Ишру бачин баврил хIакъиравусса маслихIатру

Ишру бачин баврил хIакъиравусса маслихIатру

Ишру бачин баврил хIакъиравусса маслихIатру

Жула диндалуву инсаннал оьрмулул гьарца иширансса маслихIатру бухьувкун, буссар дахху-ласу, бизнес бачин буллалиминнан мюнпатссагу. МухIаммад Идавсил ﷺ увкумур буллай зузиманал Аллагьнал ﷻ цIимилийну дунияллийгу ахиратравугу хайр лякъинтIиссар.

 

Дулан хьунсса хъус лякъаву, маэшат баву Исламраву ххуйчулий ккаккан бувну бур. Цала Идавсилгу ﷺ маша байсса бивкIссар, цала миллатрал халкьуннан аьркинмур ласлай, дахлай.

Идавсил ﷺ хъиривсса асхIаб-туралгу маша байсса бивкIссар. Халиф Оьмардул амру бувну бивкIссар Нил нех ва ЯтIул хьхьири базлазисса канал дуккияра куну. Мунил мурадгу бивкIссар даххансса хъус ларсун щинавух жамирдал заназин къулай даву.

Кьуръандалувугу увкуну бур: «Аллагьнал ﷻ зун маша баву хIалал бувссар, рибаъ (процент) ласун ихтияр дакъассар (хIарамссар)» («Аль-Бакьара» суралул 275-сса аят).

Дунияллийсса оьрмулуву лайкьну ххуллу ласуншиврул буван аьркинмур МухIаммад Идавсил ﷺ бувсун бур: «Виву мукьра хасият духьурча, ва дунияллий вихьхьунна къадирирмуния пашман машав. Мигу – тIайласса (щялмахъ бакъасса) ихтилат, аманат дурмур ядаву, хъинсса аьмал-хасият ва дукра чIяру къадаву» (АхIмад).

Ва хIадисраву хьхьичIра-хьхьичI кIицI ларгун дур тIайлашиву. ДухIин дусса, щялмахъ къабусайсса, хиянатшиву къадайсса инсаннащал ишру бачин бан гьарманангу ччиссар. Бизнес дуллалиманал инсантал хъяврин булларча, ганал цIаний хьунтIиссар лиххан дан къашайсса ттангъа.

КIилчинмур – буллусса махъ бугьан, вихьхьунна вихшалдарай дуллумур зана дитаврих хъуннасса къулагъас дуван аьркинссар. ХьхьичIава заманнай инсан лахъисса мутталийсса аьрххилийн нанисса чIумал, цала арцу-муси кьадитайсса диркIссар дусначIа ягу вихшаласса инсанначIа. Маккалив мукун вихшаласса инсан ивкIссар МухIаммал Идавс ﷺ. Ганан жагьилнийва «Ами́н» тIисса ялунцIа дирзун диркIссар. Ванил мяънагу «аманат биттур бувайма, вихшала дума, хиянат бакъама» тIиссар.

Ца хIадисраву увкуну бур: «Вихьхьунна аманатран дуллумур зана дулува, винна хиянатшиву дурманан хиянатшиву мадував» (аль-Бухари).

Шамулчин хIадисраву кIицI ларгмур – хъинсса хасият, тIабиаьт. Бизнесрал ишру бачин бавриву чара бакъа аьркинссар иминну, хIалимну икIан, адав дакъаманащал ишру бачин бан ччими чIявусса къабикIантIиссар.

Дукра чIяру къадаврия тIурча, дахху-ласулухун агьсса инсан зирангну, тивтал буну икIан багьлай бур. Ттуп дикIаннин лякьа дуцIин дувайма хIал чанну, шану биллай, курчIилну икIантIиссар.

Цумур санятрахун багьарчагу, жунма хъама битан къабучIиссар бусурмансса инсаннал цалчинмур мурад – Зал цаятува рязи хьунмур баву. Хъус тIалав дангу аьркинссар Аллагь ﷺ рязисса кьяйдалий, хIараммуния, щак бумуния арх хьуну. ТIайлабацIу баннав!

 

Аминат АхIмадова

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


ЗанначIан гьаз дурсса кару

Цала дянивсса икьралдайн, кIулминнайн, соцсетирдайн чул бишлай аьдат хьусса халкьуннал дянив жунна чIявуну хъама дитай ца агьамсса низам: халкьуннайн букканнин цал Аллагьнайн ﷻ лабизан, дуаь дуван.   Ва укунмасса маслихIат бакъарча, бусурманчунал гьанусса мухIлухIин хъанахъиссар,...


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...


Напсилул хасиятру

Напсилул хасиятруЦала напсилух вичIи дирхьуну, оьбаларду буллан махъаллил акъасса инсаннан хасъсса хасиятру дур къуллугърах къанихшиву ва мудан цува цайминнаяр лавайну икIан ччишиву. Мукунсса инсаннан, мудан хьхьичIун личлай, цайми инсантал цала буюрду биттур буллали буллай, цахва мюхтаж буллан...


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...


Аькьилсса бусаларду

  Нитти-буттал дуаь Ца аьлимчу-щейхначIа ккалаккисса мутааьлимнал ганахь миннат бувну бур цахара дуаь дувакьай, куну. «Ттул дуаь Аллагьнал ﷻ кьамул къадувантIиссар!» - баян бувну бур щейхнал. Мутааьлимтал махIаттал хьуну бур, цанчирча, дуаь чIа увкума ивкIун ур дуккавриву...