Гъаралуннил хIикматшиву

Гъаралуннил хIикматшиву

Гъаралуннил хIикматшиву

Гъарал – Аллагьу Тааьланал ляхъан дурсса ца неъматри. Му жунмасса хъунмасса рахIматри. Дунияллийсса халкьуннал, жанавартрал, уртту-тIутIал оьрмулуву гъаралуннил хъунмасса кIану бугьлагьиссар. Кьуръандалуву увкуну бур (мяъна): «…Ургу Аллагьнал ﷺ цIимилийну гъаралуннил кьаркьсса аьрщи уттара дуллалисса куц…» (сура Ар-Рум, 50 аят).

 

Гьарца гъарал кIунтI аьрщарайн лавсун ца-ца малаик учIайссар тIар. Муниятур гъарал кIунтIру багьну нанисса чIумал куннийн ку тачIав къащайсса.

«Мукьаддиматуль-хIазра-мия» тIисса луттираву увкуну бур, цIусса шинал цалчинсса гъарал лачIлан диркIукун ганилу чурхгу шювшуну, гъарал щинай чаклингу бивссуну хъинссар тIий. Чурх шюшин сант дакъахьурча, укунна чаклин иссавурагу дурну хъинссар. Къув-аьс, цIупар тIисса чIумалгу Аллагь ﷻ кIицI лавгун хъинссар, амма цIупарданух ургаву къахъинссар.

Имам Маликлул луттираву увкуну бур: «Къу-ваьс, цIупар тIисса чIумал Идавсил ﷺ ихтилатгу бацIан бувну, укунсса дуаь дуккайва: «СубхIа́на ман юсаббихIу­р­раъду бихIамдигьи валь­мала́икату мин хи́фатигьи».

Ялагу гъарал лачIличIисса чIумал «Алла́гьумма сайибан гьани́ан ва сайибан на́фиаьн» увкуну хъинссар. Гъарал ларчIун махъ «МутIирна бифазлиЛла́гьи ва рахIматигьи́» учайссар.

Гужсса, зарал биян бюхъайсса гъаралунния нигь духьурча, ва дуаь дуккайссар: «Алла́гьумма хIава́лина́ ва ля́ аьлайна́».

ХIадисраву увкуну бур: «КIира чIумал Аллагьнал ﷻ дуаь чара бакъа кьамул дайссар: чаклийн азан (акбар) тIисса чIумал ва гъарал лачIлалисса чIумал» (Джа́миул-ахIа́дис).

Жунма кIулсса куццуй, щинал ялун Кьуръандалул аятру буккирча, га щин дарувну шайссар. Ца чIумал МухIаммад Идавсил ﷺ увкуссар цалва асхIабтурахь: «Бусавив зухьва ца дару, ттунма Жабраил малаикнал лахьхьин бувсса. Му дару кIулманан цамур дарураву аьркиншиву къадикIантIиссар. Гъарал щинайн буккайссар арулцIалва сура «Аль­ФатихIа» (АльхIам), арулцIалва «Фалакь», арулцIалва «Нас», арулцIалла салават, арулцIалва «СубхIаналлагь». Яла гай щин арулва гьантлий кIюрххил ва хьхьурай хIачIайссар», – куну бур.

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...


Аькьилсса бусаларду

  Нитти-буттал дуаь Ца аьлимчу-щейхначIа ккалаккисса мутааьлимнал ганахь миннат бувну бур цахара дуаь дувакьай, куну. «Ттул дуаь Аллагьнал ﷻ кьамул къадувантIиссар!» - баян бувну бур щейхнал. Мутааьлимтал махIаттал хьуну бур, цанчирча, дуаь чIа увкума ивкIун ур дуккавриву...


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...


ЗанначIан гьаз дурсса кару

Цала дянивсса икьралдайн, кIулминнайн, соцсетирдайн чул бишлай аьдат хьусса халкьуннал дянив жунна чIявуну хъама дитай ца агьамсса низам: халкьуннайн букканнин цал Аллагьнайн ﷻ лабизан, дуаь дуван.   Ва укунмасса маслихIат бакъарча, бусурманчунал гьанусса мухIлухIин хъанахъиссар,...


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...