Ишру бачин баврил хIакъиравусса маслихIатру

Ишру бачин баврил хIакъиравусса маслихIатру

Ишру бачин баврил хIакъиравусса маслихIатру

Жула диндалуву инсаннал оьрмулул гьарца иширансса маслихIатру бухьувкун, буссар дахху-ласу, бизнес бачин буллалиминнан мюнпатссагу. МухIаммад Идавсил ﷺ увкумур буллай зузиманал Аллагьнал ﷻ цIимилийну дунияллийгу ахиратравугу хайр лякъинтIиссар.

 

Дулан хьунсса хъус лякъаву, маэшат баву Исламраву ххуйчулий ккаккан бувну бур. Цала Идавсилгу ﷺ маша байсса бивкIссар, цала миллатрал халкьуннан аьркинмур ласлай, дахлай.

Идавсил ﷺ хъиривсса асхIаб-туралгу маша байсса бивкIссар. Халиф Оьмардул амру бувну бивкIссар Нил нех ва ЯтIул хьхьири базлазисса канал дуккияра куну. Мунил мурадгу бивкIссар даххансса хъус ларсун щинавух жамирдал заназин къулай даву.

Кьуръандалувугу увкуну бур: «Аллагьнал ﷻ зун маша баву хIалал бувссар, рибаъ (процент) ласун ихтияр дакъассар (хIарамссар)» («Аль-Бакьара» суралул 275-сса аят).

Дунияллийсса оьрмулуву лайкьну ххуллу ласуншиврул буван аьркинмур МухIаммад Идавсил ﷺ бувсун бур: «Виву мукьра хасият духьурча, ва дунияллий вихьхьунна къадирирмуния пашман машав. Мигу – тIайласса (щялмахъ бакъасса) ихтилат, аманат дурмур ядаву, хъинсса аьмал-хасият ва дукра чIяру къадаву» (АхIмад).

Ва хIадисраву хьхьичIра-хьхьичI кIицI ларгун дур тIайлашиву. ДухIин дусса, щялмахъ къабусайсса, хиянатшиву къадайсса инсаннащал ишру бачин бан гьарманангу ччиссар. Бизнес дуллалиманал инсантал хъяврин булларча, ганал цIаний хьунтIиссар лиххан дан къашайсса ттангъа.

КIилчинмур – буллусса махъ бугьан, вихьхьунна вихшалдарай дуллумур зана дитаврих хъуннасса къулагъас дуван аьркинссар. ХьхьичIава заманнай инсан лахъисса мутталийсса аьрххилийн нанисса чIумал, цала арцу-муси кьадитайсса диркIссар дусначIа ягу вихшаласса инсанначIа. Маккалив мукун вихшаласса инсан ивкIссар МухIаммал Идавс ﷺ. Ганан жагьилнийва «Ами́н» тIисса ялунцIа дирзун диркIссар. Ванил мяънагу «аманат биттур бувайма, вихшала дума, хиянат бакъама» тIиссар.

Ца хIадисраву увкуну бур: «Вихьхьунна аманатран дуллумур зана дулува, винна хиянатшиву дурманан хиянатшиву мадував» (аль-Бухари).

Шамулчин хIадисраву кIицI ларгмур – хъинсса хасият, тIабиаьт. Бизнесрал ишру бачин бавриву чара бакъа аьркинссар иминну, хIалимну икIан, адав дакъаманащал ишру бачин бан ччими чIявусса къабикIантIиссар.

Дукра чIяру къадаврия тIурча, дахху-ласулухун агьсса инсан зирангну, тивтал буну икIан багьлай бур. Ттуп дикIаннин лякьа дуцIин дувайма хIал чанну, шану биллай, курчIилну икIантIиссар.

Цумур санятрахун багьарчагу, жунма хъама битан къабучIиссар бусурмансса инсаннал цалчинмур мурад – Зал цаятува рязи хьунмур баву. Хъус тIалав дангу аьркинссар Аллагь ﷺ рязисса кьяйдалий, хIараммуния, щак бумуния арх хьуну. ТIайлабацIу баннав!

 

Аминат АхIмадова

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Заннайн мютIисса кулпат

Кулпатрал оьрмулуву хъунмасса кIану бугьлагьиссар ласнал ва щарссанил дянивсса дакьаврил (гармониялул). Мунил хъунмур биялагу хъаннихьри. Ва макьалалуву бусанну цаппара маслихIатру, кулпат дакьаврил хIалданийн бучIан баву бигьа дуллалисса, цанчирча, мукунсса кулпатраву паракьатшиву, рахIатшиву ва...


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


ТIайла буккан ва хьуна бакьин

Аллагьнал ﷻ халкь ляхъан бувну бур, цайва бивхьусса амрурду биттур буллай, дакIурдивусса мурадирттайн билланшиврул. Аллагьнал ﷻ амрурдугу так дин-чаклийну къуртал къашайссар, ми амрурдал вивлавсун буссар инсаннал щалва оьрму. Оьрмулул мутталий инсаннан чIявуну аьрххи-ссапарданийн уккан багьай....


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...


Идавс ﷺ увсса къатта

Маккалул Бану Гьашим тIисса махIлалий буссар гьарцама бусурманчунал дакIниву ляличIисса кIану бугьлагьисса къатта. ХIакьину шикку библиотека бур, аммарив ца заманай ва кIанай бивкIссар щала дунияллул тарихрайн асар биян бувсса инсан – МухIаммад Идавс ﷺ ниттил увсса къатри. Идавсил ﷺ тухум...