Аькьилсса бусаларду

Аькьилсса бусаларду

Аькьилсса бусаларду

ТанмихI ягу ялтту учIаву

Халиф Оьмар ибну Аьбдулаьзизлун ккавккун ур хIан хIарчIун увччу хьусса адимина. Халифнал буюр бувну бур га инсан увгьуну танмихI бувара куну. Цува угьан амру бувма кIул щейхту, га адиминал халифная ссугру дурну дур. Микку Оьмардул амру бувну бур увгьума ита акьияра, куну. Къуллугъчинал цIувххуну бур: «Вийнна ссугру дурсса, увччу хьуну заназисса инсаннан танмихI циван къабав?» – куну. «Ганал увкусса мукъурттил ттун сси бизан бувна. Га чIумал танмихI бувссания, му хьунссия ттула нафсиран ччимур баву. Ттун ччай бакъая нафсирайн мютIи хьун», – увкуну бур Оьмардул.

 

Инсапшиву

Ца хъамитайпа ХIасан ибн Си́начIан бувкIун, цадакьалун чансса арцу чIа увкуну бур. ХIасаннун хIисав хьуну бур га хъинну ккаккан ххуйсса хъамитайпа бушиву. Цала къуллугъчинахь увкуну бур: «Ванин мукьттуршра диргьамгу дуллуну тIайла букки!» Амру биттургу бувну зана ивкIсса къуллугъчинал махIатталну цIувххуну бур: «Ца диргьам дуллуссаниягу та хъамитайпа хъинну рязи хьунссия. Ганин гайксса чIярусса арцу циван дулав?» – куну. «Га ккаккан ххуйсса бия. Ттун пикри хьуна, ганил ялун кьянатшиву диярча, бунагьсса ххуллийн буккан бюхъай тIисса. Кьянатшиву къахьурча, ганин хъус-маэшатравугу захIматшиву къадикIантIиссар. Ца ххуйсса инсаннал га цанма щарну буцинхьуви тIий ура», – увкуну бур ХIасан ибн Синал.

 

Ххюва насихIат

Адам идавсил  цала арснахь Шислухь  укунсса маслихIатру бувссар тIар:

  • Винмагу кIулша, вила оьрчIахьгу буси, зула хъуслийн умуд бивхьуну, дакI хъун дурну, ялун бучIантIимуния гъапулну мабикIари. Ттунгу нава оьрмулухун Алжаннаву неъматрай личIансса ххива, аммарив Аллагь ﷻ рязи акъасса тIул дурну на гива уккан увунна.
  • Зула хъаннил хиялал, гьавасирттал хъирив мабачари. Нагу щарссанил увкумур бувну, ганих вичIи дирхьуну, букан къабучIисса мурхьирал ахъулсса дуркуссия, аммарив яла хъинну пашман хьун багьуна.
  • Даву дулланнин, ганил хIасиллая пикри бувара. Нава буллалимур ссайн буккантIиссарив пикри бувссания, укунсса тагьарданувун къаагьанссияв».
  • Ци-дунугу дуллалисса чIумал дакIниву гьалакшиву, нигь, азурдашиву духьурча, хъинну хъуннасса личIлулшиву дуван аьркинссар. ХIарамсса мурхьирал ахъулсса канакисса чIумал ттул дакIнивугу гьалакшиву дия, амма на муних личIисса къулагъас къадурссия.
  • Ца даву дуван хIукму буллалисса чIумал зуярва аькьлу буминнащал мушавара бувара, маслихIат ккаккияра. Къадагъасса тIул дуваннин на малаиктуращал маслихIат ккавкссания, укун жапасса иширавун къаагьанссияв».

 

ЩяйтIаннул гьуз учин увма

Ца салихIсса инсаннал ивкIун ур гъаттара-яттиха зузисса лагъ. Цувагу ивкIун ур хъинну оьккисса хасиятрал заллу. БивкIун бур га адиминал цанма хъинну ххирасса балчангу. Ца кьини ганан балчаннул ца ччан гъаргъун лявкъуну бур. ЦIувххуну бур лагънахь: «Ванин цивхьур?» – куну. «На гъагъан дав мунил ччан, вин оьбала буваншиврул, ина пашман аншиврул», – увкуну бур къуллугъчинал. «Ина щяйтIаннул тIимур бувну бур. Ганин ччай бивкIссар на вийн дяъви бувну, танмихI бувну. Юх, на щяйтIаннун ччимур къабуванна! Насу, ина тархъан ивтссара. Ва чугу винма буллай ура», – увкуну бур залуннал.

 

Муслим Аьбдуллаев

 

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...


ЗанначIан гьаз дурсса кару

Цала дянивсса икьралдайн, кIулминнайн, соцсетирдайн чул бишлай аьдат хьусса халкьуннал дянив жунна чIявуну хъама дитай ца агьамсса низам: халкьуннайн букканнин цал Аллагьнайн ﷻ лабизан, дуаь дуван.   Ва укунмасса маслихIат бакъарча, бусурманчунал гьанусса мухIлухIин хъанахъиссар,...


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...