Ашкарасса ва кьюлтIсса мяънарду

Ашкарасса ва кьюлтIсса мяънарду

Кьуръандалуву буссар цаппара аятру, мяъна тIайланна дурчIирча, инсан аьйкьин, сайки диндалува уккан, чапур хьун бюхъайсса.

 

ТIайланнасса мяъна дусса аятирттайн учайссар «мухIкам» – аьлттусса, вайминнуйн «муташабигь» – кьюлтIсса мяъна дусса.

«МухIкам» тIимур журалувун буххайссар хIалал-хIарам, суд-диван бувчIин буллалисса, цайми аятирттал мяъна даххана дуллалисса аятру. Миннул так ца мяъна дикIайссар, цамур куццуй бувчIин къабюхъайссар. Масалдаран «чак буллали» тIисса аятрава жунма бувчIлай бур пулансса аьмал, хаснува чак буллан аьркиншиву, ванил мяъна цамур куццуй бувчIин къабюхъайссар.

Муташабигь журалувун буххайссар цаппара сурардал дайдихьулийсса хIарпирдайсса аятру, («алиф-лям-мим» куннасса), буцлацисса мисаллу, мухIкамсса аятирттал мяъна дукьан дурсса, Аллагьнал ﷻ сифатирттая бусласисса аятру. Ми аятирттаву цукунчIавсса аьмал баврин амру къабикIайссар. Масала, «Ал-Бакьара» суралул ца аятраву Аллагьнал ﷻ мисалданун бувсун бур мичIакрая. Ва аятрал жухьва цукунсса-бунугу аьмал ягу тIул дувара увкуну бакъар.

Щин бувчIайссар «муташабигь» аятирттал мяъна? Цаппара аьлимтурал тIимунин бувну, куртIну диндалул элму кIулсса, лавайсса даражарттайн бивсса аьлимтуран вай аятирттал мяъна дурчIайссар. Аммарив чIявуми аьлимтал рязи хьуну бур вайннул мяъна дурчIин къашайшиву ва дурчIин дуллан къабучIишиву.

 

АхIмад МухIаммадов

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...


ЗанначIан гьаз дурсса кару

Цала дянивсса икьралдайн, кIулминнайн, соцсетирдайн чул бишлай аьдат хьусса халкьуннал дянив жунна чIявуну хъама дитай ца агьамсса низам: халкьуннайн букканнин цал Аллагьнайн ﷻ лабизан, дуаь дуван.   Ва укунмасса маслихIат бакъарча, бусурманчунал гьанусса мухIлухIин хъанахъиссар,...


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...