Кьуръандалул насихIатру

Кьуръандалул насихIатру

Бусурман диндалул яла агьаммур бакIщаращи – Мубараксса Кьуръанни. Мунивусса инсаннал щала оьрмулул мутталий мюнпат ласун шайсса насихIатру вив ласайманал багьу-бизулуву барачатшиву дикIайссар ва ахиратлуву талихIрайн уккайссар.

Жу хIадур буварду Кьуръандалул аятирттава 10 агьамсса насихIат.

1. СситтучIа ссавур.

«Заннал багъишла битаву ва Алжаннул багъру хIадур бувну буссар ххаришивруву ва пашманшивруву Аллагьнал ﷻ ххуллий харж дувайминнан, сситтучIа ссавур дувайминнан ва цайми багъишла битан кIулминнан. Аллагьнан ﷻ ххирассар хъинбаларду бувайми» («алу Эмран» суралул 134-мур аятрал мяъна).

2. ДакI хъуншиву.

«Халкьуннал хьхьичI лажин ухттанну даччан мадулларда, дакI хъунну аьрщарайх мазанарда. Аллагьнан ﷻ пахручитал къаххирассар» («Лукьман» суралул 18-мур аятрал мяъна).

3. Халкь кьякьлухун бишаву.

«Бусурмансса адиминал цама адимина кьюкьин мауварача, бусурмансса хъамитайпалул цамур хъамитайпа кьюкьин мабуварача. Гай Аллагьнал ﷻ хьхьичI зуярва ххуйсса бикIан бюхъайссар. Оьккисса махъру тIий куннал ку оьцIанил мабулларди, къаччан бикIансса ва дакIнин щунсса чулий цIарду мадизларди. Аллагьнайн ﷻ вихсса инсаннайн оьккисса махъ учаву – мурдалсса тIулли. Аллагьнал ﷻ къадагъа дирхьумунийн инкар бувайма – цала ва цайминнал чулинай тIайла акъамари. Цанчирча, мунал цанмагу цайминнангу зарал буллалиссар» («аль-ХIужурат» суралул 11-мур аятрал мяъна).

4. ТIайламур бусаву.

«Аллагьнал ﷻ танмихIрая нигьа бусияра зува Заннайн мютIийну бакъахьурча. Махъгу тIайламур, хIакьмур учияра!» («аль-АхIзаб» суралул 70-мур аятрал мяъна).

5. Хъирив къабацIаву.

«Ххуйсса инсантурая щак-щук тIутIаврия, ххуй бакъасса пикрирдая архну бикIи. Цаппара щакру бунагьссар, танмихIран лайкьссар. Бусурманнал диялдакъашивуртту ххал дуллай хъирив мабацIари, махъа гъалгъа мабувари. Зун ччанссияв ивкIусса зула диндалул уссил дикI дукан?! Мунил так зул дакI оьзан дувантIиссия. Мукунмасса дакI оьзансса ишну бикIан аьркинссар махъа гъалгъа бавугу. Аллагьнал ﷻ танмихIрая мурахас хьияра зуйва ялув бивхьумур биттур буллай ва къадагъа дирхьумуния арх буцлай. ХIакьну, Аллагь – тавба кьамул дайма, цIими бишаймари, » («аль-ХIужурат» суралул 12-мур аятрал мяъна).

6. Халкьуннал дянив маслихIат баву.

«Заннайн ва Идавсийн ﷺ вих хьумий уссурвалли. Имандалул миннал дакIру цачIун дурссар. Мунияту зула уссурвал дакьил бувара уссушиврухлуну…» («аль-ХIужурат» суралул 10-мур аятрал мяъна).

7. Зуна баврия мурахас шаву.

«Заннайн иман дирхьусса арамтурахь дюъ диша зуна бавричIан ягу зуна бавриву аьй рищавричIан буцаймуния. Буси бакI хьхьичIун дуртун, хъаннил аьвратсса (уруган хIарамсса) базурдах ябитлан къабучIишиву… Мукунсса тагьарди миннан лайкьсса, ми зуна баврия ва зуна бунни кусса аьй рищаврия буруччинтIиссар. Щак бакъа, Аллагьнан ﷻ кIулссар миннал дуллалимур, лайкьсса танмихI бувантIиссар». («ан-Нур» суралул 30-мур аятрал мяъна).

8. Тавба даву

«ТавбалучIансса ххуллу тIивтIуссар. Оьккисса тIул дурну, цала дакI чапал дурну, бунагь бувну яла Аллагьнахь ﷻ багъишла ити учирча, мунан кIул хьунтIиссар Аллагь ЦIими Бишайма ушиву. Мунал тавба кьамул дурну багъишла итантIиссар…» («ан-Нисаъ» суралул 110-мур аятрал мяъна)

9. Нитти-буттан хъинбала баву

«Вил Заннал амру бувну бур так Цайнна эбадат дуллан, нину-ппу ххирану, миннаха хIурматрай бикIан. Миннавасса ца ягу кIивагу заэвну ягу хъинну хъунив хьуну бухьурча, оьсса махъ маучара, чIу лахъ мабувара. Ччаву, хъиншиву, хIурмат чIалачIи бува, тIааьнсса махъ уча. Миннащал хъинну, иминну, цIими буну къуццу булува. «Я Рабби, Вайннай цIими биша, на чIивисса чIумал вайннал на цIими буну тарбия увссарахха!», – куну дуаь дулува» («аль-Исраъ» суралул 23-24-ми аятирттал мяъна).

10. ХIалалмур тIалав баву.

«Инсантурахьхьун ихтияр дуллуну дуссар аьрщарай хIалалмур дукан, къадагъа дуссар щяйтIаннул шаттирдайх бачин. Мукун бувайма тIайлашиврул ххуллийх нанимари… Дукияра зунна дуллусса хIалалсса дукия. Заннал ﷻ бивхьусса цIимилийн щукрулий бикIи…» («аль-Бакьара» суралул 172-мур аятрал мяъна).

Аллагьнал кабакьиннав Кьуръандалул насихIатру оьрмулуву ишла буллай бачин. Амин.

ХАЛИД МУСАЕВ

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...


ТIайла буккан ва хьуна бакьин

Аллагьнал ﷻ халкь ляхъан бувну бур, цайва бивхьусса амрурду биттур буллай, дакIурдивусса мурадирттайн билланшиврул. Аллагьнал ﷻ амрурдугу так дин-чаклийну къуртал къашайссар, ми амрурдал вивлавсун буссар инсаннал щалва оьрму. Оьрмулул мутталий инсаннан чIявуну аьрххи-ссапарданийн уккан багьай....


Дуккаву бигьа хьуншиврул

Дайдирхьунни цIусса дуккаврил шин. Жунма кIулсса куццуй, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI ларгун, Занная кумаг чIа увкуну дуллалисса давриву лябуккугу, барачатшивугу дикIайшиву. Дуккаву ккалли дуван бучIир ца яла захIматмур даврин. Мунин бувну, ва макьалалуву цачIун дурну дуссар дук-лакисса чIумал дурккуну...