РахIму-цIими

РахIму-цIими

РахIму-цIими

Бусурмантал, кIулну бикIи, Аллагьнал ﷻ цала лагъартуннайсса цIими хъунмассар, гайннал нитти-буттахъалмунияр. Аллагьнал ﷻ цIими тIалав буллалиминнан аьркинссар цала диндалул уссурваврай цIими буллан. Каъб аль-АхIбардул бувсун бур Инжилдануву (Евангелие) чивчуну бушиву: «Адамлул арс, ина цайминнай цIими бувссаксса, вийгу мукссава цIими бантIиссар. Аллагьнал ﷻ рахIмулийн хьул цукун бишинна, инава Заннал лагъартуннай цIими буллай акъанува?!»

 

 

Идавсил ﷺ увкуну бур: «Аллагьнал ﷻ рахIму байссар цайминнай рахIму байминнай. Аьрщарайминнай цIими бувара, Заннал зуй цIими бантIиссар».

Бусурмантал, личIлулну бикIи бунагькарсса инсан дарман бува тIий увкIсса чIумал мунайн ттиликI дутаврия. Мукунсса дармангу Аллагьнал ﷻ цIа кIицI лагавур – зикри баву. Имам Шяъранил увкуссар: «Бунагькарнах цIимилийну къаургайма тIарикьатрава увкссар. Инсаннан насихIат мабувара, вила дакI ганай аьтIий дакъахьурча».

Инсаннал Ислам кьамул даврийн хьул бусса инсаннащалсса арарду Идавсил ﷺ кIукIлуну бачин байсса бивкIссар. КIукIлусса мукъуйну бувмур насихIат кьамул баврийн умуд хъунмассар. ТIарикьатрал инсантуран кIулссар, Исламрал тIалавшиннарду биттур къадайма (фасикь) лавхьхьушиву цащара дакъа хьусса задраха. Га чув лякъирчагу, гьаз дантIиссар.

Идавсил ﷺ кIицI лавгун бур: «Диндалул уссил лажиндаравун Аллагьнал ﷻ цIанийсса ччаврийну ургаву хъинссар ттул мизитраву мукьцIалла шинай дурсса иътикафрал (Аллагьнайн ﷻ эбадат дуллай ацIаву) чирилуяр».

ХIакьну, Аллагьнал ﷻ цIимилул дазу-зума дакъассар. Давуд идавсил бувсун бур Заннал увкумур: «Азара инсан багъишла итаву Ттун ччиссар, ца инсаннан дужжагьрал цIараву танмихI бавунияр, цанчирча, На бунагьру багъишла битаймара, ЦIими бишаймара».

Бур укунсса бусала. Ца инсан ИдавсичIан ﷺ увкIун бувсун бур: «Ца хъамитайпа къатлул цIияллай бунува ганил канища чIивисса оьрчI багьну бур. Ганийсса цIимилул хъунмашиврул цуппагу хъирив ххявххун бур». Микку Идавсил ﷺ увкуну бур: «ХIакьну, Аллагьнал ﷻ ттул умматрайнсса цIими гьарзассар, га хъамитайпалул цила оьрчIайнмунияр».

 

РахIму-цIими – тIарикьатрал бутIа

Щейх Сухравардил «Аьвариф аль-мааьриф» тIисса луттираву чивчуну бур: «ТIарикьатрал инсантурал буссар тIабиаьтравува диндалул уссурварал дянив куннан ку ххирану, дакIнил лавсун, дусшиву дуну, данди буккаврия личIлулну бикIаву».

Идавсил ﷺ асхIабтурая буслай, Аллагьу Тааьланал увкуну бур Кьуръандалуву (мяъна): «Гай куннай ку цIими буваймири» («аль-ФатхI» суралул 92-мур сура). Ялагу Аллагьнал ﷻ увкуну бур: «Ва аьрщарай думур дулурчагу, вища тайннал дакIру дусшиврийн ва дакьаврийн дуцин къахьунтIиссар. Амма, Аллагьнал ﷻ гай дакьил бувссар» («аль-Анфаль» суралул 36-мур аят). ХIакьну, куннан ку ххирашиву ва юр бакьаву дучIайссар арвахIру (рухIру) дакьаврищал архIал. Ва иширая бувсун бур хIадисраву: «Кунан ку кIул хьусса рухIру цачIун шайссар, кIул къархьуми личIи (арх) шайссар». Мукунма, Идавсил ﷺ увкуну бур: «Муъминчу – цувагу цайминнащал, цаймигу мунащал бавкьумари». Ялагу Идавсил ﷺ увкуну бур: «Хьуна бавкьусса кIия муъминчу лавхьхьуссар кIира каниха – цаннил гамур шюшайссар. КIия бусурманчу хьуна бакьайхту, гайннал чара бакъа мюнпат ласайссар».

Абу Идрис аль-Хавланил увкуну бур Муаьзлухь: «Ина ттун ххирара Аллагьнахлуну ﷻ». Микку Муаьзлул увкуну бур: «Ххари хьу, ялагу цал ххари хьу! ХIакьну, ттун бавуна Идавсил ﷻ увкусса махъру: "Кьиямасса кьини Аьрширал лагма бикIантIиссар ляличIисса инсантурансса ляличIисса кIантту. Гайннал лажинтру нурданул чанна лархъун дикIантIиссар, ссавнийсса барз кунна. Цайми инсантал кумаграх луглагисса чIумал, гайннан кумаг аьркин къахьунтIиссар. Цайминнавун нигь дагьсса чIумал, гай мурахасну бикIантIиссар. Гай – Аллагьнан ﷻ ххирасса лагъталли (валитал). Гай нигьа къабусантIиссар, пашмангу къахьунтIиссар. Жуватусса цаннал Идавсихь ﷺ цIувххуна: «Цари ми инсантал?». «Аллагьнахлуну ﷻ куннан ку ххира хьумири», – дуллуссар жаваб.

Муниятур тIарикьатрал ххуллу бувгьуминнал дянивсса дусшиврул асар хъунмасса бикIайсса, Аллагьнахлуну ﷻ куннан ку ххирасса чIумал куннал куннан так хъинсса хасиятру ккаккан дувайссар. Куннан ку ххиранутIий гайннал га дусшиву кьамул дувайссар. Мунил цIанийри Аллагьнал ﷻ буюр бувсса, кьинилун ххюйлва мизитирттавун цачIун хъанахъияра гьарца кIичIираву ва гьарца махIлалий, куну. Гьарца шяраваллил ва шагьрулул агьалинайнгу амру бувссар нюжмардий цал хъун-мизитраву цачIун хъанахъияра, куну. Мува куццуй, кIирагу бусурманнал байрайндалий кIани-кIанттава шагьрурдайн цачIун батIияра увкуссар. Вай иширттаву хъуннасса хIикматшиву дуссар, хаснува, муъминтурал дянив дусшиву, дакьаву ва ччаву цIакь давур. Цамур хIадисраву увкуну бур: «КIулшара, хIакьну, ччаву, хIалимшиву ва рахIму-цIими загьир бавриву муъминтал лавхьхьуссар ца чурххаха: ца базу цIий бухьурча, щалва чурх кIири бичайссар, шанан къашайссар». Куннал кунначIансса юр бакьаврил, ххирашиврул ва хIалимшиврул цIакь дувайссар дусшиву. Ххуйсса инсантуращал дусшиву даврияту асаргу ххуйсса бияйссар.

 

«СалихIминнал тIабиаьт» тIисса луттирава

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


ЖугьутIнал суаллу

Оьмар-асхIаб халифну усса чIумал муначIан ца жугьутI увкIун ур. Идавсил ﷺ мизитравунгу увххун, Абу Аюб аль-Ансаринал чIарав щяивкIсса Оьмар-асхIабнахгу урувгун ганал цIувххуну бур: «Инарав инсантурахь цIуххаву дувайма, амма вихьва щилчIав къацIуххайма, муъминтурал хъунама, амма вил хъунама...


Алфу ссалам хьуннав...

ТIабибнаха - назму, Заннаха - хIамди, Бунагьрал аьпвуну тIайла дацIаннав. Гъарибсса дакIнива бувккун лавгцири МустIафа Идавсил салават хьуннав.   ХIамдирал Залуннах ХIабибнал иман, ХIимаятраяту цIимилул бутIа – На бигьай ccиxIpyгy циняв санаъри, Аьрщарал Залуннайн ссаламну...


Мяърипат ва тарбия

Ххуйсса хасият, тIул-тIабиаьт, адав дуну оьрчI, душ тарбия баву – му хъанахъиссар буттал цалва авладран дуллалисса хъинну кьимат лавайсса зат. Мукунсса тарбия дулаврил гьануну хьун аьркинссар жулва оьрчIру чIивину бунава мий хъуни хъанахъиссаксса минная инсаншиву дусса, хасият ххуйсса халкь...


Дяъвигу, дингу

Аьрай, ярагъ бакъассагу, аьркинни дакIнил кьянкьашивугу, гуманитар кумаграцIун рувхIаниймур кумаггу. Ва кIанттул агьамшиву чIалай, жулва аьралийтурал чIарав бацIан, дакIниймур ласун 2024-ку шиная шинмай диндалул къуллугъчиталгу заназиссар СВО-райн. Мукунминнавасса ца ур 5-мур армиялул...


Бунагьру багъишла битайсса кьини

Зуль-ХIижжалул 9-мур кьини – Аьрафа (Аьрафат) кьинири. Му кьини хIажитал «Аьрафа» тIисса даралуву бикIайссар. Аьрафа кьини азарва «Кьулгьу» («Аль-Ихляс») бувккуну хъинссар. Мукун буккайманал циняв бунагьру багъишла битантIиссар куну бур...