьурчагума, цумари танал увкумуних къулагъас къадурну, къудурну къатлувун уххантIисса? Щала вих къахьурчагу, личIлулшиву дувантIиссар: ярагъ ласунтIиссар, чIавахьулттувух уругантIиссар ва м.ц.».

Мува куццуй, бивкIулия махъ бучIантIимуния жунма баян бувну бур яла аьдилманал, оьрмулуву тIайла бакъасса махъ къаувкуманал. Цукунну жува ганайн вих къахьун?!

Жунма кIулну бикIан аьркинссар «балики Идавсил ﷺ бувсмур тIайласса бикIан» тIий дирхьусса иман къакьамулшиву. Мукунсса дакIдацIаву дусса инсан бусурманчуну ккалли акъассар. Щак бакъа вихну бикIан аьркинссару Кьуръандалуву ва хIадисирттаву жунма баян бувмунийн.

 

Ильяс МухIаммадов

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Суал-жаваб

Чак бяличIан буван бучIисса ишру цумири? Фаризасса ва ссуннатсса чак бяличIан баврил хIукмурду личIи-личIиссар. ЦукунчIавсса багьана бакъанува чак бяличIан буван къабучIиссар, хIарамссар. Амма хъуслин зарал шавриясса нигь куннасса тагьардануву чак бяличIан буван ихтияр дуссар. Чак буллалиманан...


Къатлуву барачат

Бур ца-цавай къатри, личIину авадансса ва хъуслил бувцIусса бакъахьурчагу, гиву бигьану ссихI ласун шайсса, дакI дигьа лагайсса. Гивун буххайхту кIул шай: шиву рахIатшиву, барачат, гъелишиву дур. Мукунма, хьунабакьай цаймигу – ххирасса хъус-кьайлул бувцIусса, марцIшиврул пар-пар тIисса, амма...


МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулия

Идавс ﷺ дунияллийн увкун, мунал ниттин Аминатлун ккарккун дур муная нанисса нур, лагмамур чаннагу дурну марцI дуккан дуллалисса.   Ца ппурттуву чIавасса МухIаммад ﷺ оьрчIащал тIуркIу тIий уна, муначIан увкIун малаик Жабраил, тIитIин бувну Идавсил ﷺ хъазам, мунал къюкI мусил тIясраву зам-зам...


Мурахас хьусса цучIав акъассар

Инсан цуксса дин дусса, иман цIакьсса ухьурчагу, оьрму щаллу буваншиврул ганан чара бакъа аьркинссар лякъин хъус, дукия, цува дузал увансса маэшат буллан. Цува ва цала кулпат щаллу баву – цумацагу бусурманчунал буржри, чак, зума ва цаймигу диндалул тIалавшиннарду куннасса.   Дунияллул...


Лелуххул эбрат

Щейх Ибрагьим Адгьам ивкIссар Шакьикь Балхил усттазну. Ца кьини Шакикь цала щейхначIан увкIун, бувсун бур цува хIалтIилухун ачин хIадур хъанай ушиву.   – Жува хьунабакьиннин цаппара барзру гьантIиссар! – увкуну бур ганал. Амма кIива-шанма гьантлува Ибрагьим Адгьамлун ккавккун ур...