Кьимат лахъсса хасият

Кьимат лахъсса хасият

Инсаннал оьрмулул мутталий цания-ца бала-мусиват къабивну, захIматшиву къаккюрхIуну къаличIай, мукунсса дур Заннал ва дунияллий дацIан дурсса низам. Цавай инсантал миннул гъагъан бувай, вайми тIурча хъиннува кьянкьа шай. Аллагьнайн ﷻ иман дакIниву думанал ми циняв бала-апатIру яхI бувну бухIантIиссар.

 

Аллагьнал ﷻ Цала лагъарт ххал бувайссар личIи-личIисса бала-апатIру ялун гьан бувну: нигь, ккаши, кьянатшиву ва м.ц. Кьянкьашиву дурминнайн ликкантIиссар Заннал цIими ва барачатшиву.

Яла хъуними неъматирттавасса цану ккалли буван бучIир ссавур душиву. МусиватрачIа ссавур дурманан чири хъунмассар. Абусаид ал-Худрил бувсун бур укунсса хIадис: «Ссавур дувайманан ﷻ яхI бувансса каши Аллагьнал дулунтIиссар. Чихь кумаг чIа къаувкуну щаллу хьун хIарачат бувайма мурахас увантIиссар цайминнахь кумаг чIа тIунсса аьркиншивруя. Ссавурданул кунма лахъсса кьимат бусса неъмат щинчIав къабуллуссар» (ал-Бухари)

Бусурманчу мудан Заннайн умуд бивхьуну икIайссар. Цукунсса бала-апатIру ялун ликкарчагу, Аллагьнал ﷻ дуллусса ссавурданийну яхI бувну, захIматшиврува уккансса ххуллурду лякъинтIиссар.

Анас-асхIаблул бувсъсса хIадисраву увкуну бур: «Хъуннасса захIматшиву дурхIуманан – хъунмасса чири. Аллагьнан ﷻ инсан ххирасса чIумал, мунал хIал ххал бувайссар. Рязину кьамул бувминнай цIими бишайссар, цIуру-кIуру буллай гьалак буклакиминнайн сси ликкантIиссар» (Тирмизи, Ибн Мажагь) Ва хIадисрава жунма бувчIлай бур оьрму захIматсса бухьурча, инава Заннал кьаивтсса ххай бикIан къабучIишиву.

Ссавур даву – му так вев-шев къаучаву, аьтIаву-авара къабаву бакъарча, ци хьурчагу так Заннал чичрулийну шайшиву кIулну, Аллагьнайн ﷻ лаизлай, кумаг чIа тIий икIавури. Мунил хъирив цащава бюхъайсса хIарачатгу буванссар.

Хъиннува чIявусса бала-апатIру ликлай чIалай бухьурча дуккин ккаккан дурсса дуаь-азкарду дуссар. ХIадисраву бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ увкумур: «Аллагьнал ﷻ цанма цания-ца неъмат буллувкун, ягу цIими бивхьукун (щарссанищал, хъуслищал, оьрчIащал бавхIусса иширттаву) “МашааЛлагьу, ля кьуввата илля биЛлагь” учайманайн цукунчIавсса бала къаликкантIиссар…» (Ибн ас-Сунни)

Цамур хIадисраву Аьли ибн АбутIалиблул бувсун бур: «Идавсил ﷺ ттун лахьхьин бувуна захIматшиврувун ягу нигьачIийсса тагьарданувун агьсса чIумал учайсса махъру: “Бисмиллагьи-р-рахIмани-р-рахIим. Ля хIавля ва ля кьуввата илля би-Ллягьиль Аьлийиль Аьзим”. Вай махъру зумух ласурча, бала-апатI Аллагьнал ﷻ арх бувантIиссар увкуна». (Ибн ас-Сунни)

 

МухIаммад АхIмадов

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Аькьлукар ва халиф

Халиф Гьарун Рашидлул заманнай ивкIун ур Багьлюль тIисса салихIсса аькьлукар. Халиф чIун-чIумуй ганащал хьунаавкьуну ихтилат бувайсса бивкIун бур. Гьаруннул хъярч бувсса чIумалгу Багьлюллул хъинну аькьилсса жавабру дулайсса диркIун дур.   Ца кьини халифнал Багьлюль цачIана учIан увну,...


Мурахас хьусса цучIав акъассар

Инсан цуксса дин дусса, иман цIакьсса ухьурчагу, оьрму щаллу буваншиврул ганан чара бакъа аьркинссар лякъин хъус, дукия, цува дузал увансса маэшат буллан. Цува ва цала кулпат щаллу баву – цумацагу бусурманчунал буржри, чак, зума ва цаймигу диндалул тIалавшиннарду куннасса.   Дунияллул...


Ссятрал мутталий дурсса эбадатраяр ххирасса махъру

Дунияллийсса оьрму Аллагьу Тааьланал жунма буллуну бур Цала рязишиву тIалав дуллай, цIимилийн умуд бивхьуну яхъананшиврул. Аллагьнал, жува ххирану, мурадру щаллу бавугу бигьа бувну бур. Цала ИдавсийхчIин ﷺ Заннал жунма баян бувну бур цумирив хъунмасса чири хьуншиврул дувайсса бигьасса эбадатру....


Мавлудрал барз

Рабиуль-авваль – бусурманнал календарьданул шамулчинмур барзри. Ва ккаллиссар яла агьаммий зурдардивасса цану. Жунма кIулсса куццуй, Рабиуль-авваль барз барачат хьуссар Аллагьнал ﷻ махъа-махъсса Илчи ﷺ, жуна ххирасса МухIаммад Идавс ﷺ дунияллийн уккаврийну. Идавс ﷺ халкьуннан рахIмуну,...


25-ва тикрал бува

Маэшат гьарта хьуншиврул ишла бувайсса багьантту цIухлалими чан къашай. Миннувату яла агьаммур, гьанумур цила чIумал ххювагу чак бавури, циняр шартIру, рукнурду, адабругу щаллу дурну, хъирив дуккайсса азкардугу дурккуну.   Мукунма, маэшат гьарза хьуншиврул хъинссар зухIа-чак баву, шанан утту...