Виричушиву ва чумартшиву

Виричушиву ва чумартшиву

Виричушиву ва чумартшиву

Чумартшиврул мяъна

 

КIулну бикIияра, чумартшиврул мяъна – му цайминнал цIаний инава ссацIа-унугу хъанахъисса чIумал хIайп къаучавур.

Ялагу увкуну бур: «Чумартшиву – ссахчIав къаурувгун цала думур кьурван давур, дахьва мукунсса пикри буххайхтува». Ад-Дакъакь тIисса салихIсса адиминал увкуну бур: «Аваданманал мискинманан дулаву – му чумартшиву дакъар. Чумартшиву – дакъаманал думанан дулавур».

Аллагьу Тааьланал увкуну бур (мяъна): «Мадиналив яхъанай бивкIсса, Маккалул агьали цачIанма бучIаннинма вих хьусса (иман дирхьусса) инсантуран ххирассар Маккалия бивзун цачIанма бувкIми. Гайннал дакI хъирив къадурну дулайссар цала хъус, цивппа къумасса тагьарданий бухьурчагу. ДакIурдива хъуслихсса цIалхъаншиву дуккан дан бювхъуми –талихIрайн бувкмири» («Аль-ХIашр» суралул 9-мур аят). Ва аятраву бувсун бур Маккаллия мугьажиртал бучIаннин Мадиналив ялапар хъанай бивкIсса ансартурая. Гайннан цачIанма бувкIми ххира хьуссар, тайннан багьайсса давлалийн цукунчIавсса тамахIгу къабивхьуссар, дакI мяш къадурссар. Гайннал дакIру рязину диркIссар Аллагьнал ﷻ хIукмулийну мугьажиртал цаярва лахъ баврищалгу, цивппа кьянатну, къуману бунугу.

Ялагу, ва аятраву Мадиналиясса ца бусурманчуная бувсун буссар тIий бур. Ганан щиллив дуллуну дур шархьсса яттил хIайвандалул бакI. Га бакI цадакьалун дулунма ххал уллай арулва къатлувун ивну ур. Амма гьарцаманал цаманан дула куну, кьамул къадайсса диркIун удр. Ахиргу цалчинмур къатлучIана зана икIан багьну бур.

Ва аятраву Мадиналиясса цама инсанная бусласиссар кунугу бур. ЦачIана хъамаличIу увкIукун, ганал хьхьичI дукрагу дирхьуну, майлул чирахъ левщун бур, цувагу ганащал архIал дукра канакисса хханшиврул. Му куццуй, цаннагу, кулпатрангу дакъасса дукра хъамаличу дукан увну ур. Му иширал хIакъираву кIа аятгу ликкан бувну бур.

Увкуну бур: «Виричушиву дума – цала хъамал ва уссурвал кьамул буллансса къатри дурмари. Бахилма, мяшма – къатри так цанна дурмари». Ялагу куну бур: «ДакIниву мархIаматшиву дума цува ккашилну унугу, цачIара думур цаманан дулайссар, та ккашилну акъанугу». Цамур куццуй учин, дакIниву мархIамат думанан цаманал мурад хьхьичIун буккан бувайссар, къулайну бишайссар, цаламур мурадрах къаурувгун. Цува ккашилну унугу, дукра цаманан дулунтIиссар, га личIину ккашилну акъанугу.

ХIадисраву увкуну бур: «Ва дунияллий мяшсса инсантал бакъасса миллат къабивкIссар, так ансартал личIаннин. ХIакьну гай циняв чумартссар, сахаватссар, гайннавух бахилтал бакъассар».

 

«СалихIминнал тIабиаьт» тIисса луттирава

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Лажинлякъул лишан

Инсаннахьхьун ядуван дуллусса задрайн «аманат» учайссар. Ва бур аьрабрава лакку мазравунгу цайми бусурман миллатирттал мазурдивунгу бувкIсса махъ.   Аманат тIисса махъ аьрабрая таржума бувайссар «буллусса махъ бугьаву, дакI тIайлашиву, вихшала» тIисса мяънардай....


ЛирчIсса зумарду

Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.   Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар....


Лакрал миллатрал мажлис

Март зурул 18-нний Дагъусттаннал Муфтиятрал сипталийну МахIачкъалаливсса «Европа» тIисса залдануву хьунни чIявусса лак гьурттусса зумаритавал мажлис – ифтIар. Зал щапI куну бувцIуну бия, аьдатрайн бувну, мажлис байбивхьуна Мубараксса Кьуръандалул аятирттая, ккалаккиману ия...


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...