Хъуншиву – иминшивруву

Хъуншиву – иминшивруву

ХьхьичIавасса салихIинтурал гьарца ишираву мисал ласайсса бивкIссар МухIаммад Идавсил ﷺ хасиятрава, мунал тIабиаьтрава. Миннал тачIав дакI хъуншиву ккаккан къадувайсса диркIссар.

 

Буслай бур МухIаммад Идавс ﷺ къашавайманах урган лагайсса ивкIшиву, бивкIу буччавриву гьуртту шайсса ивкIшиву, ттуккуй буртти ачайсса ивкIшиву, лагънал оьвчирчагу жаваб дулайсса диркIшиву, варанттан дукия дулайсса диркIшиву, къатта цIушух башайсса бивкIшиву, усру дакьин дайсса диркIшиву, ххядурксса янна дуруххайсса диркIшиву, тта ттизайсса бивкIшиву, цала къазахънащал архIал дукра дукайсса диркIшиву, зузисса къазахъ увххун ухьурча, ганан кумаг бувайсса бивкIшиву. МухIаммад ﷺ Идавс цува лагайсса ивкIссар базаллувун цала кулпатран дукия ласун. Мунал ссаламгу буллуну, ка дугьайсса диркIссар аваданманалгу мискинманалгу. Идавсил ﷺ бигьа дувайсса диркIссар халкьуннал ялун дирсса захIматшивурду. Мунал диркIссар кIукIлусса хасият ва исвагьисса тIабиаьт. Идавсил ﷺ чIявуну пиш учайсса бивкIссар, лахъну хъяхъаву къадайсса диркIссар. Пашман хьурчагу, ябакI къабутайсса бивкIссар. Иминну унугу, цала кьимат ялавай къабувайсса бивкIссар. Чумартсса унугу, исрафшиву къадувайсса диркIсcар, гьарца инсаннал чулинмай цIими буcса ивкIссар. МухIаммад Идавсил ﷺ цала лякьа тачIав дукралул дуцIин къадурссар ва ссахчIав тамахIкарну къаурувгссар.

Оьмар ибн аль-Хаттаб дирину ачайва тIар. Мунал учайва тIар: «Укунсса заназиннарал вила мурадрайн ччяни иян увайссар ва дакI хъуншивруя арх увайссар». Ца чIумал Оьмар цала аьркиншивруй чуннив лавгсса чIумал, лагмаминнал мунахь увкуну бур: «Ина жуйн амру бувссания, жу вин аьркинмур ларсун бучIантIиссияв!», – куну. Оьмар-асхIаблул увкуну бур: «Тихунай нанисса чIумалгу, махъунай зана хьувкунгу на Оьмарну ливчIунна», – куну. Мунил мяънагу: тиккун лавгун ттула мурад биттур баврил ттул кьимат ялавай къавхьунни.

Ца чIумал Зайд ибн Сабит варанттуй буртти икIлай унува муначIан Ибн Аьббас гъан хьуну ур ччармузи бугьан. Зайдлул увкуну бур: «Ттун кумаг буллан аьркиншиву дакъар, да Идавсил ﷺ буттауссил арс!». Ибн Аьббаслул жаваб дуллуну дур: «Жуйн амру бувуна элму думиннан къуллугъ буллан», – куну. Яла Зайдлул ﷺ Ибн Аьббаслул канийн ппайгу увкуну: «Жуйн амру бувуна Идавсил тухумраваминнайн укунсса хIурмат буллан», – куну бур.

Ца асхIабнан ккавккун ур халиф Оьмар-асхIаб цала хъачIрай кIусса кьачIа ларсун най. «Я бусурманнал амир, вин къалайкьри мукун занан», – куну бур асхIабнал. Оьмардул увкуну бур: «ТтучIан цайми хIукуматирттал вакилтал цала мютIишиву ккаккан дуван занан бивкIуна, ттул дакIливун пахру-хияллу бухлан бивкIуна. Ттун ччан бивкIуна ми пикрирду гъагъан буван». Вай махъругу увкуну Оьмар-асхIаб лавгун, га кьачIлувусса щин ца хъунмав хьусса хъамитайпалул тахIунттавун дуртIуну дур.

Ца кьини Мадиналул амир Абу Гьурайра най ивкIун ур мукьав тIаннул къавгу бувтун, «Амирнан ххуллу булара!», – тIий.

Оьмар ибн Аьбдулаьзизлул цала арсначIан укунсса чагъар чивчуну бур: «Ттун кIул хьунни ина винма машан лавсшиву азарда диргьамрансса ляълу дусса кIисса. Ва чагъар вичIанма бивукун, му кIиссагу баххича, бавххусса арцух азара инсан дукан ува. Ласи винма кIира диргьамрансса кIисса, китайнал ляълугу дусса. Му кIиссурай укунсса чичругу дува: «Цала нафсирал кьимат кIул хьуманай Аллагьнал ﷻ цIими бишиннав».

 

 

 

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Лакрал миллатрал мажлис

Март зурул 18-нний Дагъусттаннал Муфтиятрал сипталийну МахIачкъалаливсса «Европа» тIисса залдануву хьунни чIявусса лак гьурттусса зумаритавал мажлис – ифтIар. Зал щапI куну бувцIуну бия, аьдатрайн бувну, мажлис байбивхьуна Мубараксса Кьуръандалул аятирттая, ккалаккиману ия...


Напсилул хасиятру

Напсилул хасиятруЦала напсилух вичIи дирхьуну, оьбаларду буллан махъаллил акъасса инсаннан хасъсса хасиятру дур къуллугърах къанихшиву ва мудан цува цайминнаяр лавайну икIан ччишиву. Мукунсса инсаннан, мудан хьхьичIун личлай, цайми инсантал цала буюрду биттур буллали буллай, цахва мюхтаж буллан...


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...