Чумартшиву ва сахаватшиву

Чумартшиву ва сахаватшиву

Чумартшиву ва сахаватшиву

Шайх Джунайд альБагъдадинал заманнай Гъулам Халил тIисса адаминал бугьтан бувну, бакъу бивхьуну бивкIун бур цаппара суфитурай. ПаччахIнал амру бувну бур гай суфийтурал бакIру дичара, куну. Миннавату так Джунайд аль-Багъдади кьаивтун ур ка къарщуну, му шариаьтрал (фикьгьилул) аьлимчу ивкIунтIий. Мунал гьалмахтал Шагьгьам, Ракъам, Ан-Нурий ва цаймигу бувгьуну бур. Миннал хьхьичIун бувтун бур бакIру дичайни лув бутайсса бурчу. Микку анаварну хьхьичIун увккун ур АнНурий. Жалладнал (бакIру кьукьу) ганахь цIувххуну бур: «Инава чун анавар уклай уссарав кIуллив?» Ганал бувсун бур цанма кIулшиву. Жалладнал ялагу цIувххуну бур: «Ина бивкIу кьамул буван анавар уккан ссал увра?» Ан-Нурийл увкуну бур: «Ттун ччай бур ттула гьалмахтал ттуярва чанссавагу лахъисса мутталий яхьуну».

МахIаттал хьусса жалладнал мунал махъру паччахIнайн баян бувну бур. Халифналгу бувгьумий гьан бувну бур кьадиначIан, диван бувну, миннай ци аьй дурив кIул дуван. Кьадинал буллусса циняв суаллахьхьун миннаща щаллусса жавабру дулун бювхъуну бур. Диван бувну къуртал хьувкун, Ан-Нурийл укунсса махъру увкуну бур: «Аллагьнал ﷻ буссар цавай лагъарт, миннал щала оьрму – Заннайн ﷻ мютIийшивури, миннал бувайсса ихтилат – так Заннаяту ﷻ бувайссар». Ялагу ганал цаппара асар биянсса махъру увкуну бур, кьадинал иттату макь дурккун дур. Кьадинал увкуну бур халифнахь: «Вай халкь бяйкьусса ххулийх най бухьурча, дунияллий цаягу инсан акъахьунссар тIайласса ххуллу бувгьусса».

Буслай бур, Аьли ибн Фузайл тIисса аьлимчунал цанна аьркинмур ласайсса диркIун дур цува ялапар хъанахъисса махIлалийн бувкIун дахху-ласу дуллалисса машачитураща. Цаннал мунахь увкуну бур: «Ина базаллувун лавгссания, вища гьарзад шиккунияр кьювкьусса багьлун ласун хьунтIиссия». Аьлил укунсса жаваб дуллуну дур: «Вай инсантал жула махIлалийн бувкIссар жуятува цанма хайр биянссар тIисса умудрай». Абуль ХIасан альБушанджи хIажатханттуву унува оьвтIун ивкIун ур цала мутааьлимнайн. Мутааьлим увкIукун, цаятува гьухъа ливккун, ца пулансса мискинчунан булун гьан увну ур.

Мунахь цIувххуну бур: «ХIажатханттува укканнин ссавур дуван къабучIиссияв?» – куну. «На дакI дарцIуну акъассияв гива увккукун ттула пикри баххана къахьунтIишиву», – увкуну бур Абуль ХIасаннул. Кьайс ибн Сааьдлухь цIувххуну бивкIун бур: «Вин вияра чумартсса инсангу ккавкссарив?» – куну. Жавабран ганал укунсса хавар бувсун бур: «Ца чIумал сапарданий бунува жу бавцIуссияв ца хъамитайпалучIа. Яла увкIуна ганил лас. Щарссанил ганахь бувсуна хъамал бувкIун бушиву. Адаминал лавгун ца варани бувцуну увкIуна. Жул хьхьичI гагу бивххун, ванин зунма ччимур бувара, куна. Гьунттимур кьини га увкIуна цамур варани бувцуну. Гава куццуй гагу бивххун, зунма ччимур бувара, куну лавгуна. Жу учарду: «Ина лахьхьу бивхсса варанттуя жу дахьра чан-кьансса дикI дукарду», – куну.

«Хъамаличунал хьхьичI лахьхьурасса дукра дишайсса аьдат ттул дакъассар!» – увкуна ганал. Жу ганачIа ялагу кIивашанма гьантта бувссия, гужсса гъарал лачIлай бачин бюхълай бакъанутIий, ганалгу жун гьарца кьини ца-ца варани биххайва. Гъаралгу кьадагьну, жула ххуллийн бувккун бавчукун, жу ганал къатлуву ттуршва динаргу кьабивтун, щарссанихь увкуссия: «Вила ласнахь жу багъишла бити уча», – куну. Мичча лавгун мадарасса манзил бивтукун, жула хъирив агьну оьвтIисса инсаннал чIу бавуна: «БацIи, бацIи, мяшсса хъамал! Зу ттул хъамалушинналун багьа бищардув?» Жул хъирив лавукун, ганал увкуна: «Зу чара бакъа вай арцу махъуннай ласун аьркинссар!» – куну. Имам аш-Шафии бивкIулул шаний утту ивхьусса чIумал ганал увкуну бур: «На ивкIукун, ттул чурх биссаву дуван пулансса адаминайн оьвчара», – куну.

Амма му чIумал га адамина архсса сапарданий ивкIун ур. Махъунай зана шайхту ганахь бувсун бур имамнал бувну бивкIсса аманатрая. Ганал цачIанма лавсун бучIан бувну бур имамнал чичрурду дусса даптар. Гайннуву чивчуну бивкIун бур имамнай арулцIалазарда диргьамрал бурж бивкIшиву. Га инсаннал буржгу лавхъун, увкуну бур: «Вари ттул чулухасса ганал чурх биссаву», – куну.

ХIАДУР БУВССАР

КАРИМ РАМАЗАНОВЛУЛ

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Аллагьнал ﷻ рязишиву

Аллагь цаятува рязи хьуну къаччисса бусурманчу акъахьунссар, цанчирча инсаннал талихI мунивур бусса. Мунияту жува хIарачат бувару хъинсса тIуллу, хъинбаларду буллан. Шикку кIицI лаганну Аллагь Тааьланан ххирасса 10 аьмал.   Оьмур лиххан байсса хъинбала. Идавсил ﷺ увкуну бур:...


Идавстурал касмурду

Жула диндалин бувну, зузаву му так арцу лякъаву къаккаллиссар, Аллагьнайн ﷻ эбадат даврийнгу кIура даяйссар. ХIарамсса даву дурну ляркъусса хъусгу хIарамссар, мунил жула цинярда эбадатругу зия дувайссар. Жула хъус хIалалсса чIумал Заннал барачатгу бишайссар.   ХIалалсса касму ва пиша бушиву...


Бувккума багъишла итайссар

Кьуръан буккаву – эбадатирттава ца яла ххирамур ва чири гьарзамурди. Кьуръан мудан ккалай хъинссар – дяхтта ва хьхьувай, сапарданий ва ичIува, мизитраву ва даврий. Жулва салихIсса буттахъалгу мукун буккайсса бивкIссар. Миннал хIарачат бувайсса бивкIссар Аллагьнал Лу бюхъайкун чIявуну...


Мюнпатсса дуаьрду

КIюрххил ва гьанттайнмай хъама мабитав буккин: – «Аятуль-Курси́» – Сура «Аль-Ихляс» (3-ва) – Сура «Аль-Фалякь» (3-ва) – Сура «Ан-Нас» (3-ва) – Дуаь   – Убайлул цIувххуну бур (жиндалухь): «Жу зуяту...


Цаппара хъуни бунагьру

Нитти-буттан аькьува дулаву Нитти-буттан зарал буван, къаччан бикIан буван я мазрайну, я канийну цукунчIав къабучIиссар. ХIатта, ми чапурну буну, цува бусурманну ухьурчагу, миннай рахIму-цIими, хIурмат буван, хъун буван, хъинмала буван, ябуван оьрчIай ялувссар. Нитти-буттан аькьува дулайсса...