Лихъу ЗанначIан...

Лихъу ЗанначIан...

Камилшиврул даражалийн ивсса инсан уругайссар хъанахъимуних кIивагу яних. Ца яних буруглагимий тIурча – факьигьтал (шариаьтрал элму кIулми) ва муридтал (тIарикьатрал элму кIулми) – ми ца-ца янил мурчIиссар.

 

Дуллалимур цала дуллалиссара тIутIима, диялдакъашивуртту гьарзану дулларчагу, Аллагьнал ﷻ хIаласу уссаннуйн ишара дуллалиссар. Заннал тIачIав жуятува тIалав къабуллалиссар цукунсса бунугу аьмал ляхъан баву. Аллагь ﷻ тIий ур: «На ляхъан бувмур буллали». Мунияту, бувсса бунагьраясса пашманшиврул даража хъарссар аьмал лагънащал бахIаврил гужрайн. Лагънахь ихтияр дакъассар цала бунагьру мюрщину чIалай икIан. Ялунгу, цащава хьусса бунагь хъун бунагьну ккалли булларча хъинссар, цанчирча, мукунсса чIумал инсан дакI марцIшиврул даражалийн гьаз хъанан хIадур шайссар. Му даражалийн ивманан чIалан бикIайссар цала бунагьраяр Заннал цIими хъунмасса бушиву, кIул шайссар цимурца ляхъан дурма мяйжаннугу так ца Аллагь ﷻ ушиву.

Да бусурмантал! Аьвамсса муъминчунайн дакI марцIшиврул даражалийн лахъаврий оьвчаврия личIлулну бикIи – маоьвтIри мунайн цала бунагьирттая пашман хъанан, цанчирча му инсан гьалак хьунтIиссар.

КIулну бикIи, Аллагь ﷻ кIул шаврил даражалийн ивманал тачIав цува ккалли къаувантIиссар цумур-бунугу аьмал ляхъан баврил гьурттучину, мунан цува чIалантIиссар Заннал нясив бувмур щаллу буллалисса чурхну. Цанчирча, аьмаллу ва хасиятру ялун личайссар чурххардийхчIин. Чурххал базурду – тIуллал къапурдури, ми лавхьхьуссар халкь буккайсса нузардиха. Нузавух увккун нанима му нузал ляхъан къаувссар, мунищал цукунчIавсса дахIаву дакъассар.

Лагъ цува Аллагьнал ﷻ ляхъан увсса ухьувкун, цукунни мунаща шайсса Зал хIала акъа ци-дунугу дуван ва дурмур кьамул дуванссар тIий икIан?! Инсантал (нафсру) ва миннал тIул-аьмаллу Аллагьнал биялалулу буссар ва ца лахIзалийссавагу му биялалува къабуккайссар. Ва иш бувчIлачIима ххари къахьунтIиссар цайхрачIин дурсса хъинсса (чири бусса) давурттал чIярушивруя ва ми чан шаврил пашман къаувантIиссар.

Щейх аш-Шазалил увкуссар: «Ттун нава макIра ккавккунав ца инсаннащал архIал ттула усттазнал хьхьичI щяивкIун. Усттазнал ттухь увкуна: «Мукьва насихIат лаласи, дакIний бити: ца му инсаннал хIакьиравусса, шанма винма багьлагьисса:

  1. Ци-бунугу ца аьмал язи мабугьавча, цичIав язи къадугьаву язи дугьи. Язи дугьаврия лихъу, сайки му лихъавриягу лихъу. ГьарзадрачIату ЗанначIан лихъу, цанчирча, Аллагьнал ﷻ увкуну бур: «Вил Заннал цанна ччимур ляхъан дувайссар, ва зун мюнпатмур язи дугьайссар».

Шариаьтрал язи дургьумур ва мунивусса низам – Аллагьнал ﷻ язи дургьумурди, вил муничIан цукунчIавсса ара бакъассар. Амма мува чIумал шариаьт – Заннал язи дургьумур – вин чара бакъа аьркинссар. ВичIигу дирхьуну мютIи хьу! Вийнма данди бацIлацIиминнахьгу уча: «Аллагьнан ﷻ кIулссар зу дуллалимур!».

  1. Дунияллул неъматирттая махъунай хьу, мудан Аллагьнайн ﷻ таваккал бути. Аллагьнайн ﷻ таваккал бутаву – циняв тагьардал ва ахIвалдал гьану хъанахъиссар. Вила барану Аллагь ﷻ ити. Мукъурттиву, давурттаву, хасиятраву ва рувхIанийсса хIалдануву Заннайн таваккал бути.
  2. Щак бумуния арх хьу, Аллагьнайн ﷻ ширк бишаврия, цаманал канихьмунийн тамахI бишаврия ва Заннайн инкаршиву даврия мурахас хьу. ИхIсандалий, дакI марцIну Аллагь Тааьланайн эбадат дуллалу». Ялагу усттазнал увкуна: «Ва инсаннал дакIнийн щавурду диян дурссар кIира хасиятрал: цала гужрайн умуд бивхьуну дунияллул иширттаха зузаврил ва ахиратрал ишру Заннал булунтIисса неъматирттай щак тIий бачин баврил. Зула давуртту сантирайн дичаврил дайдихьулийва Заннайн лабизлази – зуйн Заннаяту бигьашиврул неъмат ликкантIиссар. ДакIний бити, хатIа хьуну махъ вил дакIниву Заннаясса нигь духьурча, му бунагь кунма ккалли къабувантIиссар. Винма Аллагьнал ﷻ нясив бувсса кьисмат ласи вила элму-кIулши ишла дурну ва Идавсил ﷺ сунналул ххуллу бувгьуну. Камилшиврул даражалийх лавай инава ачин хIарачат мабулларда, акъахьурча вих бахчу хьунтIиссар».

 

 

«СалихIминнал тIабиаьт»

тIисса луттирава

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулия

Идавс ﷺ дунияллийн увкун, мунал ниттин Аминатлун ккарккун дур муная нанисса нур, лагмамур чаннагу дурну марцI дуккан дуллалисса.   Ца ппурттуву чIавасса МухIаммад ﷺ оьрчIащал тIуркIу тIий уна, муначIан увкIун малаик Жабраил, тIитIин бувну Идавсил ﷺ хъазам, мунал къюкI мусил тIясраву зам-зам...


Хъинмунил гьану

Имам Муслимлул луттираву бур укунсса хIадис: «МухIаммад Идавсил ﷺ увкуна: "Аллагь Тааьла МарцIмари, марцIмур дакъа кьамулгу къадуваймари».   Кьуръандалуву Аллагьнал ﷻ халкьуннайн амру бувссар идавстурайхчIин: «Зу дукияра марцIмур, тIуллугу хъинсса дуллали»...


Къатлуву барачат

Бур ца-цавай къатри, личIину авадансса ва хъуслил бувцIусса бакъахьурчагу, гиву бигьану ссихI ласун шайсса, дакI дигьа лагайсса. Гивун буххайхту кIул шай: шиву рахIатшиву, барачат, гъелишиву дур. Мукунма, хьунабакьай цаймигу – ххирасса хъус-кьайлул бувцIусса, марцIшиврул пар-пар тIисса, амма...


Мавлудрал барз

Рабиуль-авваль – бусурманнал календарьданул шамулчинмур барзри. Ва ккаллиссар яла агьаммий зурдардивасса цану. Жунма кIулсса куццуй, Рабиуль-авваль барз барачат хьуссар Аллагьнал ﷻ махъа-махъсса Илчи ﷺ, жуна ххирасса МухIаммад Идавс ﷺ дунияллийн уккаврийну. Идавс ﷺ халкьуннан рахIмуну,...


Вихьлив оьрчIру ттуплий бувккунни

Вихьлив хьунни Ккуллал райондалий дарсирдайн мизитирттавун бучIайсса оьрчIал дянивсса футболданул турнир.   Ванил агьаммур мурад бия оьрчIал дянивсса дусшиву цIакь даву ва спортрах гъира бутаву. Турнирданул сиптачиталну бувккунни «Ккуллал райондалул жагьилтал» тIисса ккурандалул каялувчи...