ТIайлашиву ва аьдилшиву

ТIайлашиву ва аьдилшиву

ТIайлашивруя ва аьдилшивруя тамансса ххаллилсса махъру увкуну бур. Вайгу гайннувасса цаппара:

 

  1. Шакьикь Балхил увкуну бур: «СалихIсса, тIайлашиву дусса мурид лавхьхьуссар чассагул мурхь (пальма) бувгьуну, ганий ахъулссаннун кIанай ццацру къаххяххан нигьа увсманаха. Аьдилшиву дакъасса мурид тIурча, лащан уван бучIиссар ццуццул къатIа бувгьуну, гайннуй чассаг ххяхханнин ялугьлагьиманаха.
  2. Абул-ФатхI Мусилихь аьдилшивруя цIувххусса чIумал ганал цала ка мах дарцIан дувайсса пачливун лиркIуну, дарцIусса мах цала канийгу дирхьуну увкуссар: «Вана вари аьдилшиву».
  3. Ялагу увкуну бур: «ТIайлашиву дума – цала бивкIулийн хIадур хъанахъимари, цала оьрмулуву хьумуния кьюлтIмур ашкара шаврия нигьгу дакъамари». Аллагьнал ﷻ увкуну бур Кьуръандалуву (мяъна): «БивкIу ччай (хьурдай тIий) бикIи, зувура аьдилшиву духьурча» («ал-Джумъаь» суралул 6-му аят). Аллагьнал лагъ тIайлашиву дуну, бивкIулийн хIадур шавриву дакI марцIну ухьурча, мунал махъра-махъсса ссят та дучIарчагу, мунан цукунчIавсса ццах бакъассар, Аллагьнал хьхьичI нач дувансса цичIав мунал къадурнутIий.
  4. Зуннун Мисрил увкуссар: «Аьдилшиву – Аллагьнал ﷻ турди, мунил дайлшиву ссайну ххал дуварчагу, мунил гьарзад кьукьинтIиссар».
  5. Ца аьлимчунал увкуну бур: «Цайвасса муданмасса бурж биттур къабувайманая чIун-чIумуй бувайсса буржругу (Заннал бивхьусса фарзру) кьамул къабувайссар». Ганахь цIувххуссар: «Муданмасса бурж цумурди?» - куну. «Аьдилшиву (тIайлашиву)», - увкуссар ганал.
  6. СалихIинтуравасса цаннал увкуну бур: «Щялмахъчинал лишан – аьркиннугу, къааьркиннугу хъарду буллалавур».
  7. Ялагу увкуну бур: «Аьдилшиврул кьанкь къарищунтIиссар цаятура ягу цаманая цIарду дуллалиманан».
  8. Кьуръандалуву Аллагь Тааьланал увкуну бур иман думиннахь (мяъна): «Аллагьная ﷻ нигьа бусияра ва аьдилминнал чIарав бикIи» («ат-Тавба» суралул 119-мур аят). Вай махъру укун бувчIин бувну бур: Агьлул-Китабравасса халкьуннал бусурманнащал тIайлашиву дугьарча, дунияллул иширттавугу тIайлабацIу хьунтIиссар, ва гьунтти, бивкIу ялун бивукунгу аьдилсса бусурманнащал Алжаннавун буххантIиссар.
  9. Диндалул аьлимтурал увкуну бур: «ТIайлашиву (аьдилшиву) – хъиншиврул хIалданул яла лахъмур даражари. Мунил мяънагу – инсан ялатугу виватугу ца тагьарданий ушивур, халкьуннавух унугу, цувалу унугу. Ва цурдагу хъинну чанну хьуна дакьайсса тагьарди.

Аьдилшиву дикIайссар мукъурттийнусса ва рувхIанийсса хIалдайнусса: мугу мунил яла камилмур куцри.

 

(гихунмайгу буссар)

 

«СалихIминнал тIабиаьт» тIисса луттирава

 

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


Шинал дайдихьу

Бусурманнал календарьданул (гьижралул) цIусса шин дайдишайссар МухIаррам зуруя. Ванил ца агьамшивугу – инсаннал цала оьрмулул, тIуллал, давурттал хIисав дувайсса чIун хъанахъиссар. Оьмар-асхIабнал увкуссар: «Зула оьрмулул хIисав зува ласияра, зуятура хIисав ласуннин (дунияллия...


Шанма хIакь

Идавсил ﷺ хьхьичIунсса асхIабтал Салман аль-Фариси ва Абу Ад-Дарда цIакьсса дустал бивкIун бур. Гайннал дянив дусшиву, уссушиву дацIан дурну диркIссар МухIаммад Идавсил ﷺ.   Ца кьини Салман увкIун ур Абу Ад-ДардачIан хъамалу. Ганан хIисав хьуну бур хъинну мискинсса къуш ва цихара къулагъас...


Идавсин ﷺ ххирамий

Жуна кIулну ухьурча лахъисса оьрму бувтсса, чанну къашавай хъанай ивкIсса, хъус-маэшат гьарзасса, цанма ччисса куццуй ялапар хъанай ивкIсса инсан, жува бикIару мунай дакI мяш хъанай. Амма мукунсса инсаннал тIуллу, аьмаллу ххуйсса бивкIун бакъахьурча, му бувтсса оьрмулия цукунчIавсса хайр...


Вила тагьар кIул дува

Гьарцама бусурманчунан агьамсса зад бур цаятува Аллагь ﷻ рязи хьунмур буллалаву. Заннал рязишиву дияйссар жуйвасса буржру биттур буллай, бунагьмуния арх буцлай, хъинбаларду гьарза буллай. Циняв чакру, зумарду, цадакьартту щаллу булларчагу, бакIравун суал буххай: Аллагьнал ﷻ хьхьичIсса ттула тагьар...


Оьрмулуву яла агьаммур

Жунма гьарцаннан кIулну бикIан аьркинссар жува ва дунияллийн циван бувкссарув. ЧIявусса инсантал, хаснува философтал, бикIай луглай оьрмулул мурадрах, амма инсаннал аькьлулул ссуссукьушиврул цIаний, цала дакIнин ччимур оьрмулул мурад бухьунссар тIисса хIукмулийн бучIай.   Миннахь цIуххирча,...