РувхIанийсса мюхчаншиву

РувхIанийсса мюхчаншиву

Ца аькьлукарнал увкуну бур: «ЧIиллул дурсса щаву ччяни хъин шайссар, мукъул диян дурмур – абадлийссар». ЦIуцIисса базу кIива-шанма гьантлува, нюжмардува, зурува хъин шай, тIааьн бакъасса мукъул асар яруннин къачIаларчагу, мунил хIасил ххуйсса къашай.

 

Му куццуй, нитти-буттал зумату бувксса кьутIинсса мукъул мюрщисса оьрчIал дакIнин хъин къашайсса щаву диян дуван бюхъайссар. ОьрчIру кьякьлухун бишаву, нигьал баву, чапалсса маз ита бакьаву, мудан аьйрду дуллалаву, цайминнал хьхьичI дяъви баву – вай гьарзад дикIан цукунчIав къабучIиссар оьрмулул ххуллийх дахьва цалчинсса шаттирду ласласисса, цувагу цала лагмасса дуниялгу кIул дуллай айихьлахьисса инсаннащалсса арардаву.

Ттизаманнул аьлимтурал чIярусса хъиривлаявуртту дурну дур ва масъалалул хIакъираву. Миннал тасттикь бувну бур чIивисса оьрмулуву оькки буллай бивкIсса, ссугру, къалмакъаллу ккарксса оьрчIал психикалун хъунмасса, оьрмулухунсса асар биян бувайсса зарал шайшиву. Мукунсса инсантал ччя-ччяни депрессиялул бугьайсса бур.

Гарвардрал университетраву бакIрал ня ххал дувайсса технологиярдал хъиривлаявурттал ккаккан бувну бур энадрай, къалмакъаллай хъуни хьусса оьрчIал дакIурдиву мунил асар оьрмулухун личIайшиву, хъуна хьувкун нярал нукьсаншивуну ялун личайшиву.

Мукунма, American Journal of Psychiatry тIисса американал психиатриялул журналданул машгьур дурсса хъиривлаяврил тасттикь бувну бур мукъуйну кьюкьин увсса, нигьал увсса инсаннал бакIраву щаллуну ня зузи дувайсса вещество чан шайшиву.

Психологиялул аьлимтурал цамургу хъиривлаяву дурну дур 18 шинава 25-ннийн бияннинсса жагьилтурал дянив. Миннал кIул бувну бур чIивиний чIяруну къалмакъаллу ккаклай бивкIсса, нигьаву, кьюкьалалуву хъуни хьусса инсантал чIявучин сси бизайсса, энад бусса, ва мукунма, депрессиялувун багьайсса ва заралсса хасиятру дусса шайшиву.

Психологиялул пишакартурал тIимунин бувну, инсаннал аькьлу цила багьайкун итххявххун, ишлану бачиншиврул, чара бакъа му инсаннай чIивинияцIа аякьа ва тарбия дуллан, урувччуну итан, ххира-ххуй уллан аьркинну ур.

Ччаву – нитти-буттал ва оьрчIал дянивсса арардал ттарцIри, гьанури. Оьккисса тIул дурсса чIивитIуйн дяъван, нигьал уллан къабучIиссар. ОьрчIай аьй дуван къабучIиссар, так мунал дурсса тIул оьккишиву чIалачIи буванни аьркинсса.

ОьрчIахь кьутIинсса махъ учайхту, га цахва цува уруглан икIайссар дагьанттувух куна нитти-буттал цанма бивщусса кьиматравух. Цамур куццуй учин, оьрчIан цува чIалан икIайссар оьккину ягу ххуйну, оьну ягу хъинну так хъуниминнал увкусса мукъуя бувчIусса куццуй.

ТIааьн бакъасса мукъурттил оьрчIаву хьун дувайссар ххуй дакъасса хасиятру: вихшала дишин къакIулшиву, цайна цува вих акъашиву. Нигьа усайсса, цала махъ бацIан буван къашайсса инсан шайссар. Яла оьккимургу – цува щинчIаввагу ххирашиву щак тIун икIайссар.

Хъалашиврул оьрчIан биян бувайсса зарал элмийсса чулуха ххал бувну махъ, дакIнин бутанну диндалулмур чулгу. Исламрал оьвтIиссар хъиншиврийн, хъалашиву кьамул къадуллалиссар, къащи хьунсса махъ учин ихтияр дакъассар.

Заннал жуйнма аманат бувсса оьрчIай аякьа даву къуртал къашайссар так миннан дукия-хIачия ва лаххия щаллу даврийну. Жула буржри миннал рувхIанийсса мюхчаншивугу бакIрайн ласаву.

Ахирданий дакIнин бичин ччива щала дуниял-аьламрал цIимину гьан увсса Идавсил ﷺ махъру: «РахIму бакъаманай рахIму къабувантIиссар».

 

Самия Оьмарова

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


Идавсин ﷺ ххирамий

Жуна кIулну ухьурча лахъисса оьрму бувтсса, чанну къашавай хъанай ивкIсса, хъус-маэшат гьарзасса, цанма ччисса куццуй ялапар хъанай ивкIсса инсан, жува бикIару мунай дакI мяш хъанай. Амма мукунсса инсаннал тIуллу, аьмаллу ххуйсса бивкIун бакъахьурча, му бувтсса оьрмулия цукунчIавсса хайр...


Оьрмулуву яла агьаммур

Жунма гьарцаннан кIулну бикIан аьркинссар жува ва дунияллийн циван бувкссарув. ЧIявусса инсантал, хаснува философтал, бикIай луглай оьрмулул мурадрах, амма инсаннал аькьлулул ссуссукьушиврул цIаний, цала дакIнин ччимур оьрмулул мурад бухьунссар тIисса хIукмулийн бучIай.   Миннахь цIуххирча,...


Шанма хIакь

Идавсил ﷺ хьхьичIунсса асхIабтал Салман аль-Фариси ва Абу Ад-Дарда цIакьсса дустал бивкIун бур. Гайннал дянив дусшиву, уссушиву дацIан дурну диркIссар МухIаммад Идавсил ﷺ.   Ца кьини Салман увкIун ур Абу Ад-ДардачIан хъамалу. Ганан хIисав хьуну бур хъинну мискинсса къуш ва цихара къулагъас...


ДакIурдийн сси бутаймур

Дунияллул, оьрмулул иширттахух, давурттахух лавгсса жунма чIявучин хIисав къашай Аллагьная ﷻ арх буллаллисса, жула дакIру вивату канакисса хасиятру. Мукунминнувасса ххюнния шикку чичинну.   Дукра чIяру даву Лякьазарашиву – инсаннал биялалул заэвшивур. Лякьа дурччусса чIумал дакI...


ХIурмат бушиву – Заннайн мютIишивур

Аллагьнайн ﷻ икрам-эбадат дуваву къуртал къашайссар так ца чак баврийну, зума дугьаврийну, Кьуръан буккаврийну ягу зикрирду буллалаврийну. Аллагьнайн ﷻ эбадат дуваву – му хъанахъиссар инсаннал оьрмулуву буллалисса, хъанахъисса цимурца ишру Аллагьнайн мютIину баву. Дукра дукаву бикIу,...