ХIабибуллагьнал ﷺ оьрмулия
ХIабибуллагьнал ﷺ оьрмулия
Идавс ﷺ дунияллийн увкун, мунал ниттин Аминатлун ккарккун дур муная нанисса нур, лагмамур чаннагу дурну марцI дуккан дуллалисса.
Ца ппурттуву чIавасса МухIаммад ﷺ оьрчIащал тIуркIу тIий уна, муначIан увкIун малаик Жабраил, тIитIин бувну Идавсил ﷺ хъазам, мунал къюкI мусил тIясраву зам-зам щинай шюршуну, гьарца диялдакъашивурттая марцI дурну дур. Идавсищал ﷺ тIуркIу тIий бивкIсса оьрчIру, нигьа бувсун, ливхъун бур. Миннавух МухIаммадлул ﷺ накIлил уссурвалгу бивкIун бур. Ми бувкIун шаппай ниттихь ХIалиматлухь хьумур бувсун бур. «Ванан цикIуй хьурча, жаваб цукун дулуви!», – куну, пикри хьуну, нигьа бувсун ХIалиматлул МухIаммад ﷺ ниттичIан зана увну ур.
Ца кьини Аминат МухIаммадгу ﷺ увцуну Мадиналийн гъан-маччаминначIан хъамалугу бивну зана хьуну най бунува, къашавай хьуну дунияллия лавгун бур. Му Аль-Абва тIисса кIанай бувччуну бур. МухIаммадрив ﷺ ца хъамитайпалул буттал буттачIан АьбдулмутIаллиблучIан иян увну ур. Идавс ﷺ цала буттал буттачIа мяйра шин хьуннин ялапар хъанай ивкIун ур. АьбдулмутIаллиблул цува ивчIан хьхьичI васият бувну бур, цува накьлу шайхту МухIаммад ﷺ АбутIалиблул цачIана уцин. АбутIалиб Идавсил ﷺ буттауссу ивкIун ур, мунал МухIаммад ﷺ хъинну ххарину кьамул увну ур. МухIаммадлун ﷺ ацIния цара шин хьуннин, Аллагьнал ﷻ амрулийн бувну, мунал чIарав гьармудан Исрапил малаик ивкIун ур. Муния махъ Аллагьнал ﷻ Жабраил малаикнайн буюр бувну бур, МухIаммадлун кIул къахьунну, му яуллай, мунан кумаг буллай, каялушиву дуллай, чIарав икIаврин.
Ца ппурттуву МухIаммад ﷺ буттауссищал Шамлив лавгун ур. Басра шагьрулуву Идавс ﷺ ккавккун ур Бахира тIисса ххачпараснал кашишнан. Мунал АбутIалиблухь миннат бувну бур: «Му оьрчIаву идавсшиврул лишанну дурча, ина мунащал анаварну шавай зана хьу, жугьутIнан кIул хьуну, оьбала къабуван!» – куну. Му чIумал Идавсин ﷺ ацIния кIира шин диркIун дур. Балугъравун увххун махъ МухIаммад ﷺ цIуницIакул Шамлив лавгун ур даххуласу дуван Хадижат тIисса хъамитайпалул хъуслищал. Му Хадижат бивкIун бур хъунмасса, авадансса тухумравасса щащар. Идавс ﷺ машагу бувну, хъуннасса дагьиягу ларсуну зана хьуну ур Маккалийн. Инсантуран мунал марцIшиву, тIайлашиву бувчIуну, муначIансса хIурмат гьаз хьуну бур. МухIаммадлун ﷺ кьуния ххюра шин шайхту, Хадижатлул муначIан гьан бувну бур инсантал, цуппа мунан щар хьун ччишиву бусан. Идавс ﷺ рязи хьуну, мукьцIалла шинавусса Хадижат бувцуну бур.
Оьрму наниссаксса, МухIаммад Идавсин ﷺ нахIу бизлан бивкIун бур инсантурая арх уцаву, халватраву Аллагьная ﷻ пикри баву. Чан-кьансса дукрагу ларсун, лагайсса ивкIун ур, Маккалия арх бакъасса кIанайсса ХIираъ тIисса нуххувун. Аллагьная ﷻ ва мунал ляхъан дурса махлукьатрая пикрирдай, Заннайн ﷻ эбадат дуллай, чIун гьан дайсса диркIун дур. Ца мукунсса кьини, муначIан Жабраил малаик увкIун увкуну бур: «Ххари хьу, да МухIаммад! На Жабраил малаикра, инарив Аллагьнал ﷻ Идавсра». Муния махъ эмаратругу дархIусса сими каниву дирхьуну, увкуну бур: «Ккалакку!». МухIаммадлул ﷺ: «Ттун буккин къакIулли!» увкуну бур. Жабраиллул Идавс ﷺ гьухъа итанцIа чIувин увну ур». Ялагу увкуну бур: «Ккалакку!» Идавсил ﷺ ялагу: «Ттун буккин къакIулли!» - куну бур. Жабраиллул, ялагу цал чIуян увну: «Ккалакку, Аллагьнал цIанийну!» - увкуну бур. Муния махъ, МухIаммад ﷺ шавай зана хьуну Хадижатлухь хьумур бувсун бур. Хадижат бувсмунийн вих хьуну бур, инсантурава цалчин Ислам кьамул дурмур хьуну бур.
АцIния шанна шин дурну дур Идавсил ﷺ Маккалий исламравун инсантал кIункIу буллай. Яла лагмаминнал зулмулул цIаний Мадиналив гьижра бувну бур. Дуаь дурну шагьру азардая марцI бувну бур. Мадиналийри цIусса шариаьтрал дайдихьу хьусса. Миккури цалчинсса азан увкусса, Рамазан зурул зума, закат париза бувсса, Иерусалимрай бивкIсса, Кьибла Маккалийн баххана бувсса. Мадиналияр Бадр тIисса кIанайн ва УхIуд зунттучIан талатаву дуван лавгсса. Миккур хIан хIарам дурсса, таяммум байсса куц лахьхьин бувсса,. Мадиналиври Расулуллагь ﷺ увччусса, муниятур мунийн Идавсил ﷺ шагьру учайсса.
Идавсил ﷺ сипат
Идавс чурххал я лахъсса, я лагьсса къаивкIун ур. ХъачIру гьартасса, лажиндарал чаннасса. НенттабакI лахъсса, гьартасса бивкIун бур. Ккаккан ххуйсса яру, иттацIантту диркIун дур. Ккарччив кIяласса, кIиз хъюрухъ багьсса бивкIун бур. АьнтIикIасса ссурссу, гьартасса хъазам ва бархI бивкIун бур. ХъачIрай идавсшиврул мугьру бивкIун бур.
Яла ссавур дусса, виричусса, хIакьсса, уздансса ивкIун ур. Махъра-махъсса жиплуву думур, дакъарчIуну шанан утту къаишайсса ивкIун ур. ЩихькIуй цалвагу «къа» тIисса махъ увкуну къабивкIун бур. Халкьуннава Аллагьная ﷻ яла нигь дума, инсантурачIан рахIму-цIими бума ивкIун ур. Пишкаш дурмур дакъа, цадакьалун дуллумур къаласайсса диркIун дур. Дурмунихлугу, танияр хъунмасса, махъунмай къабувну, къаикIайсса ивкIун ур. ДакIхъуншиву тIисса зад къюкIливу дакъасса, цала янна-ус цала дакьин дайсса, къатлуву даймуниву кабакьайсса, аваданманачIан икIу, мискинманачIан икIу ца куццуй учIайсса. Ца Аллагьная дакъа нигь дакъасса, душмантуравухгума цувалу занан икIайсса ивкIун ур. Рихшант цирив, щялмахъ цирив къакIулсса, хъинсса, тIайласса ивкIун ур.
Идавсил ﷺ мюъжизатру
Идавсил ﷺ чIярусса мюъжизатру ккаккан дурну диркIун дур: барз кIигъагъан баву, кIиссурава щин дачин дурну, щаллусса аьралуннал мякь лиххан баву, ца щинал кIихIанттуй щалва аьрал чаклин биссун баву, канивун лавсъсса чартту, ущу-щулгъи мунахь гъалгъа тIун бикIаву, мурхьру мунан сужда буллан бикIаву, ца чIивисса дукралул лукьмалул циняв цалва аьрал буччин баву, Оьмар-асхIаб цукун ивчIантIиссарив бусаву ва цаймигу.
Ссалат ва ссалам Аллагьнал ХIабибнайн ﷺ. Хъиривгу ссалам мунал агьлу-кулпатрайн ва асхIабтурайн, дунияллий ва ахиратраву.