ЩяйтIаннул хасият

ЩяйтIаннул хасият

ЩяйтIаннул хасият>

Иблис чапур хьусса, абадул абадлий нааьналуву личIан бувсса хасият – дакIхъуншивури.

 

Аьбдуллагь ибну Масъоьдлуясса хIадисраву бувсун бур ца чIумал Идавсил ﷺ увкушиву (мяъна): «ДакI хъунсса инсан Алжаннавун къауххантIиссар». Ми махъру бавсса цаннал вев куну бур: «Инсаннан ччан бикIайхха авурсса янна-ус лахлан!». Идавсил ﷺ увкуну бур: «Аллагьнан ﷻ исвагьимур ххирассар, амма дакI хъуншивруя тIурча, му – хIакьмур кьамул къабавури ва халкь кьадарну чIалачIавури» (Муслим).

ХIакьмур кьамул къабаву цири учирча – му цавурасса диялдакъашивуртту ккалли къадуллай, хъинсса насихIатрах къулагъас дакъа, дакIниву цIу ларчIсса куна: «Инагу цура ттун за бувчIин буллан, бизарда виятугу вил насихIатирттаятугу!», – тIий икIавури.

Халкь кьадарну чIалачIаву тIурча, му цува цайминнаяр лавайну, ххаллилну ккалли авури – мунийнни дакI хъуншиву учайсса.

МухIаммад Идавсил ﷺ мудан исвагьисса тIул-тIабиаьт ккаккан дувайсса диркIссар. Сайки, Макка лавсун, цува ххув хьушиву чIалай, бакIгу гьаз дурну, ххаллилну шагьрулувун уххан бюхълай бунува, Идавс ﷺ увхссар цала бакI хьхьичIун дуртун, кьус ивкIун.

Ца кьини Малик бин Динардун ккавккун ур дакI хъун дурну заназисса инсан. Маликлул ганайн оьвкуну бур: «Да инсан, Аллагьнан ﷻ мукунсса заназин къаххирассар!». «Яр вин на цурав къакIуллив?», – пахрулий цIувххуну бур ганал. Малик бин Динардул дуллуну дур укунсса жаваб: «КIулли ттун: цал ина ивкIссара кIунтIну, ахирданийгу ина нурчIилия лирчIсса кьаркъалттул касакрайн кIура аянтIиссара. Ми кIивагу ахIвалданул дянив ина уссара вивура нажас ларсун занай». Вай махъру бавукун пахрукарнан хIая хьуну: «Утти ттун бувчIунни нава цу уссарав!» – куну бур.

Жунма ччя-ччяни хIисав шай лахьхьу цичIав дакъа ивкIманахьхьун хъус ягу лахъсса къуллугъ бириярча, цайминнах пахрулий, ухттанну уруглан икIайшиву. Ххирасса уссурвал ва ссурвал, кIулну бикIияра: дакI хъуншиву дужжагьрал агьулданул лишанни. Цанчирча, Кьуръандалуву увкуну бур (мяъна): «Гайннахь (иман къадирхьуминнахь) учинтIиссар: ‘’Дужжагьрал цIарал къапурдавух бувххун, абадлий мивува личIияра!’’ ДакI хъун дурмий бикIансса кIанттул мурдалшиву!» («Аз-Зумар» суралул 72-мур аят).

Цамур аятраву тIий бур (мяъна): «Аллагьнайн ﷻ эбадат дуллан дакI хъун хьуми кьюкьалану дужжагьравун бичинтIиссар» («Гъафир» суралул 60-мур аят).

ДакIниву ухттаншиву ва кьуртI дусса инсаннан эбадатрал нахIушиву кIул къашайссар, мунал дурсса тавбалуву пашманшиврул ххютрагу къадикIайссар. Му хасиятрал мунал дакI лухIи лаган дурну, Занная арх дувантIиссар.

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


Хъинсса хасият – диндалул аслу

Хъинсса хасият думанан муния хайр бияйссар дунияллий ва ахиратраву, муния бувсун бур хIадисраву. Ца чIумал Аьббаслул Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Я Расулуллагь, вий аякьа дуллай ивкIунтIий АбутIалиблун ахиратраву мюнпат биянтIиссарив?» «БиянтIиссар, ттуй аякьа къадурссания, га...


Чак зия буваймур

Кьасттирай чаклил рукну, шартI кьадитарча чак зия шайссар. Ягу кьасттирай ххишала рукнурду дуварча: сужда-рукуъ куннасса, зия шайссар.   Кьуръан, зикри, дуаь дакъасса цамур гъалгъа кьасттирай барча зия шайссар. Кьасттирай хъян ивкIун, аьтIун ивкIун, цIуру-кIуру бувну, уф-агь увкуну, кIира...


Арулва махъ

Хъунасса аьлимчу, дурккучу Абу-Лайслул увкуссар: «Цума инсаннал лавхьхьурив арулва махъ, му инсан икIантIиссар Аллагьналгу ﷻ малаиктуралгу хьхьичI даража лавайну, ва Аллагьнал ﷻ мунал бунагьру багъишла битантIиссар, гай бунагьру хьхьиривусса хьаманияр чIявусса бухьурчагума.   Вай...


Неъматрал кьимат

Ца билаятрай къурагъсса шин хьуну, щин чан хьуну диркIун дур. Гиккусса ца мискинсса адиминан пикри хьуну бур, щин дукканхьуви тIий, аьрщараву къуй дуккан. Дуклай чансса куртI шайхту лявкъуну бур ссаллив бувцIусса хъунмасса буттукьа.   Га тIивтIусса адимина хIайран хьуну ливчIун ур гиву думур...


Сафар барз

Сафар барз – бусурманнал календарьданул кIилчинмур барзри, му байбишайссар мухIаррам зурул хъирив. «Сафар» тIисса мукъул мяънагу – «хъахъи лагаву» ягу «бачIва шаву» тIиссар. Литературалул чулуха ва махъ аьрабрая таржума буллай бур «щютI тIисса...