РахIму-цIими

РахIму-цIими

РахIму-цIими

Бусурмантал, кIулну бикIи, Аллагьнал ﷻ цала лагъартуннайсса цIими хъунмассар, гайннал нитти-буттахъалмунияр. Аллагьнал ﷻ цIими тIалав буллалиминнан аьркинссар цала диндалул уссурваврай цIими буллан. Каъб аль-АхIбардул бувсун бур Инжилдануву (Евангелие) чивчуну бушиву: «Адамлул арс, ина цайминнай цIими бувссаксса, вийгу мукссава цIими бантIиссар. Аллагьнал ﷻ рахIмулийн хьул цукун бишинна, инава Заннал лагъартуннай цIими буллай акъанува?!»

 

 

Идавсил ﷺ увкуну бур: «Аллагьнал ﷻ рахIму байссар цайминнай рахIму байминнай. Аьрщарайминнай цIими бувара, Заннал зуй цIими бантIиссар».

Бусурмантал, личIлулну бикIи бунагькарсса инсан дарман бува тIий увкIсса чIумал мунайн ттиликI дутаврия. Мукунсса дармангу Аллагьнал ﷻ цIа кIицI лагавур – зикри баву. Имам Шяъранил увкуссар: «Бунагькарнах цIимилийну къаургайма тIарикьатрава увкссар. Инсаннан насихIат мабувара, вила дакI ганай аьтIий дакъахьурча».

Инсаннал Ислам кьамул даврийн хьул бусса инсаннащалсса арарду Идавсил ﷺ кIукIлуну бачин байсса бивкIссар. КIукIлусса мукъуйну бувмур насихIат кьамул баврийн умуд хъунмассар. ТIарикьатрал инсантуран кIулссар, Исламрал тIалавшиннарду биттур къадайма (фасикь) лавхьхьушиву цащара дакъа хьусса задраха. Га чув лякъирчагу, гьаз дантIиссар.

Идавсил ﷺ кIицI лавгун бур: «Диндалул уссил лажиндаравун Аллагьнал ﷻ цIанийсса ччаврийну ургаву хъинссар ттул мизитраву мукьцIалла шинай дурсса иътикафрал (Аллагьнайн ﷻ эбадат дуллай ацIаву) чирилуяр».

ХIакьну, Аллагьнал ﷻ цIимилул дазу-зума дакъассар. Давуд идавсил бувсун бур Заннал увкумур: «Азара инсан багъишла итаву Ттун ччиссар, ца инсаннан дужжагьрал цIараву танмихI бавунияр, цанчирча, На бунагьру багъишла битаймара, ЦIими бишаймара».

Бур укунсса бусала. Ца инсан ИдавсичIан ﷺ увкIун бувсун бур: «Ца хъамитайпа къатлул цIияллай бунува ганил канища чIивисса оьрчI багьну бур. Ганийсса цIимилул хъунмашиврул цуппагу хъирив ххявххун бур». Микку Идавсил ﷺ увкуну бур: «ХIакьну, Аллагьнал ﷻ ттул умматрайнсса цIими гьарзассар, га хъамитайпалул цила оьрчIайнмунияр».

 

РахIму-цIими – тIарикьатрал бутIа

Щейх Сухравардил «Аьвариф аль-мааьриф» тIисса луттираву чивчуну бур: «ТIарикьатрал инсантурал буссар тIабиаьтравува диндалул уссурварал дянив куннан ку ххирану, дакIнил лавсун, дусшиву дуну, данди буккаврия личIлулну бикIаву».

Идавсил ﷺ асхIабтурая буслай, Аллагьу Тааьланал увкуну бур Кьуръандалуву (мяъна): «Гай куннай ку цIими буваймири» («аль-ФатхI» суралул 92-мур сура). Ялагу Аллагьнал ﷻ увкуну бур: «Ва аьрщарай думур дулурчагу, вища тайннал дакIру дусшиврийн ва дакьаврийн дуцин къахьунтIиссар. Амма, Аллагьнал ﷻ гай дакьил бувссар» («аль-Анфаль» суралул 36-мур аят). ХIакьну, куннан ку ххирашиву ва юр бакьаву дучIайссар арвахIру (рухIру) дакьаврищал архIал. Ва иширая бувсун бур хIадисраву: «Кунан ку кIул хьусса рухIру цачIун шайссар, кIул къархьуми личIи (арх) шайссар». Мукунма, Идавсил ﷺ увкуну бур: «Муъминчу – цувагу цайминнащал, цаймигу мунащал бавкьумари». Ялагу Идавсил ﷺ увкуну бур: «Хьуна бавкьусса кIия муъминчу лавхьхьуссар кIира каниха – цаннил гамур шюшайссар. КIия бусурманчу хьуна бакьайхту, гайннал чара бакъа мюнпат ласайссар».

Абу Идрис аль-Хавланил увкуну бур Муаьзлухь: «Ина ттун ххирара Аллагьнахлуну ﷻ». Микку Муаьзлул увкуну бур: «Ххари хьу, ялагу цал ххари хьу! ХIакьну, ттун бавуна Идавсил ﷻ увкусса махъру: "Кьиямасса кьини Аьрширал лагма бикIантIиссар ляличIисса инсантурансса ляличIисса кIантту. Гайннал лажинтру нурданул чанна лархъун дикIантIиссар, ссавнийсса барз кунна. Цайми инсантал кумаграх луглагисса чIумал, гайннан кумаг аьркин къахьунтIиссар. Цайминнавун нигь дагьсса чIумал, гай мурахасну бикIантIиссар. Гай – Аллагьнан ﷻ ххирасса лагъталли (валитал). Гай нигьа къабусантIиссар, пашмангу къахьунтIиссар. Жуватусса цаннал Идавсихь ﷺ цIувххуна: «Цари ми инсантал?». «Аллагьнахлуну ﷻ куннан ку ххира хьумири», – дуллуссар жаваб.

Муниятур тIарикьатрал ххуллу бувгьуминнал дянивсса дусшиврул асар хъунмасса бикIайсса, Аллагьнахлуну ﷻ куннан ку ххирасса чIумал куннал куннан так хъинсса хасиятру ккаккан дувайссар. Куннан ку ххиранутIий гайннал га дусшиву кьамул дувайссар. Мунил цIанийри Аллагьнал ﷻ буюр бувсса, кьинилун ххюйлва мизитирттавун цачIун хъанахъияра гьарца кIичIираву ва гьарца махIлалий, куну. Гьарца шяраваллил ва шагьрулул агьалинайнгу амру бувссар нюжмардий цал хъун-мизитраву цачIун хъанахъияра, куну. Мува куццуй, кIирагу бусурманнал байрайндалий кIани-кIанттава шагьрурдайн цачIун батIияра увкуссар. Вай иширттаву хъуннасса хIикматшиву дуссар, хаснува, муъминтурал дянив дусшиву, дакьаву ва ччаву цIакь давур. Цамур хIадисраву увкуну бур: «КIулшара, хIакьну, ччаву, хIалимшиву ва рахIму-цIими загьир бавриву муъминтал лавхьхьуссар ца чурххаха: ца базу цIий бухьурча, щалва чурх кIири бичайссар, шанан къашайссар». Куннал кунначIансса юр бакьаврил, ххирашиврул ва хIалимшиврул цIакь дувайссар дусшиву. Ххуйсса инсантуращал дусшиву даврияту асаргу ххуйсса бияйссар.

 

«СалихIминнал тIабиаьт» тIисса луттирава

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Ссавур дуван кумаг баймур

Идавсил ﷺ жунна ккаккан дурну дур ссавур дуван кумаг байсса азкар-дуаьртту: «КIюрххил чаклил хъирив ацIра дуаь дурккуманая Аллагь ﷻ рязи хьунтIиссар, Аллагьнал ﷻ му инсан уруччинтIиссар, миннувасса ххюра дунияллийсса оьрмулухассар, гайми ххюра ахиратраяссар.   «ХIасбия-Ллагьу...


Кьамулмур цадакьа

Цадакьа тIисса мукъул мяъна хъинну гьартассар: ванивун буххайссар фаризасса закат ва инсаннан ка-кумаг баву. Инсаннал цува АллагьначIан ﷻ гъан хьуншиврул цаманнан хъус дулаврин учайссар цадакьа (аьрабрай – «садакьа»). Диндалул аьлимтурал луттирдаву ва мукъуйну чIявучин ккаккан...


Мубараксса барз

Рамазан зурул даража Рамазан зурул хьхьичIра-хьхьичIсса хьхьу дуркIукун, Алжаннул хьулурду тIивтIуну, му барз гьаннин къалакьайссар. Дуржагьрал хьулурду лавкьуну, му барз гьаннин къатIитIайссар. ЩяйтIантал байщун бувайссар, иблислуй къатIа бишайссар. ЛивтIумий ххари шайссар, уттавамий рахIат...


Аллагьнал ﷻ рязишиву

Аллагь цаятува рязи хьуну къаччисса бусурманчу акъахьунссар, цанчирча инсаннал талихI мунивур бусса. Мунияту жува хIарачат бувару хъинсса тIуллу, хъинбаларду буллан. Шикку кIицI лаганну Аллагь Тааьланан ххирасса 10 аьмал.   Оьмур лиххан байсса хъинбала. Идавсил ﷺ увкуну бур:...


Яла хъинмур хъус...

34-мур бакI   Халкь хъинмунийн гьуз учин баву ва бунагьмуния буруччаву   Хъинмунийн кIункIу баву ва бунагьмуния буруччаву – хъинбаларду буллан буюр баву ва оьбала баврий къадагъа дишаву хъанахъиссар. Ибну Аьббаслул бувсун бур цала цIувххуну бивкIшиву МухIаммад Идавсихь ﷺ:...