Халкьуннаясса зарал гьарза шаву – Кьиямасса кьини гъаншиврул лишан

Халкьуннаясса зарал гьарза шаву – Кьиямасса кьини гъаншиврул лишан

Идавсил ﷺ бувсун бур Кьиямасса кьини гъан хьушиврул ца лишан –оьхIалшиву, баларду чIяву шаву ва халкьуннал дянив зулмурду ппив шавур куну.

 

Мунияту, жунма аьркинссар ссавур дуван, Идавсилгу ﷺ цалва асхIабтурайн мукунсса васият бувссар. МухIаммад Идавсил ﷺ увкуссар: «Кьиямасса кьинилул цаппара лишанну дуссар». Ца асхIабнал цIувххуссар: «Цукунссар ми лишанну?» «Мизитирттаву бунагьмунил чIурду лахъ хьунтIиссар. ДухIин дакъами, бяйкьусса ххуллийми тIайламиннаяр ялтту буккантIиссар (ххув хьунтIиссар)». Цаннал цIувхху-ссар: «Я Расулуллагь, мукунсса иширавун агьарча на ци бави?». «Винма мяълумсса (кIулсса) оьбалалия арх хьу, винма кIулсса тIайламур бугьи, инавагу вила шава ацIу (къатлува кьатIув мауккара)», – куну жаваб дуллуссар Идавсил ﷺ.

Цамур хIадисраву бувсун бур ца инсаннал Идавсихь ﷺ цIувххушиву: «Я Аллагьнал Идавс ﷺ, ци бан аьркинссар жул паччахIталну (бакIчиталну) бацIарча цаламур нани бувсса, жуй зулму буллалисса инсантал?» Идавсил ﷺ увкуссар: «Гайннах вичIи дихьлахьи, мютIину бикIи. Гайннал буржри аьдилшиву дуруччин (акъахьурча гай бунагьравун багьантIиссар), зул бурж тIурча, гайннах вичIигу дирхьуну мютIи шавур (мукун буварча зуйн Аллагьнаяту ﷻ  чири биянтIиссар). Гайннал тIалав дуллалимур щаллу бувара, тIайлашиву дакъахьурчагу. Зувагу гайнная аьдлу тIалав мабуларди. Гайннал зула ихтиярду щаллу къадуварча, гайннащал дяъви мабувари, зуятува гайннал тIалав дуллалимунихсса чири Аллагьная ﷻ  чIа тIутIияра. Гайннан цалва бувмунил ажру биянтIиссар, зу бувмунилсса зуйн биянтIиссар».

Идавсил ﷺ дюъ дирхьуссар: «Зул ялув бацIантIиссар хъинбалардугу, оьбалардугу, шариаьтрацIун къадаркьусса тIуллугу дуллалисса бакIчитал. Гайннал дуллалисса оьккисса тIуллу кьамул къадуллалима бунагьравух гьуртту шаврия марцIссар. ДакIниву рязи акъамагу ххассал хьунтIиссар. Аммарив гайннащал рязима бунагьирттаву гьурттучири». АсхIабтурал цIувххуссар: «Мукунсса зулмукартуращал дяъви буллан бучIиссарив?» Идавсил ﷺ увкуссар: «КъабучIиссар, гайннал чак бувайхьурча, так гайннал чак бувайхьурча!»

Ва хIадисраву Идавсил ﷺ баян бувну бур Кьиямасса кьини гъан хьусса чIумал буккантIисса бакIчитурая. Гайннал хъинсса тIуллугу дуллантIиссар, мукунна оьккиссагу дуллантIиссар. Гайннал дуллалимунийн къарши махъ учин бювхъума мунафикьшивруя марцI хьунтIиссар. Гайннал оьбаларду дакIнил кьамул къабувайма бунагьравух хIала уххаврия ххассал хьунтIиссар. ДухIин дакъасса тIуллая рязину гайннал ххуллу бувгьуну бавчуми – бунагьраву ва танмихIраву гьурттучиталли.

 

«СалихIминнал тIабиаьт» тIисса луттирава

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


НеъматирттацIа къахьун дуккайсса дуаь

Оьмардул арснал Аьбдуллагьлул бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ укунсса дуаь дайва куну:   اللهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ زَوَالِ نِعْمَتِكَ، وَتَحَوُّلِ عَافِيَتِكَ، وَفُجَاءَةِ نِقْمَتِكَ، وَجَمِيعِ سَخَطِكَ «Алла́гьумма инни́ ао́ьзу бика мин зава́ли ниъматика ва тахIаввали...


Сафар барз

Сафар барз – бусурманнал календарьданул кIилчинмур барзри, му байбишайссар мухIаррам зурул хъирив. «Сафар» тIисса мукъул мяънагу – «хъахъи лагаву» ягу «бачIва шаву» тIиссар. Литературалул чулуха ва махъ аьрабрая таржума буллай бур «щютI тIисса...


Хъинсса хасият – диндалул аслу

Хъинсса хасият думанан муния хайр бияйссар дунияллий ва ахиратраву, муния бувсун бур хIадисраву. Ца чIумал Аьббаслул Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Я Расулуллагь, вий аякьа дуллай ивкIунтIий АбутIалиблун ахиратраву мюнпат биянтIиссарив?» «БиянтIиссар, ттуй аякьа къадурссания, га...


8 агьамсса калима

Вай мукъурттия байбишайссар ва къуртал шайссар инсаннал оьрму. Вайннул агьамшивугу хъинну хъуннассар. Вай калимартту бусурманнал гьарца кьини зумух ласай, цавайннал чIяруну, вайминнал чанну.   Шагьадат أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ...


Къулагъас дувантIиссар тарбиялух

Жунма кIулсса куццуй, ЦIуминалийсса ЦIуссалакрал шяраву буллай бур хъунмасса РувхIанийсса центр ва мадраса. Ванин дирзун дур машгьурсса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул цIа. ХIакьину ва даврий каялувшиву дуллай ур ЦIуссалакрал райондалул имам Аьбдуллагь МухIаммадов. Ванал жухь бувсунни мадраса...