Гъаралуннил хIикматшиву

Гъаралуннил хIикматшиву

Гъаралуннил хIикматшиву

Гъарал – Аллагьу Тааьланал ляхъан дурсса ца неъматри. Му жунмасса хъунмасса рахIматри. Дунияллийсса халкьуннал, жанавартрал, уртту-тIутIал оьрмулуву гъаралуннил хъунмасса кIану бугьлагьиссар. Кьуръандалуву увкуну бур (мяъна): «…Ургу Аллагьнал ﷺ цIимилийну гъаралуннил кьаркьсса аьрщи уттара дуллалисса куц…» (сура Ар-Рум, 50 аят).

 

Гьарца гъарал кIунтI аьрщарайн лавсун ца-ца малаик учIайссар тIар. Муниятур гъарал кIунтIру багьну нанисса чIумал куннийн ку тачIав къащайсса.

«Мукьаддиматуль-хIазра-мия» тIисса луттираву увкуну бур, цIусса шинал цалчинсса гъарал лачIлан диркIукун ганилу чурхгу шювшуну, гъарал щинай чаклингу бивссуну хъинссар тIий. Чурх шюшин сант дакъахьурча, укунна чаклин иссавурагу дурну хъинссар. Къув-аьс, цIупар тIисса чIумалгу Аллагь ﷻ кIицI лавгун хъинссар, амма цIупарданух ургаву къахъинссар.

Имам Маликлул луттираву увкуну бур: «Къу-ваьс, цIупар тIисса чIумал Идавсил ﷺ ихтилатгу бацIан бувну, укунсса дуаь дуккайва: «СубхIа́на ман юсаббихIу­р­раъду бихIамдигьи валь­мала́икату мин хи́фатигьи».

Ялагу гъарал лачIличIисса чIумал «Алла́гьумма сайибан гьани́ан ва сайибан на́фиаьн» увкуну хъинссар. Гъарал ларчIун махъ «МутIирна бифазлиЛла́гьи ва рахIматигьи́» учайссар.

Гужсса, зарал биян бюхъайсса гъаралунния нигь духьурча, ва дуаь дуккайссар: «Алла́гьумма хIава́лина́ ва ля́ аьлайна́».

ХIадисраву увкуну бур: «КIира чIумал Аллагьнал ﷻ дуаь чара бакъа кьамул дайссар: чаклийн азан (акбар) тIисса чIумал ва гъарал лачIлалисса чIумал» (Джа́миул-ахIа́дис).

Жунма кIулсса куццуй, щинал ялун Кьуръандалул аятру буккирча, га щин дарувну шайссар. Ца чIумал МухIаммад Идавсил ﷺ увкуссар цалва асхIабтурахь: «Бусавив зухьва ца дару, ттунма Жабраил малаикнал лахьхьин бувсса. Му дару кIулманан цамур дарураву аьркиншиву къадикIантIиссар. Гъарал щинайн буккайссар арулцIалва сура «Аль­ФатихIа» (АльхIам), арулцIалва «Фалакь», арулцIалва «Нас», арулцIалла салават, арулцIалва «СубхIаналлагь». Яла гай щин арулва гьантлий кIюрххил ва хьхьурай хIачIайссар», – куну бур.

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Шанугу - неъмат

Шанашаву – Аллагьу Тааьланал жунма буллусса хъунмасса неъмат хъанай бур. Шанашисса чIумал инсаннал чурх ва къюкI дигьа лаглай дур, инсан игьалаглай ур. Гьарца затираву кунна, шанан утту ишавривугу дуссар цилла адабру:   1) ХъатIан чак бувну махъ аьркин бакъасса гъалгъарду къабуллай,...


Кьурбандалул байран

Кьурбандалул кьини – Исламравусса яла агьаммур байран хъанахъиссар. Аьрабрай ванийн «Эд аль-АдхIа» учайссар. Му хъанахъиссар Зуль-ХIижжа зурул 10-мур кьини. Мунил хъиривсса шанма гьанттагу байрандалул гьантрину ккаллиссар, миннуйн «ташрикьрал» гьантри...


Мяърипат ва тарбия

Ххуйсса хасият, тIул-тIабиаьт, адав дуну оьрчI, душ тарбия баву – му хъанахъиссар буттал цалва авладран дуллалисса хъинну кьимат лавайсса зат. Мукунсса тарбия дулаврил гьануну хьун аьркинссар жулва оьрчIру чIивину бунава мий хъуни хъанахъиссаксса минная инсаншиву дусса, хасият ххуйсса халкь...


Иман ссайн учайссар?

Иман – му Аллагьу Тааьланал Цалва хъиншиврийну, рахIму-цIимилийну Цалва лагъартуннаятусса Цана ччисса инсаннал дакIниву бувчIин бавур, асар хьун бавур, мунивун дуртIсса нурди, му инсаннан цува ляхъан увсса Зал кIул уван. Му нургу, асаргу дакIниву бусса инсаннал Аллагьу Тааьланал...


Къумасса мусиват

Аллагьу Тааьланал дуниялгу ляхъан дурну, дунияллий инсанталгу ляхъан бувну, миннаву ляхъан бавугу, литIун бавуну нани дурсса миннал хIал ккакканни. Уттарашиву ляхъан дурссар миннаву мютIийма цумарив, аьсивма цумарив кIул хьун. БивкIугу ляхъан бувссар Кьиямасса кьини бизан бувну, хъинманан хъинсса...