Халкьуннаясса зарал гьарза шаву – Кьиямасса кьини гъаншиврул лишан

Халкьуннаясса зарал гьарза шаву – Кьиямасса кьини гъаншиврул лишан

Идавсил ﷺ бувсун бур Кьиямасса кьини гъан хьушиврул ца лишан –оьхIалшиву, баларду чIяву шаву ва халкьуннал дянив зулмурду ппив шавур куну.

 

Мунияту, жунма аьркинссар ссавур дуван, Идавсилгу ﷺ цалва асхIабтурайн мукунсса васият бувссар. МухIаммад Идавсил ﷺ увкуссар: «Кьиямасса кьинилул цаппара лишанну дуссар». Ца асхIабнал цIувххуссар: «Цукунссар ми лишанну?» «Мизитирттаву бунагьмунил чIурду лахъ хьунтIиссар. ДухIин дакъами, бяйкьусса ххуллийми тIайламиннаяр ялтту буккантIиссар (ххув хьунтIиссар)». Цаннал цIувхху-ссар: «Я Расулуллагь, мукунсса иширавун агьарча на ци бави?». «Винма мяълумсса (кIулсса) оьбалалия арх хьу, винма кIулсса тIайламур бугьи, инавагу вила шава ацIу (къатлува кьатIув мауккара)», – куну жаваб дуллуссар Идавсил ﷺ.

Цамур хIадисраву бувсун бур ца инсаннал Идавсихь ﷺ цIувххушиву: «Я Аллагьнал Идавс ﷺ, ци бан аьркинссар жул паччахIталну (бакIчиталну) бацIарча цаламур нани бувсса, жуй зулму буллалисса инсантал?» Идавсил ﷺ увкуссар: «Гайннах вичIи дихьлахьи, мютIину бикIи. Гайннал буржри аьдилшиву дуруччин (акъахьурча гай бунагьравун багьантIиссар), зул бурж тIурча, гайннах вичIигу дирхьуну мютIи шавур (мукун буварча зуйн Аллагьнаяту ﷻ  чири биянтIиссар). Гайннал тIалав дуллалимур щаллу бувара, тIайлашиву дакъахьурчагу. Зувагу гайнная аьдлу тIалав мабуларди. Гайннал зула ихтиярду щаллу къадуварча, гайннащал дяъви мабувари, зуятува гайннал тIалав дуллалимунихсса чири Аллагьная ﷻ  чIа тIутIияра. Гайннан цалва бувмунил ажру биянтIиссар, зу бувмунилсса зуйн биянтIиссар».

Идавсил ﷺ дюъ дирхьуссар: «Зул ялув бацIантIиссар хъинбалардугу, оьбалардугу, шариаьтрацIун къадаркьусса тIуллугу дуллалисса бакIчитал. Гайннал дуллалисса оьккисса тIуллу кьамул къадуллалима бунагьравух гьуртту шаврия марцIссар. ДакIниву рязи акъамагу ххассал хьунтIиссар. Аммарив гайннащал рязима бунагьирттаву гьурттучири». АсхIабтурал цIувххуссар: «Мукунсса зулмукартуращал дяъви буллан бучIиссарив?» Идавсил ﷺ увкуссар: «КъабучIиссар, гайннал чак бувайхьурча, так гайннал чак бувайхьурча!»

Ва хIадисраву Идавсил ﷺ баян бувну бур Кьиямасса кьини гъан хьусса чIумал буккантIисса бакIчитурая. Гайннал хъинсса тIуллугу дуллантIиссар, мукунна оьккиссагу дуллантIиссар. Гайннал дуллалимунийн къарши махъ учин бювхъума мунафикьшивруя марцI хьунтIиссар. Гайннал оьбаларду дакIнил кьамул къабувайма бунагьравух хIала уххаврия ххассал хьунтIиссар. ДухIин дакъасса тIуллая рязину гайннал ххуллу бувгьуну бавчуми – бунагьраву ва танмихIраву гьурттучиталли.

 

«СалихIминнал тIабиаьт» тIисса луттирава

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...


ЛирчIсса зумарду

Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.   Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар....


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...


Аькьилсса бусаларду

  Нитти-буттал дуаь Ца аьлимчу-щейхначIа ккалаккисса мутааьлимнал ганахь миннат бувну бур цахара дуаь дувакьай, куну. «Ттул дуаь Аллагьнал ﷻ кьамул къадувантIиссар!» - баян бувну бур щейхнал. Мутааьлимтал махIаттал хьуну бур, цанчирча, дуаь чIа увкума ивкIун ур дуккавриву...


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...