Кьуръандалул насихIатру

Кьуръандалул насихIатру

Бусурман диндалул яла агьаммур бакIщаращи – Мубараксса Кьуръанни. Мунивусса инсаннал щала оьрмулул мутталий мюнпат ласун шайсса насихIатру вив ласайманал багьу-бизулуву барачатшиву дикIайссар ва ахиратлуву талихIрайн уккайссар.

Жу хIадур буварду Кьуръандалул аятирттава 10 агьамсса насихIат.

1. СситтучIа ссавур.

«Заннал багъишла битаву ва Алжаннул багъру хIадур бувну буссар ххаришивруву ва пашманшивруву Аллагьнал ﷻ ххуллий харж дувайминнан, сситтучIа ссавур дувайминнан ва цайми багъишла битан кIулминнан. Аллагьнан ﷻ ххирассар хъинбаларду бувайми» («алу Эмран» суралул 134-мур аятрал мяъна).

2. ДакI хъуншиву.

«Халкьуннал хьхьичI лажин ухттанну даччан мадулларда, дакI хъунну аьрщарайх мазанарда. Аллагьнан ﷻ пахручитал къаххирассар» («Лукьман» суралул 18-мур аятрал мяъна).

3. Халкь кьякьлухун бишаву.

«Бусурмансса адиминал цама адимина кьюкьин мауварача, бусурмансса хъамитайпалул цамур хъамитайпа кьюкьин мабуварача. Гай Аллагьнал ﷻ хьхьичI зуярва ххуйсса бикIан бюхъайссар. Оьккисса махъру тIий куннал ку оьцIанил мабулларди, къаччан бикIансса ва дакIнин щунсса чулий цIарду мадизларди. Аллагьнайн ﷻ вихсса инсаннайн оьккисса махъ учаву – мурдалсса тIулли. Аллагьнал ﷻ къадагъа дирхьумунийн инкар бувайма – цала ва цайминнал чулинай тIайла акъамари. Цанчирча, мунал цанмагу цайминнангу зарал буллалиссар» («аль-ХIужурат» суралул 11-мур аятрал мяъна).

4. ТIайламур бусаву.

«Аллагьнал ﷻ танмихIрая нигьа бусияра зува Заннайн мютIийну бакъахьурча. Махъгу тIайламур, хIакьмур учияра!» («аль-АхIзаб» суралул 70-мур аятрал мяъна).

5. Хъирив къабацIаву.

«Ххуйсса инсантурая щак-щук тIутIаврия, ххуй бакъасса пикрирдая архну бикIи. Цаппара щакру бунагьссар, танмихIран лайкьссар. Бусурманнал диялдакъашивуртту ххал дуллай хъирив мабацIари, махъа гъалгъа мабувари. Зун ччанссияв ивкIусса зула диндалул уссил дикI дукан?! Мунил так зул дакI оьзан дувантIиссия. Мукунмасса дакI оьзансса ишну бикIан аьркинссар махъа гъалгъа бавугу. Аллагьнал ﷻ танмихIрая мурахас хьияра зуйва ялув бивхьумур биттур буллай ва къадагъа дирхьумуния арх буцлай. ХIакьну, Аллагь – тавба кьамул дайма, цIими бишаймари, » («аль-ХIужурат» суралул 12-мур аятрал мяъна).

6. Халкьуннал дянив маслихIат баву.

«Заннайн ва Идавсийн ﷺ вих хьумий уссурвалли. Имандалул миннал дакIру цачIун дурссар. Мунияту зула уссурвал дакьил бувара уссушиврухлуну…» («аль-ХIужурат» суралул 10-мур аятрал мяъна).

7. Зуна баврия мурахас шаву.

«Заннайн иман дирхьусса арамтурахь дюъ диша зуна бавричIан ягу зуна бавриву аьй рищавричIан буцаймуния. Буси бакI хьхьичIун дуртун, хъаннил аьвратсса (уруган хIарамсса) базурдах ябитлан къабучIишиву… Мукунсса тагьарди миннан лайкьсса, ми зуна баврия ва зуна бунни кусса аьй рищаврия буруччинтIиссар. Щак бакъа, Аллагьнан ﷻ кIулссар миннал дуллалимур, лайкьсса танмихI бувантIиссар». («ан-Нур» суралул 30-мур аятрал мяъна).

8. Тавба даву

«ТавбалучIансса ххуллу тIивтIуссар. Оьккисса тIул дурну, цала дакI чапал дурну, бунагь бувну яла Аллагьнахь ﷻ багъишла ити учирча, мунан кIул хьунтIиссар Аллагь ЦIими Бишайма ушиву. Мунал тавба кьамул дурну багъишла итантIиссар…» («ан-Нисаъ» суралул 110-мур аятрал мяъна)

9. Нитти-буттан хъинбала баву

«Вил Заннал амру бувну бур так Цайнна эбадат дуллан, нину-ппу ххирану, миннаха хIурматрай бикIан. Миннавасса ца ягу кIивагу заэвну ягу хъинну хъунив хьуну бухьурча, оьсса махъ маучара, чIу лахъ мабувара. Ччаву, хъиншиву, хIурмат чIалачIи бува, тIааьнсса махъ уча. Миннащал хъинну, иминну, цIими буну къуццу булува. «Я Рабби, Вайннай цIими биша, на чIивисса чIумал вайннал на цIими буну тарбия увссарахха!», – куну дуаь дулува» («аль-Исраъ» суралул 23-24-ми аятирттал мяъна).

10. ХIалалмур тIалав баву.

«Инсантурахьхьун ихтияр дуллуну дуссар аьрщарай хIалалмур дукан, къадагъа дуссар щяйтIаннул шаттирдайх бачин. Мукун бувайма тIайлашиврул ххуллийх нанимари… Дукияра зунна дуллусса хIалалсса дукия. Заннал ﷻ бивхьусса цIимилийн щукрулий бикIи…» («аль-Бакьара» суралул 172-мур аятрал мяъна).

Аллагьнал кабакьиннав Кьуръандалул насихIатру оьрмулуву ишла буллай бачин. Амин.

ХАЛИД МУСАЕВ

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


ХIакьсса мяърипат

ЦIанасса социал сетирдал заманнай сакин хьуну бур аьжаивсса масала: жула дакIнил энергия кьатIурдай дурган дурну, цайминнайх дарчIуну, кулпатран так увхсса, ссахчIав гъира бакъасса инсан личIлай ур. Мукунсса тагьарданул кулпатраву тIааьндакъашивуртту чIяру дуллай дур, лас ва щар кунная ку арх...


Аькьлукар ва халиф

Халиф Гьарун Рашидлул заманнай ивкIун ур Багьлюль тIисса салихIсса аькьлукар. Халиф чIун-чIумуй ганащал хьунаавкьуну ихтилат бувайсса бивкIун бур. Гьаруннул хъярч бувсса чIумалгу Багьлюллул хъинну аькьилсса жавабру дулайсса диркIун дур.   Ца кьини халифнал Багьлюль цачIана учIан увну,...


Къатлуву барачат

Бур ца-цавай къатри, личIину авадансса ва хъуслил бувцIусса бакъахьурчагу, гиву бигьану ссихI ласун шайсса, дакI дигьа лагайсса. Гивун буххайхту кIул шай: шиву рахIатшиву, барачат, гъелишиву дур. Мукунма, хьунабакьай цаймигу – ххирасса хъус-кьайлул бувцIусса, марцIшиврул пар-пар тIисса, амма...


25-ва тикрал бува

Маэшат гьарта хьуншиврул ишла бувайсса багьантту цIухлалими чан къашай. Миннувату яла агьаммур, гьанумур цила чIумал ххювагу чак бавури, циняр шартIру, рукнурду, адабругу щаллу дурну, хъирив дуккайсса азкардугу дурккуну.   Мукунма, маэшат гьарза хьуншиврул хъинссар зухIа-чак баву, шанан утту...


Суал-жаваб

Чак бяличIан буван бучIисса ишру цумири? Фаризасса ва ссуннатсса чак бяличIан баврил хIукмурду личIи-личIиссар. ЦукунчIавсса багьана бакъанува чак бяличIан буван къабучIиссар, хIарамссар. Амма хъуслин зарал шавриясса нигь куннасса тагьардануву чак бяличIан буван ихтияр дуссар. Чак буллалиманан...