Бунагьирттая марцI буваймур

Бунагьирттая марцI буваймур

Аллагьу Тааьланал баян бувну бур Цала лагътурал – инсантурал бувсса бунагьру багъишла битантIишиву, пашман хьуну тавба дуварча; аммарив жунмагу хIарачат буллан аьркинссар. Му бакъассагу, цува тачIав багъишла къаитанссара тIий, азурда буклан, умуд кьукьин буллангу къабучIиссар.

 

Бунагьирттая марцI хьуншиврул ишла дувайсса сававру, багьантту бур тамансса хIадисирттаву, масалларан, бунагь шайхту ганил хъирив хъинбала баву, хасъсcа дуаьртту, азкарду дуккаву, ккаккан бувсса Кьуръандалул сурарду буккаву. Яла агьаммур тIурча, дакIнихтуну тавба давури. ХIадисуль-кьудсилуву бувсун бур Заннал увкумур: «Ттул лагътал, зу буру дяхтта ва хьхьувай бунагьру буллай – На зу багъишла битара, мунияту Ттухь чIа тIутIи зула бунагьру багъишла битаву, На зу багъишла битанна» (Муслим).

МухIаммад Идавсил ﷻ жунма лахьхьин бувссар бунагьру багъишла битаншиврул буван аьркинмур.

 

Цила чIумал чакру баву

Абу Гьурайрал бувсун бур: «Ца чIумал Идавсил ﷺ жухь цIувххуна: "Ца инсаннал къатлул хьхьичI нех диркIссания, га инсан кьинилун ххюйла неххавун учIлай ивкIссания, ганал чурххай чапалшиву личIанссияв?" "Чапалшиврул асарвагу къаличIанссия!", - учарду жу. Идавсил ﷺ ххи бувна: "Мува куццуй, кьинилун байсса ххюва чаклилгу инсан бунагьиртая марцI увайссар". (Аль-Бухари, Муслим).

 

ЗахIматшивурттачIа ссавур даву

Шаддадлул бувсъсса хIадисраву увкуну бур: «Аллагьу ﷻ Тааьланал увкуссар: "Ттула салихIсса лагънайн На гьан дувара захIматшиву (ягу къашайшиву), ганал мукунсса тагьардануву Ттуйн щукру буварча, му цува щяивкIсса кIанттава изантIиссар ниттил увсса кьини куна бунагьирттая марцI хьуну". Аллагьнал ﷻ увкуссар малаиктурахь: "На Ттула лагъ суссукьу увну, ганан захIматшиву дулара. Мунияту зу ганан чичияра саламатну ивкIсса чIумал кунмасса чири"» (АхIмад, ТIабарани).

 

Рамазан зуруй зума дугьаву ва хьхьувай эбадат даву

МухIаммад Идавсил ﷺ увкуссар: «Рамазан зуруй Заннайн иман дирхьуну, чири шаврийн умудрай зумарду дугьайманал бувсса циняв бунагьру багъишла битайссар» (Аль-Бухари, Муслим).

Цамур хIадисраву баян бувну бур: «Рамазан зуруй Заннайн иман дирхьуну, чири шаврийнсса умудращал хьхьувай чакру буллалиманал циняв бунагьру багъишла битайссар» (Аль-Бухари, Муслим).

ЗухIа-чак баву

ХIадисраву увкуну бур: «Даин (гьарца кьини) зухIа-чаклил кIира ракааьт дувайманал бунагьру багъишла битайссар, ми хьхьиривусса хьамаксса (чIявусса) бухьурчагу» (АхIмад, Тирмизи, Ибн Мажагь).

 

МаркIачIан-чаклил хъирив ряхра ракааьт даву

Аьммар ибн Я́сирдул бувсун бур: «Ттун ккавккуна Идавсил ﷺ маркIачIан-чаклил хъирив ялагу ряхра ракааьт дуллай. Ганал увкуна: "МаркIачIан-чаклил хъирив ряхра (суннатсса) ракааьт дувайманал бунагьру багъишла битайссар, хьхьиривусса хьама кунма чIявусса бухьурчагу"» (ТIабарани).

 

Зикри-тасбихI буккаву

Абу Гьурайрал бувсун бур укунсса хIадис: «Гьарца (фаризасса) чаклил хъирив 33-ва "СубхIа́на-Лла́гь", "Аль-хIамду-ли-Лля́гь", "Алла́гьу акбар" увкуну, яла "Ля́ иля́гьа илля-Лла́гьу вахIдагьу́ ля́ шари́ка лягьу́. Лягьуль-мульку, ва лягьуль-хIамду, ва гьува аьля́ кулли шайъин кьади́р" учайманал бунагьру багъишла битантIиссар, хьхьиривусса хьама кунма чIявусса бикIарчагу» (Муслим).

Зайдлул бувсун бур цанма МухIаммад Идавсия ﷺ бавмур: «"Астагъфиру-Лла́гьа-ллязи́ ля́ иля́гьа илля́ гьуваль-ХIайяль-Кьайю́ма ва ату́бу иляйгьи"» учайманал бунагьру багъишла битантIиссар, му гъазаватрая ливхъун ивкIхьурчагума» (Абу Давуд, Тирмизи).

Абу Гьурайрал бувсъсса хIадисраву увкуну бур: «Ттуршилва "СубхIа́на-Лла́гьи ва бихIамдигьи" учайманал бунагьру багъишла битантIиссар, хьхьиривусса хьамаксса бухьурчагу» (Аль-Бухари, Муслим).

Вай хIадисирттава жунма мяйжан хъанай бур бунагь-хатIа хьума тIайла ацIан мудан мажал бушиву, дунияллийсса оьрму къуртал къавхьуссаксса. Заннайн таваккалгу бувтун хIарачат бувайманан Аллагьу Тааьланал кумаг байссар. Къума лаглан, кару итадакьлан бусурманчунан къалайкьссар, цанчирча, мудан жува чIалачIисса, дуаьлийн жаваб дулайсса Зал – Аллагьу Тааьла уссар.

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


Эбадат ва мяърипат

ХIакьсса бусурманчунал загьир дувайссар цала диндалун лайкьсса инсаншиву. Диндалул, имандалул хIасул дуллалиссар жула тIуллу дарцIусса ттарцIруну хъанахъисса хасиятгу. Эбадатрайну цIакь хьусса хасиятрал хIасул дувайссар инсаннал оьрмулул тагьар, мукунсса инсан мяърипат, инсап, адав дусса...


Арулва махъ

Хъунасса аьлимчу, дурккучу Абу-Лайслул увкуссар: «Цума инсаннал лавхьхьурив арулва махъ, му инсан икIантIиссар Аллагьналгу ﷻ малаиктуралгу хьхьичI даража лавайну, ва Аллагьнал ﷻ мунал бунагьру багъишла битантIиссар, гай бунагьру хьхьиривусса хьаманияр чIявусса бухьурчагума.   Вай...


Чак зия буваймур

Кьасттирай чаклил рукну, шартI кьадитарча чак зия шайссар. Ягу кьасттирай ххишала рукнурду дуварча: сужда-рукуъ куннасса, зия шайссар.   Кьуръан, зикри, дуаь дакъасса цамур гъалгъа кьасттирай барча зия шайссар. Кьасттирай хъян ивкIун, аьтIун ивкIун, цIуру-кIуру бувну, уф-агь увкуну, кIира...


Шанна бигьасса эбадат

МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисирттаву увкуну бур:   «Циняв бусурманнал бунагьру багъишла битаннав тIий дуаь дурманан буссар гьарца бусурманчунахсса чири»   «Кьуръандалувасса ца хIарп дурккуманан хъинбала чичинтIиссар. Гьарца хъинбалалул чиригу ацIлийнуссар. «Алиф,...


Къулагъас дувантIиссар тарбиялух

Жунма кIулсса куццуй, ЦIуминалийсса ЦIуссалакрал шяраву буллай бур хъунмасса РувхIанийсса центр ва мадраса. Ванин дирзун дур машгьурсса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул цIа. ХIакьину ва даврий каялувшиву дуллай ур ЦIуссалакрал райондалул имам Аьбдуллагь МухIаммадов. Ванал жухь бувсунни мадраса...