ЛирчIсса зумарду хъирив лахъайсса куц
ЛирчIсса зумарду хъирив лахъайсса куц
Хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, цила чIумал дурмургу ца даражалий къадикIай. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар хъунав хьукун дурмунияр, куну. Мунин бувну, зумагу цила чIумал дургьуну щаллу дан хIарачат бан аьркинссар. Хъирив лахъаврийну зумалул бурж яла гьан барчагу, цила чIумал дурмунил кунмасса чири къабикIантIиссар, цанчирча, гьарца аьмалданул цила чIун дикIайнутIий.
Рамазан зуруй зума къадургьумий бачIайссар цаппара журардайх:
Цалчинмур жура – щарссанищал утту ивхьуну зума зия дурсса адимина. Миннай му зума хъирив лахъаву бакъасса, кафаратгу (аьчIа) ялувссар. Ца кьини мукун зума зия даврил кафарат хъанахъиссар кIива зуруй царагу кьини лях къакьадиртун зума дугьаву. Ми кIива зурувасса царагу кьини лях личIарча, цIуницIа дайдишин аьркинссар, ци сававрайну лирчIун духьурчагу. Мукунсса зума дугьан ният дуллалисса чIумал «На ният дурунни фаризасса кафаратрал зума дугьан», - куну дайссар. Кафарат бакъассагу, мукун зия хьусса зума цурдагу хъирив лахъан аьркинссар. Рамазан зуруй бакъасса цамур чIумалсса зума щарссаничIа утту ивхьуну зия хьуну духьурча, кафарат ялув бакъассар. Агана адимина кIива зуруй зума дугьан бюхълай акъахьурча, хъинну къашавай уну ягу цамур шариаьтрал кьамул дайсса савав дуну, му чIумал ряхцIала мискинчувнан ца-ца муд (600 гр.) къалмул булун аьркинссар.
КIилчинмур жура – хъинну хъунив хьусса ягу хъин къашайсса цIуцIаврил бувгьуну буну, зума дугьан каши дакъамийри. Мукунминнан зума хъирив лахъан къааьркинссар, так гьарца зума къадургьуну ливчIсса кьинилух мискинтуран ца-ца муд булун ялувссар.
Шамулчинмур журалувун багьайссар лякьлуву оьрчI хьусса ягу ккуккулийсса оьрчIру бусса хъами, цалва оьрчIал цIуллу-сагъшиврун нигь дунутIий зума къадугьлай бивкIсса. Му чIумал хъамитайпалун аьркинссар кьадиртсса зумагу хъирив лархъун, ца-ца мудгу булун.
Агана мукунсса хъамитайпалул так цинма зарал къахьуншиврул зума къадугьарча, мунин зума хъирив лахъан аьркинссар, муд булун ялув бакъассар. Лякьлуву оьрчI бусса ягу ккукку буллалисса хъамитайпалун бучIиссар кIай ялув кIицI лавгсса сававрдайну зума къадугьан.
Му бакъассагу, зарал бияврил нигьачIин хъуннасса духьурча, зума дугьаннагу къабучIиссар, чара бакъа ритан аьркинссар.
Мукунма, цила бакъасса оьрчIан ккукку буллалисса хъамитайпалунгу бучIиссар зума къадугьан оьрчIан зарал хьун тIий чIалай бухьурча.
Мукьилчинмур жура – муд къабуллуну, так лирчIсса зума хъирив лахъан ялувмий – мигу буссар шанма журасса:
а) Чак ливчIсса (хIайз, менструация) ягу оьрчI бувну оьтту нанисса (нифас) хъами. Миннан зума дугьан хIарамссар, амма рамазан барз къуртал шайхту хъирив лахъан аьркинссар.
б) чак кутIа бан бучIисса лахъишиву дусса сафарданийсса инсаннахь ихтияр дуссар зума къадугьан, му сафардануву захIматшиву хъанай дакъахьурчагума. Мунангу рамазан барз лавгун махъ хъирив лахъан аьркинссар.
в) кIулшилия лавгун, увччу хьуну, аькьлу баххана хьуну, яхI бан къашайсса куццуй хъинну ккашил ягу мякь хьуну ягу захIматсса даврий уну зума къадургьуминнангу хъирив лахъан аьркинссар, муд къабуллунма.
Ххюлчинмур жура – цукун-чIавсса савав дакъанура зума къадургьумий. Миннай ялувссар шайкун анаварну тавбагу дурну, зума хъирив лахъан.
Гьашинусса Рамазан зурул зумарду ялунчIинмур рамазан зуруйнин хъирив къалархъун личIарча, гьарца гьантлух ца-ца муд булун аьркинссар. Ялагу ца шинай личIарча, кIива муд булун аьркинссар. Му куццуй гьарца шинал ца-ца муд ялун ххи шайссар.
Жулва мазгьабрайн бувну, мудру булун аьркинссар инсан цува ялапар хъанахъисса кIанттавусса агьаммур бакIлахърулийну (жучIава му хъанай бур лачIа). Амма Имам Абу ХIанифанал мазгьабрайн бувну, арцуйну булунгу ихтияр дуссар.
