Хъанниясса хIадисру

Хъанниясса хIадисру

Хъанниясса хIадисру

Исламраву хъамитайпалул кьимат хъинну лахъссар, цаппара СМИ-лул жунма му иш цамур куццуй чIалачIи буллай бунугу. Душ, нину, щарсса, ссу – вай цIардавасса цания-ца ларсъсса хъамитайпалун тамансса хъиншивуртту ва даражарду буссар: душ сававну бутта Алжаннавун уххайссар, щарссанил цила ласнал иман щаллу дувайссар, нину – цила оьрчIру Алжаннавун буххансса сававну шайссар.

МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисирттаву цимилгу кIицI лавгун бур хъамитайпалул кьимат-даража. Буцинну мукунсса мяъна дусса цаппара хIадисру. Идавсил ﷺ увкуссар: «Дунияллийн душ бувсса чIумал Аллагьнал ﷻ гиккун малаиктал гьан бувайссар. Гайннал учайссар: ‘‘Ссалам ва къатлул агьулданун’’. Яла цала хъару душнил ялтту тIитIин дурну, бакIрайх кахгу тIий учайссар: ‘‘Ва заэвсса, гъаривсса душ бувкссар заэвсса чурххава. Буттал ва тIайлану хъунма булларча, мунан Аллагьная ﷻ кумаг буссар Кьиямасса кьини дучIаннин’’» (ТIабарани)

ХIадисраву увкуну бур: «Цала душру тарбия буллай, аякьа дуллай ивкIсса адимина ххассал хьунтIиссар дужжагьрал цIараща» (ал-Бухари, Муслим) Цамур хIадисраву тIий бур: «Зувату яла ххуйма – зула душваращал ва хъаннищал хъинмари» (алБайгьакьи) Идавсил ﷺ увкуну бур: «Ва дуниял зун чIумуйссар дуллусса. Дунияллий адиминахьхьтун дириян бюхъаймунива яла ххуймур – салихIсса щарсса» (Муслим) Ялагу увкуну бур: «Кьинилун ххюва чак бувайсса, Рамазан барз бугьайсса, чил арамтурая бурувччусса, ласнайн мютIийсса хъамитайпалун ихтияр дулунтIиссар Алжаннавун цинма ччимур къапурдавух буххан» (ал-Баззар). ХIадисраву увкуну бур: «Ва дунияллийсса бусурман хъами Алжаннул хIурулэнтураяр арулцIалазарва даражалул ххаллилссар» (Ибн ал-Мубарак)

Ца кьини МухIаммад Идавсин ﷺ ккавккун бур варанттай буртти нанисса хъами. Варантту бачин бувну нанима гайннуйх мархь бишлай, ххяххан бувну най ивкIун ур. Идавсил ﷺ ганахь увкуну бур: «Варантту хIурхIа, личIлулну бачин бува, ина бурулданул къуршиврача лавсун нанисса» (ал-Бухари) Идавсил ﷺ ялагу увкуну бур: «Лякьлуву оьрчI бусса ва оьрчIан ккукку буллалисса щарсса Аллагьнал ﷻ ххуллийсса къаралчири. Му чIумал бивкIусса хъамитайпалунгу шагьиднал чири буссар» (ТIабарани) Муаьвия Сулами тIисса асхIаб ИдавсичIан ﷺ увкIун увкуну бур: «Я Аллагьнал Идавс e. Ттун ччай бур гъазаватрайн уккан.

На вияту ихтияр ласун увкIра», – куну. Идавсил ﷺ цIувххуну бур: «Вил нину сагъну дурив?» «Дур», – куну бур Муаьвиял . «Туну ина ганий аякьа дува, хIакьну, Алжан ниттил ччанналури бусса!», – увкуну бур Идавсил e.

ШАМИЛ МАХIАММАДОВ

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


ЛирчIсса зумарду

Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.   Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар....


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...


Лажинлякъул лишан

Инсаннахьхьун ядуван дуллусса задрайн «аманат» учайссар. Ва бур аьрабрава лакку мазравунгу цайми бусурман миллатирттал мазурдивунгу бувкIсса махъ.   Аманат тIисса махъ аьрабрая таржума бувайссар «буллусса махъ бугьаву, дакI тIайлашиву, вихшала» тIисса мяънардай....