Кьиямасса кьини гъаншиврул лишан

Кьиямасса кьини гъаншиврул лишан

Кьиямасса кьини гъаншиврул лишан

(дайдихьу хьхьичIмий номердай)

 

МухIаммад Идавcил ﷺ увкуну бур: «Махъсса заманнаву (Кьиямасса кьини гъан хьусса чIумал) буккантIиссар инсаннал лажин, амма иблислул дакI дусса инсантал. Гай бикIантIиссар оьттух хьусса барцIру кунмасса, халкьуннал оь экьи бутIинтIиссар. Гайннал дакIурдиву цIими бакъассар, мурдалмунил гайннал дакIоьзан къадайссар. Ина гайннал ххуллу бугьарча, гай вил бакIрай щябикIантIиссар, ина гайнная кьюлтI хъанарча, вия оьккисса мазру буллантIиссар. Вищал гъалгъа тIурча, гайннал щялмахъру буслантIиссар, гайннайн вихшала дарча, хиянатшиву дантIиссар. Гайннал авладрал дакIру чапурссар, жагьилтал – щяйтIантрур, бугьараминналгу вихь хъинсса махъ къабусантIиссар, оьмуния айщун къаантIиссара. ГайннайхчIин хъуншиву тIалав даву – кьюкьалашивур, гайннал канихьмунийн тамахI бишаву – кьянатшивур. Иминсса инсан гайнначIа ккаллиссар аьйкьуману ва гьавасчину, тIайлама – щак учинману, хIакьсса бусурманчу – аскиману, бунагькар – хIурмат бан лайкьману. Ссуннатмур гайннал ккалли бувайссар бидъаьлун, бидъаь ккалли байссар суннану. Гайннал бакIчиталну бацIантIиссар яла оьккими, му чIумал миннаватусса яла хъинминнал Аллагьнайн ﷻ дуаь дантIиссар, амма Заннал жаваб къадулунтIиссар».

Цания-ца миллатрал Аллагьнащалсса ﷻ ва Идавсищалсса ﷺ кьутIи лиян дарча, Заннал гайннайн гьан бантIиссар ду-дакъамур хъямала дансса душмантал. Гайннал бакIчи Аллагьнал ﷻ Луттирайн бувну аьдлу буллай акъахьурча, Заннал гай куннащал ку дяъвирду буллали бантIиссар.

Идавсил ﷺ увкуссар: «Дужжагьрал цIарая арх хьун, Алжаннавун уххан ччиманал цала бивкIу хьуна бакьи́ча Аллагьнайн ﷻ ва Кьиямасса кьинилийн иман дирхьуну. Цанма бувну ччимур цайминнангу бува́ча».

Инсаннан къакIулссар цалва бивкIу цукунсса хьунтIиссарив: дунияллия имандалущал гьан-тIиссарив ягу иман дакъа́. Цуманал ахир талихI бусса хьунтIиссарив, цуманалсса талихI бакъасса дикIантIиссарив кIулссар так ца Аллагьнан ﷻ. Инсаннал иш тIурча, цала ахир хайр данмур, Аллагьнайн ﷻ ва Кьиямасса кьинилийн вихну бивкIун кьамул банмур буллалавур. ХIадисраву увкуну бур: «Инсан ивчIайссар цува яхъанай ивкIсса тагьарданий. Кьиямасса кьинигу изан антIиссар дунияллия лавгсса хIалданий». Ялагу увкуну бур: «Инсан ивчIантIиссар яхъанай ивкIсса тагьарданий. Кьиямасса кьини изангу антIиссар дуниял кьадиртсса ахIвалданий». Мунияту инсаннал дакIниву Заннал цала ахир хайр данссар тIисса ххуйсса пикри бикIан, мукунсса ахирданийн иянсса кьяйда-сантругу ишла дуллан аьркинссар. Мукунма, халкьуннаясса зарал бухIан, винма бувну ччимур гайннангу буллан аьркинссар. Халкьуннан хъинбаларду буллан аьркинссар, Идавсил ﷻ буюр бувсса куццуй: «Циняв халкь – Аллагьнал ﷻ ябуллалиссар, гайннава Заннан яла ххирамагу – цайминнан мюнпат чIявусса бумари». Ва куццуй Идавсил ﷺ бувчIин бувну бур Аллагьнал ﷻ инсан Дужжагьрая арх увну, Алжаннавун уххан антIишиву.

Идавсил ﷺ ялагу увкуссар: «Кьиямасса кьини дучIаннин кIира хъунисса кьюкьа куннащал ку талантIиссар. Гайннал дянив гужсса дяъви хьунтIиссар. Гай кIивайвагу цаннийн оьвтIунтIиссар (Исламрайн), кIивайвагу дакI дарцIуну бикIантIиссар цивппа тIайлашиву. Мукунма, буккантIиссар 30 дажжал, ми циняв цивппа идавсталлу тIунтIиссар. Яла духлагантIиссар хIакьсса диндалул элму, аьрщи чIяруну сукку хъанантIиссар, чIун анавар дуккантIиссар, питнарду, гьалакшиву ва халкь литIаву гьарза хьунтIиссар, аваданминнал хъус чIяру хьунтIиссар, закат ва цадакьа булунсса инсаннах луглан багьантIиссар. Ми булунма лякъирчагу, ганал учинтIиссар: «Ттун му хъус аьркинну дакъар», – куну. Му чIумал бястлий кунма лахъсса къатри дуллантIиссар, гьаттал чIарах наниманал: «Вил кIанай гьаттаву нава хьурдай!» – учинтIиссар.

«СалихIминнал тIабиаьт» тIисса луттирава

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


25-ва тикрал бува

Маэшат гьарта хьуншиврул ишла бувайсса багьантту цIухлалими чан къашай. Миннувату яла агьаммур, гьанумур цила чIумал ххювагу чак бавури, циняр шартIру, рукнурду, адабругу щаллу дурну, хъирив дуккайсса азкардугу дурккуну.   Мукунма, маэшат гьарза хьуншиврул хъинссар зухIа-чак баву, шанан утту...


Хъинмунил гьану

Имам Муслимлул луттираву бур укунсса хIадис: «МухIаммад Идавсил ﷺ увкуна: "Аллагь Тааьла МарцIмари, марцIмур дакъа кьамулгу къадуваймари».   Кьуръандалуву Аллагьнал ﷻ халкьуннайн амру бувссар идавстурайхчIин: «Зу дукияра марцIмур, тIуллугу хъинсса дуллали»...


Гъази-Гъумучиял щейх Абу Оьбайда

НицIавкIратусса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул «Сабат» ва «Мактубат» тIисса луттирдаву кIицI ларгун дур Сайид Абу Оьбайда бин Сайид Нуруддин аль-ХIусайни аль-Гъумуки ад-Дагъистани тIисса цIа. Шичча мяйжан хъанай бур Абу Оьбайда Гъумучатусса, МухIаммад Идавсил ﷺ душнил...


Мурахас хьусса цучIав акъассар

Инсан цуксса дин дусса, иман цIакьсса ухьурчагу, оьрму щаллу буваншиврул ганан чара бакъа аьркинссар лякъин хъус, дукия, цува дузал увансса маэшат буллан. Цува ва цала кулпат щаллу баву – цумацагу бусурманчунал буржри, чак, зума ва цаймигу диндалул тIалавшиннарду куннасса.   Дунияллул...


Аькьлукар ва халиф

Халиф Гьарун Рашидлул заманнай ивкIун ур Багьлюль тIисса салихIсса аькьлукар. Халиф чIун-чIумуй ганащал хьунаавкьуну ихтилат бувайсса бивкIун бур. Гьаруннул хъярч бувсса чIумалгу Багьлюллул хъинну аькьилсса жавабру дулайсса диркIун дур.   Ца кьини халифнал Багьлюль цачIана учIан увну,...