Нач-хIая

Нач-хIая

Нач-хIая

(Дайдихьу хьхьичIсса номердай)

Адаврал цIанийсса хIая. Идавсил ﷺ душнил ФатIиматлул лас Аьли ибн АбутIалиблун багьлай бивкIссар Идавсихьхьун чаклин иссаву зия шаврил хIакъиравусса суал булун. Амма ИдавсичIансса ﷺ адаврал цIаний нач хьуну, Микьдад ибн ал-Асвадлухь цанма аьркинсса суал була куну миннат бувссар. ХIалбакъашиврул цIанийсса хIая. Ца чIумал Муса идавсил u Аллагьнахь ﷻ увкуссар: «Ттула цукунса дунугу мюхтажшиву дусса чIумал Вихь чIа учин нач хъанан дикIай, я Рабби!». «Сайки вила иникьаллувун бичинсса цIугу, яттинсса лазунигу Ттухь чIа уча», - увкуссар Заннал.

Заннал хIая, цалва лагъартуннан цIимилийну загьир шайсса. Аллагьнал ﷻ лагъ СиратIуллал ламуйх лавхъукун, мунал кIунттихьхьун булунтIиссар лавкьусса чагъар. Муниву чивчуну бикIантIиссар: «Ина дурмур дурунни. Вил тIуллу ашкара дуну ина баявур уван Ттун нач хъанай дур. Мунияту ухху Алжаннавун, ина багъишла ивтссара!» Нач-хIаялул мяъна Идавсил ﷺ укун дурчIин дурссар: «Да агьали, Аллагьная ﷻ хIакьсса нач дуну бикIи!». Халкьуннал увкуссар: «Я Расулуллагь! Аллагьнайн ﷻ щукру, жу буру Занная нач дуну». Идавсил ﷺ увкуссар: «Дахьва ми махъру учаву начхIая душиврин ккалли бакъассар. Мяйжаннугу хIая думанал буруччича цала бакI ва мунищал дархIумур: яру, вичIив, маз ва м.ц., буруччича цала чурх ва мунищал дархIумур: дакI, ччанну, кару, аьврат ва м.ц. Мяйжаннугу хIая думанал чIявуну бивкIулия ва цала чурххал панашивруя пикри бувача. Дунияллийсса оьрмулуяр ахиратлувумур язи бувгьуманал дурссар мяйжаннугу Аллагь Тааьланая нач-хIая думанал тIул». Ца аькьлукарнал увкуну бур: «Цая нач шайминнал чIарав бацIлайщябикIлай зула нач-хIая уттара дулувара».

ХIая душиву – имандалул лишан

Муриднан чара бакъа аьркинсса ца шартI – Аллагьнал ﷻ хьхьичIсса фаризардаву хьусса диялдакъашивурттал дакI ччуччин даву. Фузайл ибн Иязлул увкуну бур: «Инсаннал талихI бакъашиврул ххюра лишан дуссар: «чалухъсса дакI, кьавкьсса яру (Заннаясса нигьал аьтIутIи къабувсса), нач-хIая дакъашиву, дунияллул неъматирттачIан кIункIу тIаву ва лахъисса оьрмулийн хьул бишаву». Аькьлукартурал бувсун бур инсаннал дакIниву нач-хIая къаличIарча, мунаву цукунчIавсса хъиншиву къаличIайшиву. Аллагь Тааьланал хьхьичIсса инсаннал даражалул лахъшиву лархьхьуссар мунал имандалул ва дунияллул неъматирттая махъунай шаврил даражалуха. Бюхттулсса ссалихIинтурал учайсса бивкIссар: «ХIая ва унс (Аллагь кIицI лагаврил нахIушиву ва рахIатшиву) инсаннал дакIнивун дурххун дарчукун миву зугьд (дунияллул неъматирттан хьул бакъашиву) ва вараъ (диндалун тIалавшиннарду хъинну мюрш ивкIун дуллалаву) лякъирча, миннул чIарав мина дувайссар, акъахьурча зан диркIун лагайссар.

Кьуръандалуву Юсуф u идавсиясса суралул 24-мур аятраву чивчуну бур: «Ганин га ччан хьуну ур, ганангу га ччан хьунссия, хьхьичI Заннал ишара ккарккун къадиркIссания». Му ишарагу укунсса диркIссар: къатлул мурцIув бацIан бувсса къанчирайн (идол) Зулайхал дирчуссар янна. Юсуфлул u цIувххуссар: «Ина ци дуллалиссара?» «Ттун нач хъанай дур ванил хьхьичI бунагь буван», - увкуссар Зулайхал. Микку Юсуф u идавсил увкуссар: «ттун Занная нач хьун лайкьссар, Вин ва къанчираянияр», - куну.

«СалихIминнал тIабиаьт»

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Лакрал миллатрал мажлис

Март зурул 18-нний Дагъусттаннал Муфтиятрал сипталийну МахIачкъалаливсса «Европа» тIисса залдануву хьунни чIявусса лак гьурттусса зумаритавал мажлис – ифтIар. Зал щапI куну бувцIуну бия, аьдатрайн бувну, мажлис байбивхьуна Мубараксса Кьуръандалул аятирттая, ккалаккиману ия...


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...


Напсилул хасиятру

Напсилул хасиятруЦала напсилух вичIи дирхьуну, оьбаларду буллан махъаллил акъасса инсаннан хасъсса хасиятру дур къуллугърах къанихшиву ва мудан цува цайминнаяр лавайну икIан ччишиву. Мукунсса инсаннан, мудан хьхьичIун личлай, цайми инсантал цала буюрду биттур буллали буллай, цахва мюхтаж буллан...