Ашкарасса ва кьюлтIсса мяънарду

Ашкарасса ва кьюлтIсса мяънарду

Кьуръандалуву буссар цаппара аятру, мяъна тIайланна дурчIирча, инсан аьйкьин, сайки диндалува уккан, чапур хьун бюхъайсса.

 

ТIайланнасса мяъна дусса аятирттайн учайссар «мухIкам» – аьлттусса, вайминнуйн «муташабигь» – кьюлтIсса мяъна дусса.

«МухIкам» тIимур журалувун буххайссар хIалал-хIарам, суд-диван бувчIин буллалисса, цайми аятирттал мяъна даххана дуллалисса аятру. Миннул так ца мяъна дикIайссар, цамур куццуй бувчIин къабюхъайссар. Масалдаран «чак буллали» тIисса аятрава жунма бувчIлай бур пулансса аьмал, хаснува чак буллан аьркиншиву, ванил мяъна цамур куццуй бувчIин къабюхъайссар.

Муташабигь журалувун буххайссар цаппара сурардал дайдихьулийсса хIарпирдайсса аятру, («алиф-лям-мим» куннасса), буцлацисса мисаллу, мухIкамсса аятирттал мяъна дукьан дурсса, Аллагьнал ﷻ сифатирттая бусласисса аятру. Ми аятирттаву цукунчIавсса аьмал баврин амру къабикIайссар. Масала, «Ал-Бакьара» суралул ца аятраву Аллагьнал ﷻ мисалданун бувсун бур мичIакрая. Ва аятрал жухьва цукунсса-бунугу аьмал ягу тIул дувара увкуну бакъар.

Щин бувчIайссар «муташабигь» аятирттал мяъна? Цаппара аьлимтурал тIимунин бувну, куртIну диндалул элму кIулсса, лавайсса даражарттайн бивсса аьлимтуран вай аятирттал мяъна дурчIайссар. Аммарив чIявуми аьлимтал рязи хьуну бур вайннул мяъна дурчIин къашайшиву ва дурчIин дуллан къабучIишиву.

 

АхIмад МухIаммадов

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


«Шанма бутIул ца бутIа»

Кьуръандалувусса ца яла бюхттулмур сура хъанай бур «Аль-Ихлас» («Кьулгьу»). Ва суралул хIакъираву жучIанма бивну бур тамансса Идавсил ﷺ хIадисру.   Шанма бутIул ца бутIа Абу Саид аль-Худрил бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ цалва асхIабтурахь цIувххушиву: «Ца...


Буллугъшиврул душмантал

Аваданшиву ягу мискиншиву ца дуциндалий кIул дуван, царай цинцилттай дишин шайсса задру дакъар. Ца инсаннал мискиншиврун ккалли дувансса тагьар цаманан аваданшивуну чIалан дикIай. Мукунма, цаннан аваданшивуну чIалачIимур, цаманал мискиншивуну хIисав дуван бюхъай.   ДакIниву хIакьсса иман...


Оьрмулуву яла агьаммур

Жунма гьарцаннан кIулну бикIан аьркинссар жува ва дунияллийн циван бувкссарув. ЧIявусса инсантал, хаснува философтал, бикIай луглай оьрмулул мурадрах, амма инсаннал аькьлулул ссуссукьушиврул цIаний, цала дакIнин ччимур оьрмулул мурад бухьунссар тIисса хIукмулийн бучIай.   Миннахь цIуххирча,...


Суал-жаваб

Жува кIюрххил чаклил кIилчинмур ракааьтраву дуккару «КьунутI» («Магьдина») тIисса дуаь. Жяматращал чак буллай унува имамнал му къадуккирча ци буван аьркинссар? Имамнал кIюрххил чакливу «КьунутI» къадуккирча, мунал хъирив чак буллалиманахь ихтияр дуссар цаллалу...


Шанма хIакь

Идавсил ﷺ хьхьичIунсса асхIабтал Салман аль-Фариси ва Абу Ад-Дарда цIакьсса дустал бивкIун бур. Гайннал дянив дусшиву, уссушиву дацIан дурну диркIссар МухIаммад Идавсил ﷺ.   Ца кьини Салман увкIун ур Абу Ад-ДардачIан хъамалу. Ганан хIисав хьуну бур хъинну мискинсса къуш ва цихара къулагъас...