Хъамалушин дувайсса куц

Хъамалушин дувайсса куц

Хъамалушин дувайсса куц

Хъамаличу хъамалу аврил, мунаха хIурмат баврил чиригу мунил даражагу АллагьначIа ﷻ хъинну хъунмассар. Хъамаличунайну къатлун, хъуслин, кулпатран зарал бакъассар, так хайрди бусса. Хъамаличу барачатращалли учIайсса, хъамал чIявуссаксса барачат хъунмассар, неъматру чIявуссар. Мунайну тирханну хъуннассар, ххаришиву чIяруссар. ХIатта, хъамаличу увкIсса кьини, байрандалул кьинилун хIисавссар.

Хъамаличу цала диндалул уссил къатлувун увххукун, мунащал архIал азарва барачат буххайссар, азарва рахIмат ликкайссар. Му къатлул агьулданул циняв бунагьирттал аьпа бувайссар, циняв мурхьирдайсса чIапIал бакIрахсса бухьурчагу. Азара шагьиднануксса чиригу булайссар миннан. Мунал бувкусса гьарца лукьмалул бакIрахсса кьамулсса ХIажрал ва Оьмралулуксса чиригу шайссар, Алжаннаву къатригу байссар. Хъамаличу къауххайсса къатлувун малаик къауххайссар, барачат чанссар, бахилтуран хIисавссар. Хъамаличу хъамалу уван ччисса, му увкIния тIисса, му учIаврия ххарисса, увкIукун пашман къашайсса, ябакI къабутайсса инсан Аллагьнан ﷻ хъинну ххирассар.

Ибрагьим идавсил къатрал мукьва хьулу бивкIссар тIар. Хъамаличу цумунивух уххавивав тIий, къаралданий ивкIссар тIар. Мунаяр чIявусса хъамал ххирассагу цучIав къаивкIссар.

Къатлуву хъамаличунан личIи бувсса, мунан хасъсса къатта бикIавугу ссуннатссар, чириссар, къатрал закат мури. Му хъамалу уван, хIурмат буван, хъун уван хIайван биххавугу ссуннатссар. Чапурчу хъамалу учIарчагу, хIурмат баву лайкьссар. Хъунасса Расулуллагьгума ﷺ хъамаличу увкIукун, му хъамалу уллай лавай ивзун ацIайсса ивкIун ур, хъамаличу усса кIанай малаикталгума щя къабивкIун, бавцIуну бикIавай тIий. ХIатта ца хъамаличу хъун аву арулцIала идавс хъун аву куннассар. Амма цала шарда хъамалу уванмур дакъахьурча, кьатIату тIалав дуллай, машан ласлай хъиннува харж буккан буллалавугу къалайкьссар. Цалва хIалданух урувгун, шарда думур хьхьичI дишаву хъинссар. Хъамаличунащал цувагу щя ивкIун цаллагу дукаву хъинссар, цуксса увччуну ухьурчагу, мунаяр хьхьичI дукра кьаритавугу къахъинссар, муналгу ламус хьуну укъавччуна къакьаритан. Хъамаличуналгу цалла хьхьичI дирхьумуний рязишиву дурну дукаву хъинссар. Ламус буллай, заллу дуки тIи аву къахъинссар. Залунналгу дукъаркуну къаитанна тIий, хъарду буллалавугу къахъинссар. Дукра духлаганцIа дукавугу къахъинссар, залуннан ламус къахьун. Цалла хьхьичI дирхьусса дукралияту ччитун, ккаччин зад дутавугу, ялун увкIнан дулавугу къалайкьссар, заллу рязину личIантIишиву кIулну ухьурча акъа. Дукра дуркуну махъ хъиннува лахъигу къалаганссар. Дуркуну махъ дукралул залунная ихтияр дакъа, му рязи акъанува ивзун лагавугу къахъинссар. Хъамаличунал хIурматран му тIайла уккан хьулувун уккавугу ссуннатссар.

Цаманал винма хъамалу дукралийн оьвкукун, лагавугу хъинссар, ссуннатссар, му ххуйсса тIабиаьтри. ХIатта ссуннат-зума дургьуну ухьурчагу, мугу риртун лагавугума хъинссар, инава увкIун ччисса кIану бухьурча. Оьвкусса кIанайн лагаврил оьвкумагу ххари шайссар. Цувагу дакI хъунсса акъашиву кIул шайссар. Амма лайкь бакъасса, чяхирду, хIантту хIачIаву, бувччу шаву, зюннав-дачIурду дусса, арамтал ва хъами хIала-ккала къавтIисса, ссухIватру-гьайтру бусса, кIанттавун гьан къабучIиссар. Мукунма, аваданми, хъуними личIи бувну оьвтIисса кIанайн гьангу къабучIиссар. Нажагь лавгун, микку ми ишру лякъирча, бюхъарча буллан къабитанссар, байщун буванссар, къабюхъарча лихъанссар. ХIарамсса хъуслил залуннал дукра дукан гьангу къабучIиссар. Бахилминнал дукралийн лагавугу къахъинссар. Бахилтурал дукра – загьрури, сахаватлувминналсса – даруври. Бунагькарсса, оьсса инсаннан хъамалушинна дурну дукра дулавугу къахъинссар. Бюхъавай цалагу хъинманалсса дакъа мадукарача, цалламургу хъинманан дакъа мадуларача. УчIан къаччисса инсаннайн дукралийн оьвчавугу къахъинссар. Уссур-ссуннайн, гъанминнайн, чIаххурайн, гьалмахтурайн, ччиминнайн хьхьичI оьвчавугу лайкьссар.

Оьвкъакуна хъамалу гьавугу дурус бакъассар. Дукра канай буна ялун лагавугу къахъинссар. ЧIарах наниманайн дукан оьвчавугу хъинссар. УвкIнан зад дулавугу хъинссар. Изну бакъана цаманал зад дукангу къабучIиссар, му рязишиву кIулхьурча бакъа, масала, гъансса ягу ихтияр дуллусса ивкIун. Хъамалу бувкIминнал хьхьичI дукра ччяни дишавугу хъинссар, цаннах-кIиннах ялугьлай къариртун. Дукрагу циняв архIал дишаву хъинссар, цанна ччимур дуканшиврул, ягу ххуймур хьхьичI дишинссар.

Ахъулсса духьурча, ми ччяни лялиявай тIий хьхьичI дукаву хъинссар, дукралул ялун дукавунияр. Му мажлисрай щя бивкIминнан диял хьунссаннуяр ххишала хьунсса, хъиннура чIярусса дукра дишавугу къахъинссар. Махъминнансса, шаппаминнансса махъун дугьавугу хъинссар. ЛичIи-личIийсса рангирдайсса, пахрулун чIярусса дукрарду дуллай исрапшиву дуллалавугу къалайкьссар. КIира-шанна жура духьурча гьассар. Мажлисрай, хъамалу хъиннува лахъи лагавугу къахъинссар. Дуркукун бизаву хъинссар, махъ цаймигу ялугьлай бухьурча.

Хъамалушинна дикIайсса шанма гьантлийри. Шамма гьантлуяр ххишала хъамалу оьвкусса кIанай ацIавугу къалайкьссар. Къатлул залуннал итакъаакьлай, авцIуну ччай ухьурча, ацIан бучIиссар. Му чIумал, мунал тIайла укканнин ацIаву хъинссар.

Хъамаллурайн дукралийн оьвкуну, хIалалсса, нахIусса, хIарам хIала бакъасса мажлис бавугу ссуннатссар, хъинну ххирассар. Хъуниминнал, хъинминнал, дин дусса агьулданул пиша, тIабиаьт мури. Ца ссахIлил дукралин диндалул уссурвал цачIун бувну мажлис баву ххирассар, ца лагъ тархъан битавунияр. ХIатта, гьарца харж дурсса хъуслияту суал бувантIиссар, Кьиямасса кьини. Амма мукунсса мажлисран харж дурмунияту къабувантIиссар.

Хаснува аьлимтурал, щейхтурал, суфийтурал, хъинминнал мажлисрай щя икIаврил мюнпатгу хъунмассар. ДиркIусса дакIру уттара шайссар. Азарда ракааьт чаклил давунияр му ххирассар. Расулуллагьгу ﷺ цалва асхIабтуращал щяивкIун мажлис байва тIар, оьвкунингу лагайва тIар.

Хъамалу щябикIаву

Мажлисрайн бавтIмий цала-цала даражалий цал хъун-хъунма щябикIайссар, лувату къабизлан цама ялун увххукун. Най буна цала-цала манзилданий щя бикIавугу хъинссар. ЩябикIайнигу къуману щя къабивкIун, гьартану щя бикIаву хъинссар. Мажлис гьартассаксса ххуйссар, рахIатшиву хъуннассар. Гьарца мажлисрай щя ивкIмагу адаврай, иминну хъуниминнах вичIилий, гъалгъарду гьарза къабуллай, ихтилат чIяру къадуллай, паракьатну икIаву ххуйссар.

Цува щяивкIсса къатлувусса мажлисрайсса цаманал хъуслих уруглай, муний мяш хъанахъавугу къахъинссар. ХьхьичIун урувгун икIаву хъинссар. Дукралух щябивкIсса чIумал дукаврил адавру дуруччавугу ххуйссар, канакиминнах къауруганссар, хьхьичIун урувгун цалла хьхьичIа кананссар. Хъунаманал «бисмиллагь» буваннин къабайбишинссар. Дукралуя дакI махъуннай хьунсса, оьккисса ихтилат къабуванссар. ХIачIлачIисса хIачIиялул кьуругу хъунаманая тIайла хьуну урчIамур чулухунмай нани буванссар. Ми кунна цайми циняв адавругу дуруччинссар. ХIалалсса, нахIусса, бунагь къахьунсса, мюнпат бусса ихтилатгу буванссар, ссихI дакъа щякъабивкIун. Нажагь бунагь хьунсса гъибат-бугьтан хIаласса ихтилат хьурча, ва дуаьлул махъругу учинссар шамийлва, мажлисрая изаннин: «СубхIанакаЛлагьумма ва бихIамдика. Ашгьаду алля илягьа илля анта астагъфирука ва атубу илайка. аьмилту суан, заламту нафсий, фагъфирлий, фаиннагьу ла ягъфиру-ззунуба илла анта». Ва дуаьлул мажлисрай хьусса бунагьирттал аьфву байссар.

«НасихIатуль-аьвам» («ГьунчIукьатIан»)

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Мубараксса барз

Рамазан зурул даража Рамазан зурул хьхьичIра-хьхьичIсса хьхьу дуркIукун, Алжаннул хьулурду тIивтIуну, му барз гьаннин къалакьайссар. Дуржагьрал хьулурду лавкьуну, му барз гьаннин къатIитIайссар. ЩяйтIантал байщун бувайссар, иблислуй къатIа бишайссар. ЛивтIумий ххари шайссар, уттавамий рахIат...


Яла хъинмур хъус...

34-мур бакI   Халкь хъинмунийн гьуз учин баву ва бунагьмуния буруччаву   Хъинмунийн кIункIу баву ва бунагьмуния буруччаву – хъинбаларду буллан буюр баву ва оьбала баврий къадагъа дишаву хъанахъиссар. Ибну Аьббаслул бувсун бур цала цIувххуну бивкIшиву МухIаммад Идавсихь ﷺ:...


Дахху-ласулиясса хIадисру

Исламраву дуссар оьрмулул гьарца иширан ккаккан дурсса низамру. Дуссар низам дахху-ласулулгу. МухIаммад Идавсил ﷺ жунма тамансса насихIатру бувну бур, хъус машан ласаврия ва даххаврия аькьилну бувсун, аьдилшиврий, тIайлашиврий, щялмахърая личIлулну бикIаврий хъунмур чIурчIав дурну.   Жу...


Ссавур дуван кумаг баймур

Идавсил ﷺ жунна ккаккан дурну дур ссавур дуван кумаг байсса азкар-дуаьртту: «КIюрххил чаклил хъирив ацIра дуаь дурккуманая Аллагь ﷻ рязи хьунтIиссар, Аллагьнал ﷻ му инсан уруччинтIиссар, миннувасса ххюра дунияллийсса оьрмулухассар, гайми ххюра ахиратраяссар.   «ХIасбия-Ллагьу...


Кьамулмур цадакьа

Цадакьа тIисса мукъул мяъна хъинну гьартассар: ванивун буххайссар фаризасса закат ва инсаннан ка-кумаг баву. Инсаннал цува АллагьначIан ﷻ гъан хьуншиврул цаманнан хъус дулаврин учайссар цадакьа (аьрабрай – «садакьа»). Диндалул аьлимтурал луттирдаву ва мукъуйну чIявучин ккаккан...