Виричушиву ва чумартшиву

Виричушиву ва чумартшиву

Виричушиву ва чумартшиву

Чумартшиврул мяъна

 

КIулну бикIияра, чумартшиврул мяъна – му цайминнал цIаний инава ссацIа-унугу хъанахъисса чIумал хIайп къаучавур.

Ялагу увкуну бур: «Чумартшиву – ссахчIав къаурувгун цала думур кьурван давур, дахьва мукунсса пикри буххайхтува». Ад-Дакъакь тIисса салихIсса адиминал увкуну бур: «Аваданманал мискинманан дулаву – му чумартшиву дакъар. Чумартшиву – дакъаманал думанан дулавур».

Аллагьу Тааьланал увкуну бур (мяъна): «Мадиналив яхъанай бивкIсса, Маккалул агьали цачIанма бучIаннинма вих хьусса (иман дирхьусса) инсантуран ххирассар Маккалия бивзун цачIанма бувкIми. Гайннал дакI хъирив къадурну дулайссар цала хъус, цивппа къумасса тагьарданий бухьурчагу. ДакIурдива хъуслихсса цIалхъаншиву дуккан дан бювхъуми –талихIрайн бувкмири» («Аль-ХIашр» суралул 9-мур аят). Ва аятраву бувсун бур Маккаллия мугьажиртал бучIаннин Мадиналив ялапар хъанай бивкIсса ансартурая. Гайннан цачIанма бувкIми ххира хьуссар, тайннан багьайсса давлалийн цукунчIавсса тамахIгу къабивхьуссар, дакI мяш къадурссар. Гайннал дакIру рязину диркIссар Аллагьнал ﷻ хIукмулийну мугьажиртал цаярва лахъ баврищалгу, цивппа кьянатну, къуману бунугу.

Ялагу, ва аятраву Мадиналиясса ца бусурманчуная бувсун буссар тIий бур. Ганан щиллив дуллуну дур шархьсса яттил хIайвандалул бакI. Га бакI цадакьалун дулунма ххал уллай арулва къатлувун ивну ур. Амма гьарцаманал цаманан дула куну, кьамул къадайсса диркIун удр. Ахиргу цалчинмур къатлучIана зана икIан багьну бур.

Ва аятраву Мадиналиясса цама инсанная бусласиссар кунугу бур. ЦачIана хъамаличIу увкIукун, ганал хьхьичI дукрагу дирхьуну, майлул чирахъ левщун бур, цувагу ганащал архIал дукра канакисса хханшиврул. Му куццуй, цаннагу, кулпатрангу дакъасса дукра хъамаличу дукан увну ур. Му иширал хIакъираву кIа аятгу ликкан бувну бур.

Увкуну бур: «Виричушиву дума – цала хъамал ва уссурвал кьамул буллансса къатри дурмари. Бахилма, мяшма – къатри так цанна дурмари». Ялагу куну бур: «ДакIниву мархIаматшиву дума цува ккашилну унугу, цачIара думур цаманан дулайссар, та ккашилну акъанугу». Цамур куццуй учин, дакIниву мархIамат думанан цаманал мурад хьхьичIун буккан бувайссар, къулайну бишайссар, цаламур мурадрах къаурувгун. Цува ккашилну унугу, дукра цаманан дулунтIиссар, га личIину ккашилну акъанугу.

ХIадисраву увкуну бур: «Ва дунияллий мяшсса инсантал бакъасса миллат къабивкIссар, так ансартал личIаннин. ХIакьну гай циняв чумартссар, сахаватссар, гайннавух бахилтал бакъассар».

 

«СалихIминнал тIабиаьт» тIисса луттирава

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


ДакIурдийн сси бутаймур

Дунияллул, оьрмулул иширттахух, давурттахух лавгсса жунма чIявучин хIисав къашай Аллагьная ﷻ арх буллаллисса, жула дакIру вивату канакисса хасиятру. Мукунминнувасса ххюнния шикку чичинну.   Дукра чIяру даву Лякьазарашиву – инсаннал биялалул заэвшивур. Лякьа дурччусса чIумал дакI...


АцIлийнусса чири

Кьуръан буккаву МухIаммад Идавсил ﷺ суннат бушиву, чири хъунмасса даву душиву къакIулсса цучIав акъахьунссар. Мунияту гьарца бусурманчунал хIарачат буллан аьркинссар аьраб мазрай Кьуръан буккин лахьхьин. Расулуллагьнал ﷻ увкуссар: «Зувату яла ххуйма – Кьуръан буккингу лавхьхуну,...


Имам Гъазалил насихIатру

Исламрал тарихраву ца яла машгьурма аьлимчу ивкIссар имам МухIаммад Абу ХIамид аль-Гъазали. Ганан ХIужжатуль-Ислам – «Исламрал ХIучча» тIисса ялунцIа дирзун диркIссар. Имамнал луттирду азарда шинал мутталий бусурманнал умматран чаннайн буккансса чаннацIукуну хъанай бур. Шикку...


Оьрмулуву яла агьаммур

Жунма гьарцаннан кIулну бикIан аьркинссар жува ва дунияллийн циван бувкссарув. ЧIявусса инсантал, хаснува философтал, бикIай луглай оьрмулул мурадрах, амма инсаннал аькьлулул ссуссукьушиврул цIаний, цала дакIнин ччимур оьрмулул мурад бухьунссар тIисса хIукмулийн бучIай.   Миннахь цIуххирча,...


Суал-жаваб

Жува кIюрххил чаклил кIилчинмур ракааьтраву дуккару «КьунутI» («Магьдина») тIисса дуаь. Жяматращал чак буллай унува имамнал му къадуккирча ци буван аьркинссар? Имамнал кIюрххил чакливу «КьунутI» къадуккирча, мунал хъирив чак буллалиманахь ихтияр дуссар цаллалу...