ТIайлашиву ва аьдилшиву

ТIайлашиву ва аьдилшиву

ТIайлашивруя ва аьдилшивруя тамансса ххаллилсса махъру увкуну бур. Вайгу гайннувасса цаппара:

 

  1. Шакьикь Балхил увкуну бур: «СалихIсса, тIайлашиву дусса мурид лавхьхьуссар чассагул мурхь (пальма) бувгьуну, ганий ахъулссаннун кIанай ццацру къаххяххан нигьа увсманаха. Аьдилшиву дакъасса мурид тIурча, лащан уван бучIиссар ццуццул къатIа бувгьуну, гайннуй чассаг ххяхханнин ялугьлагьиманаха.
  2. Абул-ФатхI Мусилихь аьдилшивруя цIувххусса чIумал ганал цала ка мах дарцIан дувайсса пачливун лиркIуну, дарцIусса мах цала канийгу дирхьуну увкуссар: «Вана вари аьдилшиву».
  3. Ялагу увкуну бур: «ТIайлашиву дума – цала бивкIулийн хIадур хъанахъимари, цала оьрмулуву хьумуния кьюлтIмур ашкара шаврия нигьгу дакъамари». Аллагьнал ﷻ увкуну бур Кьуръандалуву (мяъна): «БивкIу ччай (хьурдай тIий) бикIи, зувура аьдилшиву духьурча» («ал-Джумъаь» суралул 6-му аят). Аллагьнал лагъ тIайлашиву дуну, бивкIулийн хIадур шавриву дакI марцIну ухьурча, мунал махъра-махъсса ссят та дучIарчагу, мунан цукунчIавсса ццах бакъассар, Аллагьнал хьхьичI нач дувансса цичIав мунал къадурнутIий.
  4. Зуннун Мисрил увкуссар: «Аьдилшиву – Аллагьнал ﷻ турди, мунил дайлшиву ссайну ххал дуварчагу, мунил гьарзад кьукьинтIиссар».
  5. Ца аьлимчунал увкуну бур: «Цайвасса муданмасса бурж биттур къабувайманая чIун-чIумуй бувайсса буржругу (Заннал бивхьусса фарзру) кьамул къабувайссар». Ганахь цIувххуссар: «Муданмасса бурж цумурди?» - куну. «Аьдилшиву (тIайлашиву)», - увкуссар ганал.
  6. СалихIинтуравасса цаннал увкуну бур: «Щялмахъчинал лишан – аьркиннугу, къааьркиннугу хъарду буллалавур».
  7. Ялагу увкуну бур: «Аьдилшиврул кьанкь къарищунтIиссар цаятура ягу цаманая цIарду дуллалиманан».
  8. Кьуръандалуву Аллагь Тааьланал увкуну бур иман думиннахь (мяъна): «Аллагьная ﷻ нигьа бусияра ва аьдилминнал чIарав бикIи» («ат-Тавба» суралул 119-мур аят). Вай махъру укун бувчIин бувну бур: Агьлул-Китабравасса халкьуннал бусурманнащал тIайлашиву дугьарча, дунияллул иширттавугу тIайлабацIу хьунтIиссар, ва гьунтти, бивкIу ялун бивукунгу аьдилсса бусурманнащал Алжаннавун буххантIиссар.
  9. Диндалул аьлимтурал увкуну бур: «ТIайлашиву (аьдилшиву) – хъиншиврул хIалданул яла лахъмур даражари. Мунил мяънагу – инсан ялатугу виватугу ца тагьарданий ушивур, халкьуннавух унугу, цувалу унугу. Ва цурдагу хъинну чанну хьуна дакьайсса тагьарди.

Аьдилшиву дикIайссар мукъурттийнусса ва рувхIанийсса хIалдайнусса: мугу мунил яла камилмур куцри.

 

(гихунмайгу буссар)

 

«СалихIминнал тIабиаьт» тIисса луттирава

 

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


КьюлтIмур кIул бан шайссарив?

ЦIанасса чIумал цаппара инсантал цукунсса бунугу балаллувун ягу захIматшивурттавун багьсса чIумал, аькьлу бухлавгсса кунма, му захIматшиврува ххассал хьуншиврул бикъавсса кIану къабитай: духтуртурачIан лагай, хIакимтурачIан бияй, битай лахъисса сапарду, жура-журасса дару-сававру ишла дуллан бикIай....


Мяърипат ва тарбия

Ххуйсса хасият, тIул-тIабиаьт, адав дуну оьрчI, душ тарбия баву – му хъанахъиссар буттал цалва авладран дуллалисса хъинну кьимат лавайсса зат. Мукунсса тарбия дулаврил гьануну хьун аьркинссар жулва оьрчIру чIивину бунава мий хъуни хъанахъиссаксса минная инсаншиву дусса, хасият ххуйсса халкь...


ЖугьутIнал суаллу

Оьмар-асхIаб халифну усса чIумал муначIан ца жугьутI увкIун ур. Идавсил ﷺ мизитравунгу увххун, Абу Аюб аль-Ансаринал чIарав щяивкIсса Оьмар-асхIабнахгу урувгун ганал цIувххуну бур: «Инарав инсантурахь цIуххаву дувайма, амма вихьва щилчIав къацIуххайма, муъминтурал хъунама, амма вил хъунама...


Суал-жаваб

БучIиссарив мизитраву чIирайн ттиликI рирщуну шанан? Мизитраву шанан бучIиссар инсан «джунуб» хьуну (чурх шюшин, гъуслу буван аьркинну) акъахьурча ва гиву чак буллалиминнахун ахчилай, гай къума буллай акъахьурча. Вай шартIру биттур къадуварча, мизитраву шанан къабучIиссар,...


Таваккулданул даража

КIулну бикIияра, Аллагьнал ﷻ хьхьичI бакъассар тавакулдануяр лахъсса даража. Аллагьнайн ﷻ таваккул бувтун, Заннал бувсса хIукмурдайн мютIину, цала циняв ишру Аллагьнайн ﷻ тапшур бувну, кьадардания рязину умари цала дин цIакь дурма. Таваккулданий аьй дувайманал диндалий аьй дуллалиссар. Таваккул...