Уттигу къачIалссар...

Уттигу къачIалссар...

Кьуръандалул ца аятраву увкуну бур (мяъна): «Бунагьру буллай цанма зарал бувсса Ттул лагътурахь уча: «Аллагьнал ﷻ цIимилийнсса хьул тачIав кьукьин мабувари. ХIакьну, Аллагьнал ﷻ циняв бунагьру багъишла битайссар…»» («Аз-Зумар» суралул 53-мур аят).

 

Бунагь къашайсса цучIав акъассар, миннуя так идавсталли бурувччусса. Амма хъамабитан къабучIиссар Заннал жунма буллусса неъматрая. Му багьа бищун къашайсса неъмат – тавба давур. Тавба учайссар инсан цалва бувмуния пашман хьуну, Аллагьнайн лаизлай, багъишла итаву чIа учаврийн.

ХIадисраву увкуну бур: «Къундалул билаятрай варани бакъа хьуну, ххассал шаврия хьул кьувкьуну, ивчIан хIадур хьуну мурхьиралу утту ивхьусса, амма цаппара хIаллава гиккун варани цуппа бувкIун ххари хьусса инсаннаяр гужну Аллагь ﷻ ххари шайссар Цала лагънал тавба дуллалисса чIумал». (Муслим)

 

Бусала

ХIасан Аль-БасричIан хъунав хьусса адимина увкIун, бувсун бур цалва бувтсса оьрмулия, буллай ивкIсса бунагьирттая пашман хьушиву, тIайласса ххуллийн зана икIан кьаст душиву. Миннат бувну бур бувчIин бува тIайламур оьрмулул ххуллу цумурдив, куну. Ганан жавабран ХIасаннул  увкуну бур: «Ина тIайла ацIан чIалну дакIнин багьманаха лавхьхьусса урахха», - куну. Га инсаннал увкуну бур: «Баргъ вамур чулуха гьаз къавхьуссаксса тавбалул къапурду къалавкьуссар тIун бикIайхха. На вичIан най уссияв Аллагьнал ﷻ цIимилийн хьул бивхьуну. Бакъассарив ттун умуд бишинсса кIану, на аьйкьуссарав, ттул иш къурталссарив?», - куну. Вай мукъурттил ХIасан Аль-Басри чансса азурда увну ур: «Ина тIайлассара, нара аьйкьусса. Баргъ баргълагавал чулуха букканнин къачIалссар тавба дуван. Тавба кьамул даврил къапурду уттигу тIивтIуссар», - увкуну бур. Яла ХIасан Аль-Басри Аллагьнайн ﷻ дуаь дуллан ивкIун ур, ганалгу цалвагу бунагьру багъишла бити тIий. «Балики ина Заннайн бивхьусса умудрал хIурматрахлуну ттулмур тавбагу кьамул хьун», - увкуну бур ХIасаннул .

Ва бусалалул мяъна – ци тагьардануву, ци оьрмулуву ухьурчагу, щинчIав къачIалссар тIайла ацIан, тавба дуван, АллагьначIан ﷻ кIура аян, тIайламур ххуллу бугьан, Заннал цIимилийн умуд бишин. Тавба даву махънин къадутлай, анавар буккан аьркинссар, цанчирча гьунтти жула ялун ци бучIантIиссарив къакIулссар.

Ца-ца чIумал хIисав шай оьрмулухун бунагьсса тIуллу дуллайгу ивкIун, хъунав шайхту тIайла авцIуманай хъяй, аьйрду ришлашисса кIанттурду: «Бурги тти ванах, уччиннин кайпгу бувну, утти малла-динчи хьуну ур», - тIий. Мукунсса инсаннай аьйрду дуллан жухьра ихтияр дакъассар, ялунгума ххари хъанан аьркинссару, оьккисса инсан ххуй хьунутIий. Масала, оьрмулухун халкьуннан зарал буллай ивкIма агьилсса оьрмулуву пашман хьуну, гайннахь багъишла ити увкуну, хIалалшиву ларсун тIайласса ххуллийн уккарча, муниву ци оьккишивур дусса? Ххуйшиву, хъиншиву дакъа дакъассар. Мува куццуй, Аллагьнал хьхьичI бунагьру буллай ивкIма тIайла авцIуну, Заннахь багъишла итаву чIа учирча, миккугу так ххуйшивур дусса.

Аллагьнал ﷻ кумаг банав оьрмулуву тIайламур ххуллу язи бугьан!

 

АхIмад МухIаммадов

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Рабиуль-Авваль зурул мажлис

Рабиуль-Авваль зуруй МухIаммад Идавс ﷺ хъун уллай мавлудру дувайсса аьдат дур бусурманнал дянив. Мукунсса мажлис хьунни августрал 24-нний Гъази-Гъумук. Ванил сиптачиталну бувккунни Лакрал райондалул имам ХIабиб Баталов ва райондалул администрация.   Мажлис бувуна паркраву, байбивхьуна...


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...


ТIайла буккан ва хьуна бакьин

Аллагьнал ﷻ халкь ляхъан бувну бур, цайва бивхьусса амрурду биттур буллай, дакIурдивусса мурадирттайн билланшиврул. Аллагьнал ﷻ амрурдугу так дин-чаклийну къуртал къашайссар, ми амрурдал вивлавсун буссар инсаннал щалва оьрму. Оьрмулул мутталий инсаннан чIявуну аьрххи-ссапарданийн уккан багьай....


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....