ЩяйтIаннул макру

ЩяйтIаннул макру

Ца хIадисрайн бувну, гьарица кьини Иблисрал инсантурачIан тIайла буккайсса бур щяйтIантрал аьрал, халкь ххуттава буккан ва бяйкьин буваншиврул. Яла ххаллилмур щяйтIанну ккалли бувайсса бур чIявусса инсантал ххуттава буккан буван бювхъумур. Циксса чIявусса зараллу биян буван бювхъурив инсантуран, мури щяйтIантрал дянив яла бусравмурну ккаллилсса. Ахирданийгу, Иблисрал цинявппа щяйтIант бавтIуну, цIухху-бусу бувантIиссар цуманал циксса зараллу биян бувну буссарив кIул буван. Миннува цаннил жаваб дулунтIиссар: «Ттул хIарачатрайн бувнур, пулансса инсаннал бунагь бувсса».

Иблисрал махIаттал къавхьуну, жаваб дулунтIиссар: «Ина цичIав ляличIисса дурну дакъар!» Яла цамунил бусантIиссар цила дурсса тIуллая. Ганихьгу иблислул кIайва махъру учинтIиссар. Мукун бикIантIиссар, Иблислул хьхьичI бавцIуну ца щяйтIаннул учиннин: «На паракьат къавхьуссара лас щарссания личIи къаувну. На миннал вичIилухун щурщу буллай бивкIссара, зул ташулия хайр бакъассар», – тIий. Муния иблис хъинну рязи хьуну: «Инара яла ххуймур!» – учинтIиссар.

Кулпатру лиян баву мурадрайсса тIуллу бацIаву дакъа дуллайнма бикIантIиссар щяйтIан. Хъамитайпалухь мунил щурщу буллантIиссар: «Мунал вих къулагъас дуллай акъар!», «Му вищал так оьрчIал цIанийри ялапар хъанахъисса!», – тIий. Ласнахьгу щяйтIан щурщулий буссар: «Му хъамитайпалул вил чIун оьнна гьан дуллай дур!», «Мунил тачIав кьадру бакъар ина дуллалимунин!», «Дунияллий мунияр ххуйсса цикссагу хъами буссар!», – тIий.

Кулпат щяйтIаннул ххяппухьхьун биривну, ливну бухьурчан, личIи шаврийну лас ва щар бунагьравун къабагьайссар– му ихтияр дусса ишри, личIи шаврин къадагъа дакъассар. Абадул абадлий Иблис буссар бацIаву дакъа инсантуран оьбалартту буллай. Мукунсса иширттаву Иблис хъинну вардишссар. Уттизаманнул ххалбигьавуртталгу чIалачIи бувссар, цал кулпат бувну ивкIсса инсан, кулпатрая личIи хьуну махъ стресс хьуну, талихI бакъа, дакIнил макьу къадакьлай икIайшиву. Цанчирча, щяйтIаннул хъяврин увсса инсаннал оьрму бигьа къашайну тIий. Мукунсса кулпатирттавусса оьрчIругу хьхьичIара куннасса нитти-буттал ттюнгъасса аякьалуцIа ва мюхчаншивруцIа хьуну личIлай бур. ОьрчIру ниттил ва буттал аякьалул ва цIимилул бувцIусса ужагърацIа шаву – му яла бюхханмурди. Гихунмайсса оьрмулуву мукунсса кулпатирттавасса оьрчIругу, щяйтIантрал ххяппухьхьун бириян хIадурсса бикIайссар.

Ци буван аьркинссар?

1. Сситтуву ва гьалак буклаккисса иширттаву МухIаммад Идавсил ﷺ лахьхьин бувсса куццуй, тикрал булувара вай махъру: «Аоьзу биллагьи минащайтIани-рражим». «Аллагь, на вил цIимилучIан учIара, Вихь дуаьлий ура, уручча нагу, ттул кулпатгу оьбала-оьхIалшивурттая ва щяйтIаннул биян буллалисса зараллая, яла махъату хIайп тIунсса даву ттуща къадукканшиврул», – куну дуаь дулувара. ТачIав хъама мабитару ташулувух хIала буххан хIадурну мудан щяйтIан бикIайшиву.

2. Вила ласнал, ягу щарссанил ххуйми тIуллан кьимат бищун кIулну бикIан аьркинссар. ХIадисраву увкуну бур: «Хъамитайпалуйн адиминал зид бикIан къабучIиссар, цанчирчан мунил тIул-тIабиаьтраву ххуй къадизайсса хасиятру духьурча, гьашиву дуван аьркинссар гайми ххуйсса хасиятирттай» (Муслим). Бакъассар, цавагу арамталгу, хъамигу диялдакъашивуртту дакъасса. Зула ласнал, ягу щарссанил диялдакъашивурттай къабацIлай, аьркинссар хасиятирттал ххуйми чуллу, ххуйми тIуллу аьч дуллан, миннул кьадру-кьимат буллан.

САИДА ХIАСАНОВА

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...


Лажинлякъул лишан

Инсаннахьхьун ядуван дуллусса задрайн «аманат» учайссар. Ва бур аьрабрава лакку мазравунгу цайми бусурман миллатирттал мазурдивунгу бувкIсса махъ.   Аманат тIисса махъ аьрабрая таржума бувайссар «буллусса махъ бугьаву, дакI тIайлашиву, вихшала» тIисса мяънардай....


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...